Ik ging zojuist naar dit album en zag dat ik dit album een 0.5 had gegeven. Dat moet een ongeluk zijn geweest want dit is echt een prachtig album. Hele vernieuwende muziek van een van de diepste bands uit de alternatieve hoek. Sommige nummers klinken als eerste indruk als pure onzin, maar zijn echte groeiers. Er staan ook hele aparte meesterwerken op (Guests, Goodbye Tonsils), want waar vind je een sfeer vergelijkbaar met deze nummers in de muziek? Heel apart, maar uitstekend album. Het blijft boeien.

Sufjan Stevens - Carrie & Lowell

Het album begint met Death With Dignity. De dood is al gelijk aanwezig, maar wie sterft er?
Sufjans moeder ligt voor de hand, maar later op het album zal ze nog een keer sterven.
Wat is dan de rol van dit lied?
Naar mijn mening gaat dit lied niet over de dood, maar over het afscheid wat daaraan vooraf gaat.
Sufjans moeder is stervende en dus wordt de zanger ermee geconfronteerd dat mensen en dingen uit zijn jeugd verdwijnen, herinneringen vervagen en perspectieven sterven.
You'll never see us again, you'll never see us again wordt er gezongen.
Een droevige realisatie, maar een die onvermijdelijk hoort bij het afscheid van diegene die je voort- en groot gebracht heeft.

In je jeugd heb je de luxe nog niet te weten wat je gaat worden. Je kunt jezelf overal heen fantaseren en er is nog geen realiteit die dat weerlegt. Naarmate je ouder wordt komen er steeds meer zekerheden bij en begint er steeds meer een beeld te ontstaan van wie je bent en wie je zult zijn. Je laat tijdperken achter je en die tijdperken worden een gegeven. Je hebt ze vorm gegeven en daarna kun je er niets meer aan veranderen. De kaders om de foto's klemmen zich strak om het beeld heen: het is voort zoals het is.

Die realisaties behoren volgens mij tot de centrale thema's van Carrie & Lowell. Het is niet voor niets dat het artwork van het album uit foto's uit Sufjans jeugd bestaat. De foto's vertegenwoordigen zowel de schoonheid als de vloek van herinneringen: ze laten een kier open naar het verleden, waar je doorheen kan kijken. Die is echter te klein om weer naar binnen te kunnen en dingen weer te kunnen beleven en veranderen.

Sufjan beschrijft deze gevoelens in een aantal zeer sterke teksten. Vooral het nummer Eugene springt eruit. Sufjan beschrijft mensen, gebeurtenissen die zich achter die kier bevinden. Hij kijkt er doorheen en wil weer dicht bij ze zijn. Maar de afstand die er is, is niet te overbruggen. De onvermijdelijke weemoed speelt weer op en die pijn wordt met alcohol verdoofd.

What's left is only bittersweet for the rest of my life, admitting the best is behind me
Now I'm drunk and afraid, wishing the world would go away
What's the point of singing songs, when they'll never even hear you?

Daar speelt weer dat verlangen om zichzelf opnieuw uit te vinden, zoals hij dat als kind altijd deed. Dat pure kind is echter weg. Diezelfde geest die dat kindse terug zou willen, verspert zichzelf de weg. De volwassenheid is ingetreden en het leven zal nooit meer zo simpel zijn. De dood van zijn moeder, die in het daaropvolgende nummer volgt, benadrukt dat feit: het simpele wereldje van vader-moeder-kind wordt definitief door de tijd afgebroken.

Want een van de dingen die Sufjan graag aan zijn verleden zou veranderen, is de relatie met zijn moeder, die altijd beïnvloed is geweest door diens mentale problemen. Fourth Of July gaat over liefde die niet gedeeld is, gevoelens die niet geuit zijn, dingen die nooit uitgepraat zijn. Op het sterfbed van zijn moeder worden er nog enkele intieme dingen uitgewisseld: dingen die misschien veel eerder gezegd hadden moeten worden. Daarna is ook de relatie met zijn moeder voort een gesloten boek: het is voort wat het is geweest. Sufjan noemt haar liefkozend My little loon en wenst om met diezelfde omhelzing van zijn moeders tekortkomingen, zijn leven met haar over te kunnen doen. Zodat het is wat het had moeten zijn. Hij moet het echter doen met de herinneringen die hij heeft en die stellen hem teleur.

Die machteloosheid drijft Sufjan tot een nog grotere wanhoop. In The Only Thing verliest hij even de betekenis van zijn leven uit het oog. Als zijn verleden onomkeerbaar is, dan wil hij alles ook kunnen vergeten. De dood lonkt, biedt hem een manier om alles daadwerkelijk te vergeten; zijn ogen en hart te verwijderen. Maar er is een tegenkracht: je zou hem God kunnen noemen, als je die los zou kunnen zien van wat religies er van gemaakt hebben. Het is hetgeen wat van ons levende wezens maakt en ons levend houdt. Sufjan legt die tegenkracht in dit nummer meesterlijk vast. Hij praat als het ware tegen zichzelf, de God Sufjan Stevens tot de sterveling Sufjan Stevens:

I want to save you from your sorrow

Dit wordt meteen gevolgd door een prachtig instrumentaal stuk, waar zo ontzettend veel inzit. Het is het eindelijk laten gaan van opgekropt verdriet. Het is de muzikale beschrijving van de realisatie dat alles in het leven het uiteindelijk waard is; zelfs de pijn. En dat die gedachte je levend kan houden, ook als je door een diep dal gaat. Het brengt Sufjan bij een waarheid die hij diep van binnen altijd wel kende: hij moet door.

The only reason why I continue at all
Faith in reason, I wasted my life playing dumb

Hij huilt zijn tranen, maar er schuilt nu een ander, nuttiger verdriet achter. The Only Thing is een aanwijzing naar de conclusie van het album. Het snijdt het album in tweeën. Vanaf nu kan hij aan zijn heelproces beginnen. Daar kom ik weer terug bij mijn eerdere vergelijking met Björks Vulnicura (wat de genezing van een wond betekend): ook op Carrie & Lowell is er sprake van een diepe wond en ook hier vind de gewonde uiteindelijk het pad naar genezing.

De daaropvolgende nummers beschrijven de dingen die Sufjan grijpt om weer uit zijn dal te klimmen. In het titelnummer verzoent Sufjan zich met de onomkeerbaarheid van het verleden en neemt hij zijn herinneringen voor wat ze zijn. In John My Beloved vind hij zijn geloof weer. En dat is een geloof waar ik me ook in kan vinden. Want Sufjan vind hier niet alleen God terug: hij vind het geloof in het leven weer terug. Iets dat hij kwijt was geraakt door aan het verleden te blijven hangen. Zijn deze nummers dan opeens een en al opgewektheid? Niets is minder waar, maar ze schetsen wel het beeld van een persoon die langzaam aan uit zijn depressie begint te raken.

Carrie & Lowell beschrijft een pijnlijke reis van bedrukkende, lamleggende nostalgie tot aan de hervonden levenslust. Maar de pijn zelf wordt niet beoordeeld als iets wat slecht is. Daar kun je misschien een verband in zien met Sufjans geloof. Het kruis is iets wat met moed gedragen moet worden. Het leven zal je niet altijd sparen: There's no shade in the shadow of the cross. Soms moet je door een hel gaan om er daarna gelouterd uit te komen. De herinneringen aan een verleden dat je soms anders gewild zou hebben, zijn in kern ook iets moois. Daar heeft Sufjan het denk ik over als hij zingt over zijn Blue bucket of gold. Blue verwijst naar de pijnlijke kant van zijn herinneringen, maar uiteindelijk blijven die herinneringen goud: iets kostbaars wat gekoesterd moet worden. En met die gedachte eindigt het album. Sufjans verleden strekt zich boven hem uit als een universum, waarin alle geesten verdwijnen. Het is nog steeds aanwezig en dat zal ook altijd zo blijven. Hij heeft nog steeds spijt dat bepaalde dingen gegaan zijn zoals ze zijn gegaan, en ook dat zal altijd zo blijven. Hij is echter weer in staat om met zijn eigen benen op de grond te staan en verder te gaan met het heden. Aan het eind van het album is het alsof er een storm van herinneringen gaat liggen, waarna de lucht weer opklaart en er weer plek ontstaat voor een beetje zon. En dus blijkt het in zekere mate altijd mogelijk om jezelf nog opnieuw uit te vinden. Carrie & Lowell is daar wel het bewijs van.

Uiteindelijk is de conclusie van Carrie & Lowell precies dezelfde als die van Vulnicura. Op Vulnicura zingt Björk Don't remove my pain, it's my only chance to heal. Sufjan komt tot precies dezelfde conclusie, maar gebruikt andere woorden om er te komen. Daarom zijn deze twee uitstekende albums zo vergelijkbaar. Twee artiesten, op een ander punt in hun leven met andere omstandigheden, komen tot precies dezelfde conclusie. Die conclusie, en de weg waarmee die bereikt wordt, maken van deze albums tijdloze kunstwerken: ze laten de mens zien op momenten van uiterste kwetsbaarheid en houden daarmee een hart onder de riem bij alle zielen die het moeilijk hebben. Het zijn albums die je hele leven met je meegaan, puur omdat de troost en de eerlijkheid die ze bieden soms broodnodig is in de jachtigheid van de alledaagse wereld. Wonden kunnen namelijk altijd genezen, mits de pijn die ze veroorzaken niet verloochend wordt.