Mad Season - Above

Above
De titel heeft iets tragisch
De hoes laat ons kijken naar twee zielen die niet meer onder ons zijn. 'Boven' ons in de hemel, zou je kunnen zeggen. Layne Staley baseerde de hoes op een foto van hem en zijn vriendin, Demri Lara Parrott. In Staley's interpretatie lijken ze wel afgebeeld als duivels.
Twee heidense geliefden die door de buitenwereld zijn uitgespuugd, omdat ze thuis zouden horen in de onderwereld van de junkies.
Een onderwereld waar Staley in Alice In Chains al over zong in het nummer Junkhead.
Daarin leek hij zich liever te identificeren met de junkiewereld, dan met de saaie, veroordelende buitenwereld.
Maar op Above romantiseert Staley zijn drugsgebruik niet meer; zelfs niet op ironische wijze.
Nu al 3 jaar langer verslaafd dan ten tijde van Dirt, wil Staley voort afrekenen met zijn demonen.

Wake Up is als een wake up call aan zichzelf.
Your love affair has got to go
Zijn kijk op drugs heeft twee kanten.
De drug als de geliefde zelf en de drug om een geliefde te vergeten.
Zijn verknipte liefde voor heroine op zich is al tragisch.
Maar buiten het onder invloed zijn, ligt een waarheid die minstens zo tragisch is.
In de wirwar van een verslaving is het niet duidelijk meer waar met de oplossing begonnen moet worden.
Moet je van de drugs af om verder te kunnen leven of moet je verder leven om van de drugs af te komen?
Deze tweedeligheid, die reflectie op het verslaafd zijn, komt op unieke wijze naar voren in de muziek van Mad Season.

Een ander nummer wat dat reflectieve karakter heeft, is River Of Deceit.
Het is niet de pijn van iemand die niet voor reden vatbaar is door zijn verslaving.
Het is de pijn van de heldere momenten tussen de shots door.
Het met lede ogen bekijken van het leven, waar velen zich mee kunnen identificeren; niet alleen verslaafden.
Alleen weten verslaafden dat de heroine daarna weer gaat roepen; dat ze weer gaan veranderen in 'junks'.
Staley weet dat en zingt erover: My pain is self chosen
Maar wat zou hij er graag niet voor kiezen.

De reflexiviteit van Wake Up en River Of Deceit (maar ook van I'm Above o.a.), kwam ook wel eens voor in Alice In Chains. Wanneer Alice In Chains zich toelegde op meer akoestische muziek, kwamen daar vaak ook diepere teksten uit voort (zie Nutshell en Am I Inside?).
Wanneer de muziek 'harder' werd, werden de teksten dat vaak ook.
Dan ging het meer over het junk zijn zelf, over de smerigheid van een zo vergaande afhankelijkheid, onbesmuikt en ongepolijst.
En hoewel dat zijn charmes (en zelfs een bewonderenswaardige eerlijkheid heeft) vond ik dat bij AIC nooit zo goed werken. Het betekende vaak een overdosis aan distortion op de gitaren, een irritant vaak gedubbelde zang en niet-beklijfende teksten.
Dat is wat mij betreft ook het wankelpuntje van deze plaat: zodra Mad Season het klassieke AIC-recept gaat gebruiken, wordt het allemaal wat minder interessant en zelfs wat langdradig.

Lifeless Dead en I Don't Know Anything: het zijn geen slechte nummers.
Ze zijn misschien zelfs wel nodig, om het pure junkbestaan ook een geluid te geven.
Maar qua muzikale invulling van hun lengte, drukken ze de kwaliteit van de plaat.
De eerder genoemde gedubbelde zang heb ik altijd een jammerlijke keuze gevonden wat de stem van Layne Staley betreft.
Deze stem komt het beste tot zijn recht als je hem in alle puurheid hoort; gevoelig en bij vlagen rauw, maar eerlijk, en geen monotone brom.

Op deze plaat vind ik bovengenoemde nummers ook lelijk buiten de boot vallen.
Above bezoekt qua genre meerdere oorden, maar de stuiptrekkingen van de grunge horen daar wat mij betreft niet in thuis.

Gelukkig gaat Above in stijl zijn einde tegemoet.
Long Gone Day is een lekker verrassend kunststukje.
Staleys prachtige stem mag weer lekker solo klinken.
Dit maal vergezeld door de eveneens mooie stem van Mark Lanegan.
Qua instrumentatie en sfeer is dit nummer ook opvallend, maar nu op een positieve manier.
Die positieve lijn wordt voortgezet in November Hotel.
Een sterk instrumentaal stuk; met zwoele momenten en luide uitbarstingen.
Het vormt de perfecte opmaat voor het slotnummer.

Wie als climax een nummer verwacht, dat November Hotel in volume overstijgt, wordt teleurgesteld.
Maar wie, net als ik, een ingetogener climax ook kan waarderen, zal de keuze van All Alone wel kunnen begrijpen.

Mad Season sluit af, op eenzelfde wijze als Nick Drake zijn Pink Moon af sloot.
Na een carrousel van emoties en bevindingen, volgt een ingetogen conclusie.
De trip wordt afgesloten met een verbijsterend moment van inzicht.
Inzicht dat soms tot je kan komen als je de ruimte in staart.
Dat alles ligt omsloten in de troostende muziek en de woorden 'We're all alone'.
De junk kijkt niet meer naar zijn verslaving en niet meer naar de wereld om hen heen, maar is even volmaakt helder; voelt zich even weer mens.
Een mens met een helderheid die velen in de 'buitenwereld' vreemd is.
Had de held van Junkhead dan toch gelijk?

De feiten werken tegen hem.
Drugs kunnen hun romantiek hebben, maar voor een verslaafde vervaagd dat al snel.
Of Junkhead nou ironisch bedoeld was of niet, op Above is de relatie tussen Staley en de drugs zeker niet romantisch meer.
Dat werd nog eens versterkt door het feit dat Staley hier geen lotgenote meer had.
Zijn geliefde, zijn tegenspeelster op de albumhoes, zou hem in 1996 voorgoed verlaten.
Slow suicide's no way to go zingt Staley hier nog.
Zelfs in zijn laatste interview herhaalde hij dat nog: hij had nooit zo willen sterven.
Toch stonden zijn laatste jaren in het teken van deze 'trage zelfmoord'.
Hij verdween uit de schijnwerpers, sloot zich af voor vrienden en familie, werd een kluizenaar.
En de heroïne deed de rest.
De drug had hem veel inspiratie gebracht.
Nu bracht het hem naar iets anders.
Het bracht hem bij het punt waar hij alleen nog hoefde te sterven.
En toen de dood kwam, gebeurde dat uiteindelijk ook.... of eindelijk, zo zag hij het misschien zelf wel... wie weet.
In dat laatste moment was Layne Staley niet meer helder.
Maar dat Staley, in heldere staat, een mooi mens was, is op deze plaat te horen.
En daarom is Above zo belangrijk.