Dit album blijft me maar bekoren, en vandaar dat ik er ook meerdere reacties aan wil toewijden. Het laatste album dat Adrian Borland uitbracht voor zijn dood in 1999. Een van de briljantste muzikanten die ik ken en mijn persoonlijke favoriet onder alle muziekalbums die ik ken. Alle nummers zijn prachtig en het album als geheel is prachtig, maar dit is te veel om een recensie over te schrijven. Over de hoogtepunten van dit album wou ik nog even uitwijden.

Kissing in The Dark

Niet zo romantisch als de titel mij deed vermoeden. Kissing in The Dark, met zijn klaaglijke pianospel en het bezwerende koor op de achtergrond, klinkt in mijn oren eerder als een klaaglied over een wereld waar geen liefde is en waar zoenen alleen nog maar de daad is, en niet meer de bedoeling erachter. Een wereld die gedoemd is ten onder te gaan. Een heel deprimerend lied, maar ongelooflijk prachtig.

The Spinning Room

Net zoals Kissing in The Dark laat Adrian hier duidelijk zijn experimentele kant zien. Het zweverige, zeurende geluid dat zich steeds herhaald, begeleidt door de dromerige gitaar. En dan die donkere bastoon die het nummer echt laat beginnen. Het lied laat me dwalen, dwalen, dwalen. Dan, net zoals in Deep Deep Blue een refrein dat de sfeer doorbreekt (en bij de eerste luisterbeurt teleurstelt), maar de briljante wijze waarop Adrian terugkeert naar het zweverige couplet, een doolhof van tonen, maakt alles weer goed en voegt zelfs veel toe aan het nummer. Het prachtige tussenstuk met de hoorn, midden in het nummer: alles is wat mij betreft perfect aan dit nummer.

Over The Under

Volgens mij dacht Adrian hier eindelijk de weg gevonden te hebben en de depressie overwonnen te hebben. Helaas bleek dit niet het geval. Een lied dat zo optimistisch klinkt en is, dat het onvoorstelbaar is dat de componist ervan 2 jaar later zelfmoord pleegde. Een kant van Adrian Borland waar ik even aan moest wennen, maar na een aantal luisterbeurten is dit album een van de toppers van dit album geworden voor mij.

Before The Day Begins

Veel nummers van Adrian raken mij, maar deze raakt mij op een hele aparte manier, een zeer bitterzoete manier. Als ik dit nummer luister is het voor mij net alsof Adrian vanuit de hemel tot mij spreekt. Dit klinkt misschien overgevoelig en raar, maar ik ben geen Derek Ogilvie die echt boodschappen denkt te horen: het nummer roept gewoon dat gevoel in me op. Adrian Borland is op muzikaal gebied mijn idool en de bitterzoete sfeer van dit nummer raakt me diep. Adrian geeft zijn boodschap na zijn dood nog door en zingt over de teleurstelling van het leven en dat je daarmee moet zien te leven.

Het album sluit af met de woorden
Before The Day Begins, do you thank your stars or count your sins
or think of all the finer things that finally came.

Adrian is dood en niets kan dat meer veranderen. Maar deze boodschap gaf hij op het laatst nog aan ons mee. Hij wist hoe het was als het leven je diep teleurstelde, en geeft daarom de boodschap er dankbaar voor te zijn en te beseffen hoe bijzonder het is dat je leeft. Dit nummer is voor mij dan ook een grote inspiratie.

Na het laatste akkoord vervaagt de muziek weer en ben ik heel dankbaar dat ik me weer 55 minuten in Adrian's wonderlijke klankenwereld heb mogen bevinden en heel dankbaar voor de inspiratie die deze wereld mij geeft.

Adrian Borland
Ik zie hem als de beste en meest ondergewaardeerde artiest die ik ken.
The Sound behoort tot mijn favoriete bands (misschien wel de nummer 1) en Adrian Borland kan ik zonder twijfel de beste solo-artiest noemen die ik ken. Wat heeft die man veel indrukwekkende en prachtige muziek gemaakt, zeg. Je wordt er triest van dat het zo onbekend is. Mede doordat Adrian er zelf van droomde om door te breken met zijn muziek. Maar het heeft ook iets moois. Doordat Adrian zo onbekend is, koester ik hem des te meer. Zijn muziek is op een unieke manier onderdeel van mijn leven en ik denk dat een band voor het leven is.

Na het gehele oeuvre van The Sound en een aantal van Borlands solowerken beluisterd te hebben, wist ik het al: ik moest alles van deze man hebben. Maar dat is nog niet zo makkelijk. 5:00 AM, Harmony & Destruction en The Last Days of the Rain Machine waren nog makkelijk te verkrijgen via zijn fansite. Maar daar hield het mee op. Dit album, Beautiful Ammunition, was het moeilijkst te vinden van al zijn solo albums. Maar het is me gelukt. Ik heb deze, samen met Brittle Heaven, voor een aanzienlijke prijs (dat wel!) in huis weten te halen. M'n vrienden verklaarden me voor gek, maar mij was het al het geld waard (totaal was nog beneden de 100 euro, wat me nog meeviel).

Beautiful Ammunition kwam tegelijk met de eerste keer dat ik echt verliefd was op een meisje. Het album zal daarom altijd wel iets speciaals blijven houden. De betreffende liefde is helaas alweer voorbij, maar het heeft een extra glans aan dit album meegegeven die het niet snel zal verliezen.

Beautiful Ammunition is een erg warm album. Over de exacte momenten van Adrians ups- en downs (understatement) weet ik niet veel, maar op dit album lijkt hij innerlijke rust gevonden te hebben. Alsof hij maandenlang zwaar depressief is geweest, en nu eindelijk weer eens de mooie kant van het leven en de wereld zit. Die stemming zit al meteen in het eerste nummer: Re-United States Of Love. De titel lijkt het ook te zeggen. Re-United, Adrian is weer herenigd met wat hij kwijt was. Het is niet een van Adrians sterkste nummers, maar het is een goede inleiding van dit album. In al mijn verliefdheid was dit nummer zeer genietbaar en ik hoor het daarom nog steeds graag. Ook op nummers zoals Open Door, Rocket, Break My Fall, Station Of The Cross en Ordinary Angel kon ik heerlijk wegzwijmelen.

M'n liefdesverdriet kon ik uithuilen bij het trieste Stranger In The Soul, wat een prachtige tekst heeft. Adrian is niet de enige muzikant die een eind aan zijn leven maakte, maar hij is anders dan alle anderen die in dit rijtje voorkomen. Bekende mensen in deze rij zijn bijvoorbeeld Ian Curtis en Kurt Cobain. Zij pleegden veel jonger zelfmoord en dat is ook te horen in de muziek. Hun muziek klinkt veel verslagener: er spreekt geen hoop of moed uit. Daar wil ik geen oordeel over geven, maar bij Adrian Borland hoor je die hoop en moed wel. Neem alle platen uit zijn lange muziekcarrière en je hoort een man die door diepe dalen gaat, maar tegen zijn depressie blijft vechten. En er regelmatig ook weer uitkomt. Dat hij uiteindelijk toch weer terugviel is een feit, maar in zijn muziek is altijd een bepaalde levenswijsheid te horen. En juist daarom valt Adrians muziek ook onder de categorie troostmuziek. Hij is een artiest die goed wist wat depressief zijn inhield en ook erkende dat dit bij hem hoorde; dat dit nu eenmaal zo was. Stranger In The Soul geeft dat gevoel heel goed weer:

There's only one way to set him free,
But I choose to live with the stranger in the soul

Adrian bekent hierin zijn zelfmoordgedachten, maar meteen daarop volgt een van de moedigste zinnen uit de muziekgeschiedenis: Ik kies er voor om te leven, wetende dat ik keer op keer zal terugvallen in mijn depressies, wetende dat ik daar niets aan kan veranderen. Natuurlijk is dit een mooi nummer als je liefdesverdriet hebt, maar het nummer gaat oneindig veel dieper dan dat. Het is Adrian die zich vastklampt aan het leven, en die de dingen accepteert zoals ze zijn. Dit niet zonder pijn, wat vorm krijgt in een snijdende gitaarsolo en natuurlijk het ingetogen einde van het nummer.

Simple Little Love, White Room: ook van die mooie pijnlijke nummers zoals alleen Adrian Borland die kan maken. Een Borlandfan moet deze nummers kunnen waarderen. Er is teveel moois om over ieder nummer iets te schrijven, dus skip ik maar even door naar het eennalaaste nummer: In Passing.

Adrians albums zijn altijd emotionele reizen. Ze kunnen opgewekt beginnen, dan wat triester worden, maar ze eindigen altijd hoopvol. Alsof de man je een spiegel voorhoudt, om even tot jezelf te komen en daarna weer verder te gaan. Naast dat dit gewoon geweldige muziek is, is het ook heel therapeutisch. Adrian is daarin uniek: ik heb dat nog nooit zo sterk bij een andere artiest gehad.

In Passing is ook tot-jezelf-kom nummer. Zet het op als het even niet zo lekker gaat en het doet iets met je. Adrian probeer hierin, muzikaal en tekstueel, een bepaalde band met de luisteraar op te bouwen. En dat lukt. Het is alsof hij een vriend is die even naast je komt zitten omdat hij ziet dat je steun nodig hebt en een arm om je heen slaat om te laten voelen dat hij je begrijpt. Het is daarom ook wel passend dat In Passing zo kort duurt: zulke momenten hoeven niet lang te duren. Wat ik hierboven beschrijf komt ook letterlijk in de tekst naar voren:

And if you miss old friends tonight,
Then you are not alone

In Passing troost, haalt even alle zorgen van je schouders af. Als dat bereikt is en je even helemaal op jezelf gericht bent, valt Adrian in met Shoreline:

It's right there in front of you,
But your courage dolls and lingers
You're always so damn close
But it's like sand between your fingers
And you've been busy wasting time
Fixed your anger on the fakers
Wherever this world goes
You're gonna be there two weeks later

Vooral die laatste zin is erg mooi. Adrian werkt naar een spirituele ontlading toe en laat even alles zien wat er, ondanks alle triestheid, nog mooi is aan het leven. De climax is prachtig. De muziek verteld je dat je leed geleden is en dat nu alles beter wordt: de conclusie van het album.

Turn your life around
Get up off the ground
The ocean has forgiven you, now you're free

Als de laatste zin uitgesproken wordt de muziek rustig. En aan het eind van dit album voel ik me ook altijd rustig. Getroost zover muziek je kan troosten. En met het gevoel van een nieuw begin (ik weet het: ik ben jong en dat klinkt raar, maar zo voelt het). Shoreline definieert wat ik zo speciaal vindt aan Adrian Borland: die prachtige, troostende, helende werking die zijn muziek heeft.

Adrians depressie en hoe hij daar tegen vocht was misschien wel de belangrijkste drijfveer van zijn muziek. Datgene wat hij hier op aarde achter wilde laten. Hij kende zelf de gruwelen van depressies, en maakte muziek om anderen er boven op te laten komen. Dit is niet alleen mijn gevoel; dit zit hem ook in het karakter van zijn muziek en zijn teksten. Het is het nalatenschap van Adrian Borland en ik ben er trots op dat ik een van de weinigen ben die het in zijn kast heeft staan.

Het testament van mijn grote held. Anderen mogen anders beweren. Voor mij is Adrian Borland de briljantste componist van de 20e eeuw. Ik vind veel muziek heel goed, maar met Adrian Borlands muziek heb ik iets heel persoonlijks. De muziek past perfect bij mij. Ik herken wat in de muziek. Door het luisteren van zijn muziek heb ik het vaak het idee alsof ik met hem praat, alsof hij me iets verteld. Wat dat betreft is het wel mooi dat Adrian nooit wereldwijd doorgebroken is. Daarmee heb ik als een van zijn fans iets persoonlijks met zijn muziek.

Ook dit album is weer geweldig. Het zou niet af zijn, maar nog steeds klinkt het briljant. Het is even wennen (het is best wel een experimenteel album) maar god, wat is het weer mooi.
Zwaar, triest (zeker met de wetenschap van nu) maar geweldig mooi.

Het opgewekte, aanbiddende Solar met die mooie hoornen
Het rockende Angel Sulk en Scrapyard
Te veel moois om allemaal te beschrijven. Maar er zijn hoogtepunten die ik gewoon moet noemen.

Het in en in trieste Startime bijvoorbeeld. Het zou me niet verbazen als deze als een van de laatste nummers opgenomen werd. Ergens in April 1999 toen Adrian zijn trieste beslissing al gemaakt had, want zo klinkt het. In muziek en in tekst:

To that I surrender, before I resign
Be sure I'll have had my startime

Het zegt gewoon: het is over, het is klaar, het is goed geweest. Adrian neemt afscheid, het doet pijn, maar hij wil niet langer meer.

Zo'n zelfde klank heeft Destiny Stopped Screaming. Adrian kijkt naar al zijn geliefden, al zijn naasten en ziet hoe zij gelukkig zijn, hoe zij verder gaan met hun leven. En huilt vanbinnen omdat hij ziet dat het bij hem niet lukt. Een ziekte laat het hem niet toe. Wetende dat hij uit het leven gaat stappen huilt hij, wetende wat hij zal missen, wie hij zal missen. Hij wil nog gered worden. Hij schreeuwt om het lot om hem toe te schreeuwen, hij schreeuwt om iemand die hem nog kan vertellen waarom hij verder moet leven, ondanks de pijn. Maar hij gelooft er niet meer in. Hij vraagt: Is Destiny still screaming? Maar de titel en de muziek geven hem het antwoord al. In de bridge gooit hij alle pijn en wanhoop eruit, zijn stem klinkt rauw. Zijn laatste beetje overlevingszin. Oh, is that Destiny still screaming? Dan legt hij zich er bij neer.

When the bells have rung for me, and I am done with breathing
Fold my arms in front of me, whisper Destiny stopped screaming

En dan Land Meets Ocean
Een virtuoos aan het werk op de gitaar
Zijn gitaar klinkt op een gegeven moment als een cello
Met veel valse lucht gezongen, zijn stem klinkt uigeput, zo mooi.
De romanticus legt zich er bij neer dat de wereld minder romantisch is als hij dacht

When I worked out that you weren't coming
And the flood I'd willed would never be....
Land meets ocean it's an old old story
It's an ancient tale everybody knows

De jankende gitaar, het orgel, de zachte drums: alles is perfect.

Na nog 2 nummers wordt je stevig bij je lurven gegrepen: Living On The Edge Of God
Adrian gaat nog een keer los. Hij gaat eruit stappen, maar je zal hem niet zielig vinden. Hij doet het met opgeheven hoofd en dat laat hij weten. Hij laat zijn kracht zien. Dood is niet het einde: hij zal ergens anders voortleven: Living on the edge of God
Alleen de titel is al een krachtige kreet. We nemen afscheid van een sterke, moedige Adrian en niet van een teneergeslagen downer. We nemen afscheid van iemand die geleefd heeft, die het leven liefhad.

Dan nog de hidden track: Death of a star. Ik zie het als een soort epiloog. Adrian's leven is voorbij, maar gaan we daarom zitten treuren. Nee, verder met je leven. Denk met blijdschap terug aan Adrian, niet met triestheid. Wees gerust even droevig, maar ga daarna weer verder. Dat is denk ik wat Adrian op het laatst aan zijn fans wou meegeven. Ik heb hem nooit meegemaakt, hij heeft me het nooit zelf verteld. Maar zijn muziek zegt genoeg. Dat is een hele duidelijke en prachtige taal, die Adrian als geen ander sprak. Een taal die hij liefhad en die hij meer dan 20 jaar tegen ons sprak.