David Bowie - The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars (1972)

Maar dat kan toch op een gegeven moment helemaal niet? Hoe moet ik mij verplaatsten in de 'receptie' van Elvis Presley? Dat is toch niet echt mogelijk als je er niet bij was?

Wil er niet teveel over kwijt, want het is een discussie zonder einde. Maar sommigen willen albums beoordelen op de impact die het bij het verschijnen ervan had, en anderen op de impact die het bij de eerste (of zelfs latere) luisterbeurt op henzelf had. Er is geen juiste beoordelingswijze.

Ik beoordeel vaak gewoon op de impact die het op mij heeft na een tijdje luisteren. En ja, dat kan dan meer of minder zijn dan na de eerste luistersessie. En het zal vrij zelden hetzelfde zijn als na het verschijnen van het album, omdat ik zelden een vroege aanschaffer ben, en bij albums als dit, Ziggy Stardust, die mogelijkheid niet eens een optie was.

Maar laten we gewoon de mening, en ook de sterrenbeoordeling, van een ander gewoon accepteren zonder daar over te gaan discussieren. Het maakt het soms best vermoeiend om discussies te lezen.

Eens Peter Selie, en daarbij kun je een album tijdens diverse fases anders beoordelen. Sommige albums moeten groeien en waardeer je daarna veel meer. andere albums waar je in aanvang erg enthousiast over was kunnen vrij snel hun houdbaarheid verliezen en dan volgt er een negatieve bijstelling.

Mijn all over ervaring is wel dat albums waar je 'moeite' voor moet doen, die niet direct landen, naderhand de boeiendste en interessantste blijken te zijn.

Maar de scores blijven inderdaad een persoonlijk oordeel van het moment.

Dit album draai ik echt helemaal nooit meer. Young Americans daarentegen draai ik nog graag. Niet perse vaak, maar dat klinkt nog steeds fris. Ziggy heb ik vroeger veel gedraaid maar ik vind het allemaal niet meer zo bijzonder.

Het bijzondere van literatuur, muziek en andere kunst is dat die niet alleen synchroon is - dwz een weerspiegeling van een bepaalde tijd(geest) - maar ook diachroon: oude werken kunnen nog steeds worden gewaardeerd: werken van W.A. Mozart en Shakespeare worden nog steeds gespeeld. Voor sommigen heeft het een toegevoegde waarde om 'terug te ploegen in de tijd' d.w.z. info over het werk en de artiest te lezen om voor achtergrondinformatie en/of verdieping; dat zie je bij veel muziekliefhebbers. Aan de ene kant is er niets op tegen om een kunstwerk autonoom (los van de context etc) te waarderen, aan de andere kant kan die verdieping juist voor een nadere heroriëntatie zorgen.

Een voorbeeld uit de filmwereld: een van Ingmar Bergman's bekendste films - Det sjunde inseglet (Het zevende zegel) is gemaakt met een budget van nog 40.000 euro - i.m.o. een hele prestatie; en er zijn jazz-albums die in ruim 1 dag zijn opgenomen.

Je kunt zeggen dat er dus 3 perspectieven zijn om naar een album te luisteren:

* toen-perspectief: hoe waardeerde je het bij verschijning
* nu-perspectief: hoe kijk je er nu tegenaan
* een mix van beide - in hoeverre verandert je blik door extra info

Met de nadrukkelijke toevoeging dat als je iets helemaal NIETS vindt - zeg een 0,5 - het niet haalbaar is te veronderstellen dat het zelfs in een ruim mix-perspectief een 5,0 kan worden. Alleen wellicht met een hemelse interventie

Dat is niet echt een reactie op wat ik zeg. Ik kan niet naar Bach luisteren zoals een tijdgenoot van Bach naar hem luisterde. Ik weet ook hoe Stravinsky klinkt. Dat maakt nogal verschil.

Dit is gewoon ONZIN: ooit werd een vergelijkbaar argument gehanteerd door feministische literatoren: een mannelijke recensent zou incapabel zijn om een boek geschreven door een vrouw te beoordelen. Zo zouden alle geschiedenisboeken over de middeleeuwen die in de 20e eeuw zijn geschreven, en dus niet door een middeleeuwer (iemand die de middeleeuwen heeft meegemaakt), gediskwalificeerd zijn. Bovendien weet je niet hoe Stravinsky klinkt, tenminste niet generiek - het maakt nogal wat uit welk orkest en welke dirigent zijn werk uitvoert. Je kunt je hoogstens een beeld vormen, maar nogmaals dat beeld is niet vastomlijnd, maar afgezien van uitvoerenden/interpretatoren ook afhankelijk van je eigen receptiecontext.

Bovendien al zou je tijdgenoot zijn geweest, was de kans uiterst klein geweest dat je Bach live had kunnen horen - zijn werken werden veelal aan het hof ten gehore gebracht. Verder besef je wel hoe weinig mensen kennis nemen van da real deal dwz het kunstwerk zelf? eerder door een reproductie - cd, plaat of een kopie in print. Hoe vaak neemt een mens niet kennis van iets via een samenvatting, reportage/verslag dan wel mondeling?

Dat is ook een discussiestijl: in kapitalen roepen dat het onzin is.

Mag deze discussie via pm worden gevoerd zodat het hier weer over het album kan gaan?

Dank.

Nou nee, daar zit ik eerlijk gezegd niet op te wachten.

Door al deze updates de plaat weer gedraaid, de 2003 mix welteverstaan.

Ik vind het nog steeds een fijne mix, en ben blij dat ik die box destijds kocht. Want wat dat betreft houdt de Bowie estate zich wel aan hun woord, om sommge platen uit die sets, niet los uit te brengen.

Even de klok terugdraaien naar de studententijd - je woont in een kot (B), eenheid (NL), hall of residence (UK), wg (D), coloc (F) of korridor (S) - zelf in meerdere ervan gewoond.

Sommige albums worden dan een soort mentaal anker - zowel in positieve als in negatieve zin; het laatste: 1980 in een studentenhuis - we hadden een huisfeest en ik had m'n best gedaan meerdere exemplaren van Bat out of Hell te verstoppen - bleken er nog 2 mensen die rotplaat te hebben en werd die alsnog gedraaid.

Even verder terug naar januari 1973: nieuwe studentenflat, met dito bewoners, Bleek buurman - net als ik - n.a.v. de recensie van Elly de Waard in VN deze plaat te hebben gekocht. Hij was destijds meer van symfo en zo (van wat nu prog wordt genoemd), ik meer van de folk en blues (Blue Horizon en Chess). Bowie en Lou Reed waren ons meeting point.

Regelmatig tot grote ergenis van andere flatgenoten werd op reëel volume - onder genot van menige beugel - Ziggy en iets later Rock 'n Roll Animal gedraaid. Het refrein van Five Years en Rock 'n Roll Suicide werd dan altijd luidkeels meegezongen. Die songs zijn al een voorbeeld van het gegeven dat Bowie vaak uiterst raadselachtige teksten kon produceren, zoals eerder al in All the Madmen: zane-zane-zane, ouvrez le chien - naar verluidt een verwijzing ook Luis Bunuel's surrealistische film Un chien Andalou

Heb een eerste persing van de lp, maar als ik 'em draai meestal van cd (uit de box). Tuurlijk Blackstar grijpt dieper in, maar deze plaats verdient wel zijn eigen plekje en daarom zou ik 'em niet kunnen afwaarderen.

Hoe luister en ervaar jij die 2003 mix dan? Als jij dit album al sinds je jeugd hebt, horo je misschien dingen die je niet zo leuk vindt? Of juist wel?

Oh, iets geleerd, waarvoor dank. Un Chien Andalou is natuurlijk ook het refrein van Debaser van The Pixies, en met Tin Machine speelde Bowie Debaser live...

Het schoot me ook te binnen dat hij bij de Station to Station Tour in '76 - in NL in Ahoy - voor aanvang van zijn optreden deze film vertoonde, tot ontzetting van menigeen de uiterst raadselachtige film bevat nl in het begin een scene waarin iemand met een barbiersmes een oog doorsnijdt

Dat is inderdaad niet de aangenaamste scène, maar in vergelijking met de tunnelscène in irréversible valt het nog mee.