Puur op basis van deze cijfers zou ik eerder zeggen dat 1979 de uitzondering is en niet latere jaren (t/m 2000). Heb je toevallig cijfers waaruit het een en ander over eerdere jaren blijkt?

Voor alle duidelijkheid even: ik heb steeds gezegd dat in een multivariabel model het weinig zinvol is om één element te isoleren en dat als de boosdoener aan te wijzen.

Edoch, elke factor op zich - dus ook downloaden - heeft een uitwerking. Een tijd terug heb ik hier US statistics gepost en wat mij echt verontrustte tav zgn 'mobile content' was de US besteding aan ringtones en mobile gaming - die twee bij elkaar waren goed genoeg voor 25 - 30% van het totale mediabudget in de US van 20 - 35 jarigen (if I remember well) - het is hier te vinden.

De branche is altijd huiverig om cijfers naar buiten te brengen - of ze zijn 'onvergelijkbaar' - dwz hanteren totaal ander uitgangspunten.

Nou breekt mijn klomp. Blijkt 'ie het toch te snappen.

Ik denk dat je gelijk hebt over de gehele jaren '70, dus 1979 en eerder. Misschien is de komst van de cd uiteindelijk eerder een boosdoener dan een stimulans geweest...

Ik heb wel inmiddels de cijfers van 2011 er bij gezocht, gevonden op de 3 voor 12 site van de VPRO en afkomstig van de NVPI. Ik neem aan dat Mjuman daar ook zijn gegevens voor Nederland vandaan heeft gehaald:

Poeh, nu noem je toch twee dingen die ik niet zo snel zou willen stellen.

1. We zien hier alleen het cijfer voor 1979. Over de rest van de jaren '70 durf ik geen uitspraken te doen. Hoe verhoudt zich dat tot bijvoorbeeld 1978 en 1980? Ik vind het grote verschil tussen 1979 naar 1983 namelijk erg opvallend.
Als 1979 eigenlijk de uitzondering blijkt, dan kun je op basis van deze cijfers prima constateren dat de muziekmarkt tot 2000 redelijk constant is geweest en daarna behoorlijk hard is ingestort.

2. Je conclusie over cd's snap ik niet. De piek in 1991 had volgens mij deels te maken met vervangingsaankopen als gevolg van het succes van de cd-speler.

Cd's werden verkocht vanaf 1983, daarna nam het aantal LP's dat werd verkocht gestaag af. De laatste jaren gaat het overigens weer beter met de LP.

In 1979 werden er alleen nog maar LP's verkocht (tegen veel lagere prijzen dan cd's) en dat geldt natuurlijk voor de hele jaren '70.
1979 was, uit mijn hoofd gezegd, wel een goed jaar voor de LP verkopen. Maar vermoedelijk zullen de gehele jaren '70 goed zijn geweest. Veel (ons bekende) internationale millionsellers komen natuurlijk ook uit die periode.

Je verhaal klopt over redelijk goede verkopen van cd's doordat LP's werden vervangen. Tot 1991 speelde dat een belangrijke rol in de aanschaf van cd's, ik heb er overigens zelf ook aan meegedaan.
Vandaar: cd's hebben misschien niet de rol kunnen overnemen van LP's zoals had gemoeten. Ik roep al vanaf het begin van cd's dat ze veel te duur waren en dat de muziekindustrie op dat moment al jongeren van zich heeft vervreemd.

@ onweerwolf: met geen argumenten bedoelde ik dat ik geen bronnen hiervoor heb waarmee ik het kan staven behalve met eigen ervaringen, verhalen van anderen.

Wel geloof ik dat de beschikbaarheid van goedkopere alternatieven zorgt voor het verminderen van de reguliere verkoop. Dat heet logisch nadenken en zoals Ziegler aangeeft, is logica ook een basis van wijsheid.

Natuurlijk zijn er meerdere wegen die naar Rome leiden. Daar ben ik me als historicus terdege van bewust. In 'gewoon de verklaring' geloof ik dan ook niet. Geschiedenis is in tegenstelling tot wiskunde geen exacte wetenschap, en bevat dan ook geen vaststaande waarheden. Voor andere ontwikkelingen kan ik niet een dergelijk logisch verband zien met de genoemde ontwikkelingen in de jaren negentig

Je blijft iedere keer hameren op onze ongefundeerde stellingen maar wat vind je zelf? Laat ik het anders zou formuleren: wat is volgens jou 'de verklaring' dat het aantal verkochte geluidsdragers tussen 1989 en 2002 van 43 naar 28 miljoen is gegaan? Het gaat uiteindelijk om de inhoudelijke discussie of in elk geval het uitwisselen van ideeën en kennis, toch? Misschien moet je je niet teveel op de absolute waarheid richten en ook niet op het exactwetenschappelijke gehalte van dit forum en deze materie...

@Mjuman, ik kom de post tegen, maar zie niet 123 over welke jaren het gaat?

"Ik geloof" ≠ Logisch nadenken

Bij logisch nadenken beredeneer je namelijk of je ingevingen en observaties stand houden wanneer je ze uitdaagt.

Simpel gezegd: ik zie in mijn omgeving dat A gebeurt. Ik observeer A en stel de hypothese dat A in het algemeen gebeurt. Je daagt dit vervolgens bijvoorbeeld uit door je af te vragen of jouw omgeving representatief is. Daar komt een antwoord uit wat iets zegt over je observatie en dus je hypothese. Misschien zegt het dat je hypothese ontkracht is, of juist bevestigd of geen van beide wegens te weinig data of kennis. Enzovoorts. Dat is logisch nadenken: je eigen ideeën uitdagen en toetsen.

Maar goed, je zegt in ieder dat jij het denkt of geloofd. Prima, dat is wat anders dan wat sommige mensen hier doen.



Mijn vermoeden, en dat vermoeden had je al veel vaker kunnen lezen in mijn posts, is dat bewustwording van de consument een significante factor speelt. Met name de bewustwording van de overtuiging dat geluidsdragers erg duur zijn. Die bewustwording is beïnvloedt door de opkomst van de mogelijkheid tot gratis downloaden. Of je het eens of niet bent met de stelling dat geluidsdragers te duur zijn is niet zo relevant. Het gaat erom wat de massa daar van vindt. Aan de hand daarvan denk ik dus ook dat als men downloaden zou weten te voorkomen dat dat niet gaat leiden tot een groei van de geluidsdrager-industrie, zeker niet tot het niveau van destijds.

Het is alleszins een relevante mogelijkheid die bij onderzoeken mee moet worden genomen maar dat gebeurt nauwelijks.



Dat doe ik normaalgesproken ook niet, maar met name Musician loopt hier al maanden te schreeuwen alsof hij de waarheid in pacht heeft. Sterker nog hij ridiculiseert iedereen die stelt dat die waarheid helemaal niet zo waar hoeft te zijn. Dat is erg vervelend en ik wil daar tegenwicht tegen bieden.

Die bewustheid was er volgens mij altijd al wel, het ontbrak tot een jaar of tien geleden alleen aan alternatieven (al hadden cd-r's een zekere populariteit).

Wellicht is de recentere bewustwording dan ook niet zozeer dat het te duur was maar dat het goedkoper kan. Dat zou ook beter verklaren waarom de forse prijsdalingen van de afgelopen jaren niet hebben geleid tot het aantrekken van de verkoop.

Als ouwe aap zit je natuurlijk al langer op de rots in Gibraltar - excusez moi, maar de OW'er vertelt van vroeger - maar ik herinner me iig 90 florijnen voor War van U2 - bij Staffhorst in het Muziekcentrum in Utrecht - die hadden toen eind jaren 80 4 cd's op 1 groot omflapding ter grootte van een lp.

Bij Plato Utrecht (of de zus ervan) verdween - als ik me niet vergis - ca 96 de lp uit het winkelbeeld. Lp's uit de beginjaren '90 zijn voor echte verzamelaars about as tough as you can get: de oplages waren heel laag.

Ik ben zelve in '84 gestopt met lp's te kopen - de eerste cd-speler was een Philips CD200 (bovenlader). Later ben ik nog herhaaldelijk in de val van de remaster cd gelazerd - zonder de winst te ervaren die ik graag had willen horen ogv de pegulatoire budgetafboeking.

Het vervangen van lp's door cd's zal ongetwijfeld een rol hebben gespeeld, maar niet zo groot als de maatschappijen hoopten. Want, muziekvrienden wat is de lol van iets opnieuw kopen voor veel geld (in een andere versie) van wat je al hebt?

En afgezien van de download-sores zitten de platenmaatschappijen tav de cd in een dead end street: het formaat is dood, er zijn geen mogelijkheden meer - HDCD, SACD hebben het niet gehaald en eindeloos een remaster aanvullen met extra opnames ("accoustic version with your wicked uncle Ernie in the bath tub"). Good is good en enough 's enough

ik vind de prijsdaling wel mee vallen. 10 a 12 euro voor een mp3 album vind ik duur, voor een product wat voor de verspreider gratis en oneindig verspreid kan worden, dus waar ze geen directe kosten voor hebben. Elke mp3 verkoop is haast directe winst of artiesten moeten nu op basis van uurloon gaan schrijven.


Nieuwe albums kosten nog steeds >15 euro.

@ Mjuman: Heb je veel LP's vervangen door cd's? En zou dat ook de insteek zijn geweest van de platenmaatschappijen?
Dan had je dus de cd speler staan en dacht je dan niet: ik wil een LP afspelen maar eigenlijk moet ik die dus op cd hebben?

Ik had dat in het begin heel erg. Maar toen waren de cd's veel te duur om massaal om te zetten. Maar ik heb het proces altijd volgehouden. Recent heb ik nog een oude LP van Barclay James Harvest vervangen op cd.

Daarna begon inderdaad weer een nieuw proces: het vervangen van analoge cd's door digitale remasters (of andere hoogwaardige technische hoogstandjes).

Uiteindelijk is veel geld gaan zitten in veel van hetzelfde. Die conclusie is wel juist.

Goed punt. Laten we zeggen dat de bewustwording wellicht heden ten dage ook zou leiden tot gedragsverandering.



Ook dat vind ik een goed punt, maar daar zit het risico in dat goedkoper ook gratis kan zijn. Ik betwijfel dus of mensen per se gratis muziek willen consumeren. Ik vermoed dat er best draagvlak is voor betaald consumeren maar dat dat draagvlak verdwijnt boven een bepaalde prijs.

Laten we wel wezen, mensen die gratis muziek downloaden vinden het geen probleem om daar een grote harde schijf voor te kopen of een mp3speler om de muziek mobiel te kunnen consumeren.

Fiddle about in the bathtub?

De vraag is echter of jij het begrijpt. Deze getallen lopen tot 2002. Met als laatste getal een 'dieptepunt'. Ik ben veel nieuwsgieriger naar de laatste 10 - 15 jaar.
Iemand (Mjuman dacht ik) wilde met deze getallen aantonen dat de dalende trend al lang voor het breedband internet in gang was gezet. Dat blijkt in ieder geval niet uit de genoemde getallen.
Maar gelukkig ben je dat met me eens.

Dus een dalende lijn in de 10 jaar na 2002. Aantal verkochte cd's daalde in de tussentijd van 28 naar 13,5 miljoen in 2011 (volgens opgave van de branche).
De werking dat gratis downloaden leidt tot aanschaf van geluidsdragers/ betaalde downloads zie ik er nog niet in terug.
Nu kunnen er twee zaken een belangrijke rol spelen. Of mensen laten massaal muziek vallen als hobby. Of: de groep liefhebbers neemt helemaal niet af sinds 2002 (groeit zelfs misschien) maar komt op een andere wijze aan z'n muziek waarbij gratis downloaden en kopiëren twee mogelijkheden zijn die niet kunnen worden meegeteld in de berekeningen van de NVPI.

Ik sluit overigens helemaal niet uit dat een groep gratis downloaders toch ook verantwoordelijk is voor de aanschaf van (veel) cd's/ betaalde downloads. Maar dan is in die situatie de andere groep, de massa die vroeger geluidsdragers kocht en nu alleen nog maar gratis downloadt en/of kopieert, nog veel groter dan aangenomen.

En dat is dus juist de groep waarvan ik zeg dat zij op de één of andere manier zullen moeten gaan betalen voor de rechten van de muzikanten. Hoe dat dan ook wordt geregeld. Haken zij massaal af omdat ze niet willen betalen voor het kunstwerkje van de muzikant, prima, dan verandert er verder ook niets negatiefs meer met de huidige verkopen, zij worden nu ook al niet meegeteld in de omzet.

Erg spijtig dat ik de grafiek hier niet kan posten - maar voor alle duidelijkheid:

Als we in 1975 in Nederland met 13 miljoen mensen zijn en we kopen op dat moment (1975) met zijn allen 36 miljoen muziekdragers en we kopen in 1979 met zijn allen (ruim 13 miljoen) 55 miljoen exemplaren. is het geoorloofd - om binnen welke kaders dan ook te spreken van een "gezonde groei".

Als daarentegen in de volgende 25 jaar - het onderzoeksobject van het rapport - de cijfers teruglopen naar 34,5 miljoen kunnen we echt wel spreken van fikse daling - en dan zeg ik nog niets over de factoren. 1989 was een dal, 1991 en 1997 waren relatieve pieken, maar de trend is onmiskenbaar. Overigens is eenzelfde trend waarneembaar tav boeken: in 1975 kochten we met 13 miljoen 39 miljoen boeken; in 2000 met 16 miljoen 32 miljoen; en de prijs is ook nog gedaald,

Breedband internet kregen we pas in 2003/4.

En voor de ongelovige Thomassen alle cijfers van na 2000 zijn te vinden op de site van www.nvpi.nl

Uitgaand van aantal verkochte muziekdragers zijn die als volgt;

2000 --- 34,5 (miljoen)
2001 --- 32,7
2002 --- 28,3
2003 --- 25,5
2004 --- 23,7
2005 --- 20,6
2006 --- 19,5
2007 --- 19,0
2008 --- 18,0
2009 --- 17,0
2010 --- 15,1

Kan niet nalaten om op te merken dat er geen noemenswaardige trendbreuk is zo rond 2003/2004 - vanaf dat moment was downloaden via breedband een fluitje zonder cent.

Hetgeen mij doet afvragen wanneer en waar met name het kopiëren van cd´s opgang vond. Herinner me dat ik voor het eerst in 1999 in Madrid (Plaza del Sol) heel eenvoudig gekopieerde splinternieuwe cd´s kon kopen voor 2 gulden per stuk.

Op een bepaald moment kregen computers een inbrander. Met (letterlijk) één druk op de knop kon van een (vaak van de bibliotheek gehuurde) cd een kopie worden gemaakt. Dat was volgens mij al halverwege de jaren '90 mogelijk.

Ik ben het wel eens met Brunniepoo: als je de resultaten van 1983 tot 2000 bekijkt valt de daling op zich nog mee, blijven ze in de buurt. Het ene jaar werden wat meer geluidsdragers verkocht dan het andere. Na 2001 zakken de verkoopcijfers helemaal weg.

Nee de cijfers vallen niet mee - download het rapport maar en kijk naar de grafiek. Bij een sterke bevolkings- en inkomensgroei (daarover hebben we het nog niet gehad) ligt 2002 dik onder het niveau van 1975.

Je kunt jezelf veel wijs willen maken, maar de cijfers (aantallen/omzetten) liegen niet: voor alle duidelijkheid - anno 2011 geven we nog geen 15 euro uit aan 'muziekdragers' per hoofd van de bevolking - mijn hoofd van de bevolking staat dus voor een kleine compagnie

Gaan deze cijfers alleen over de verkochte aantallen binnen nederland? Of wordt er gekeken naar hoeveel er gekocht is totaal, dus ook sites als amazon, play etc die worden meegerekend?

Amazon en Play en dergelijke zijn niet te meten door de NVPI ( en er ook geen lid van) en zullen buiten de cijfers vallen.

Dus zeggen de cijfers van NVPI dus helemaal niks, over hoeveel er werkelijk gespendeerd word aan muziek door de nederlanderse bevolking

Wat dat betreft zou het me niet eens verbazen als de dalende trend sinds 2005 in werkelijkheid is gestagneerd.

Even een vraagje. Ik heb een aantal van de onderzoeken die hier - voornamelijk door Mjuman - geplaatst zijn gelezen. Ik heb wel een aantal goede argumenten gelezen, maar geen statistische analyse met alle factoren die mogelijk een bijdrage hebben geleverd aan de dalende verkoopcijfers. Heb ik nou de verkeerde links uitgekozen? Of is het moeilijker dan ik denk om zoiets te onderzoeken? Of is het gewoonweg nog niet gebeurd?

Als ik de getallen vanaf 79 met een voortschrijdend gemiddelde (per 3 jaar) in een grafiek plaats stijgen de getallen licht tot 2000 om daarna in een rechte lijn te dalen.

In 1999 was er een rechtszaak tegen Napstar. Vanaf dat moment werd dit een groot succes.
Ik kan zo snel niet vinden wanneer Nederlanders in grote aantallen toegang tot internet kregen, maar via deze link zien we in ieder geval dat in 2005 al bijna 80% toegang had. Het lijkt me sterk dat dit in 1 à 2 jaar ontstaan is. Ik vermoed dat Nederlanders al voor 2003/2004 toegang hadden tot organisaties als Napstar.
Edit: even wat verder snuffelend kom ik er via CBS achter dat in 2002 in de leeftijd 12 of ouder 65% al toegang heeft tot het internet.

De Nederlandse cijfers zijn gelijk aan de internationale trend. Als wij een uitzondering waren geweest omdat we al onze cd's in Engeland zijn gaan kopen waren de cd verkopen daar wel gestegen.

En is dat gebeurd, nee natuurlijk niet. En over de VS nog maar gezwegen. Het is niet voor niets dat het ACTA voorstel daar vandaan komt. Aantallen verkochte geluidsdragers dalen en ook de wereldwijde omzet. En fors ook.

Misschien komt het wel door de bands, waren ze vroeger gewoon veel beter!

Je mag van alles sterk vinden, je mag extrapoleren, je rijk of (arm) rekenen, op het moment dat je niet even de moeite neemt om de grafiek op p. 66/67 uit het rapport te bekijken - en ik heb de link op meerdere plaatsen gegeven - blijf je gewoon bezig met spreadsheet/luchtfietserij.

Een trendlijn is zelden lineair ook in dit geval: de trend is naar beneden, maar er zitten onderweg 2 cols van de eerste categorie in, één H.C en één fikse dip - in totaliteit is de trend naar beneden - en dat is alleen ceteris paribus en we weten met zijn allen dat dat niet zo was: we zijn met veel meer gekomen (16 miljoen) en we zijn ook meer gaan verdienen en ook dat kan het CBS je vertellen.

En in hetzelfde rapport kan je in het vervolg (vanaf p. 87) ook de ontwikkeling van pc en internet in NL volgen. En die is anders dan jij suggereert: in 2000 had slechts 60% van NL een pc - en daarvan had helft internettoegang; ruim twee jaar later was dat opgelopen tot 70% met een pc en internettoegang voor 45%.

Neem gewoon eerst een kennis van de gedocumenteerde feiten, voordat je je aannames als feiten presenteert.

Ik zeg helemaal niets over 2000. En bedankt. 45% had internet. Prima. Dat ondersteunt mijn gedachtengang.
Overigens verzin ik helemaal niets hoor. Ik gebruik jouw getallen in combinatie met wat informatie van het CBS.

Maar goed: "Statistieken worden vaak gebruikt zoals een dronkenlap gebruik maakt van een straatlantaarn: als ondersteuning, niet als verlichting."

55
36
39 43,33
31 35,33
43 37,67
37 37,00
35 38,33
28 33,33
26 29,67
24 26,00
21 23,67
20 21,67
19 20,00
18 19,00
17
15

Dit is de reeks die ik bedoel. Als je niet ziet dat deze op een goed moment de diepte in gaat . . . Zo rond 2.000. De 1e kolom is van Mjuman, de tweede een voortschrijdend gemiddelde van die getallen. Om de scherpe kantjes eraf te halen.

Wat wil je nu in vredesnaam bewijzen? Dat het wel meevalt? Ik snap hier - zonder labels en toelichting niets van - dan ben ik liever de dronkenlamp die, hangend aan de lantaarnpaal, wacht tot zijn adres voorbij komt dan een cijferbeminnde Ausgleichsartist - zo kan je alle relativeren/rechtstrijken.

Het tegendeel van jij er mee denkt te bewijzen: dat de dalende trend al lang voor 2000 was ingezet. Wel blijven opletten Mjuman.
Jij stelt: "Voor 2003 - dat is nog vóór het grote downloaden - was dat 25 miljoen. In 25 jaar tijd is de omzet meer dan gehalveerd."
En dat kan je, met de door jou zelf ingebrachte cijfers, op geen enkele manier volhouden. Na 2000 kelderden de getallen. Daarvoor kabbelde het wat voort. Dit alles nog los van de vraag of het grote downloaden pas in 2003 begon. Ik weet dit nog zo net niet. Napster had al voor 2003 zijn gouden tijd. Half Nederland had reeds een interverbinding.
Maar wat snap je niet? Ik ben je graag terwille.
En het is niet nodig mijn hele post te quoten als hij er vlak boven staat. Vind ik onoverzichtelijk.

Mijn mening is vanaf 1995 steeds een consistente geweest - de media-industrie zat in zeer zwaar weer. Laat ik alles even op een rijtje zetten:

Voor de periode 1975 - 2000/1 baseerde ik me op het grote rapport van het SCP (meermaals genoemd, met link en al). Dat is omvattend en bevat een uitgebride inventarisatie van een aantal sectoren: boek, tijdschrift, krant, tv, radio, muziek en internet.

De periode vanaf 1995 - toen internet zijn intrede begon te doen - heb ik van zeer nabij meegemaakt. Internet was in de periode 95 - 00 voor veel uitgevers een probleem. In die tijd is er waarschijnlijk meer verdiend met symposia over "Geld verdienen met internet" dan met uitgeefactiviteiten op internet.

In het rapport worden maatschappelijk trends benoemd, aan geduid als de vijf 5 i’s, van individualisering, informalisering, informatisering, internationalisering en intensivering.

Tevens wordt er gewezen op: welvaartsgroei - men kreeg gemiddeld minder vrije tijd, maar wel meer geld te besteden. Gecorrigeerd voor inflatie stegen de consumptieve bestedingen ten behoeve van de vrije tijd tussen 1975 en 2000 met circa 80%. Daarnaast steeg van 1975 tot 2000 het modale jaarsalaris van 10.437 naar 24.958 euro. Wanneer je de inkomensgroei (2,4) en de groei in consumptieve uitgaven (1,8) samenneemt en middelt, kom je op een factor van 2,2.

Bron: http://www.gemiddeld-inkomen.nl/inkomens-vanaf-1970.php

Verder demografisch: in 1975 was ruim een derde van de bevolking jonger dan 20 jaar, in 2000 was dat nog slechts een kwart. Nederlanders werden in die 25 jaar gemiddeld vijf jaar ouder. In die 25 jaar groeide de bevolking van 13,5 naar 16 miljoen - dat is een groei van 21%.

Combineer de financiële groeifactor (2,2) met die van de bevolkingsgroei (1,21), dan ontstaat er een potentiële groeifactor van 2,7. Dus ceteris paribus - in verder gelijkblijvende omstandigheden - hadden we dus een groei moeten zien van (oorspronkelijk 36 miljoen in 1975) 55 miljoen in 1979 naar 97 miljoen in 2000.

Er was dus wel degelijk iets fundamenteel verkeerds aan de hand. Het grootste verval stamt uit de vorige eeuw en wat er na 2000 is gebeurd heeft de situatie verder verslechterd.

In de eerste 20 jaar beleefden we dus een halvering van de verkoopcijfers, en de 10 jaar na 2000 kwam er nog een halvering bij. Alleen moet je de ontwikkelingen wel in het juiste perspectief zien:

De eerste halvering was er één van 30 miljoen - de bevolking groeide met 21% en het brutojaarinkomen steeg met 140%

De tweede was er één van 15 miljoen - de bevolking groeide met 4,5% en het brutojaarinkomen steeg met 30%

Tot slot twee citaten uit het rapport:

p. 67 (mijn cursivering): De tendens in de totale verkoop is vanaf 1991 duidelijk dalend. Tegenover deruim 43 miljoen geluiddragers die in dat jaar werden verkocht, staan er 34,5 miljoen in 2000 en ruim 28 miljoen in 2002. De opkomst van de cd-brander in veel thuiscomputers heeft volgens de industrie aan die recente daling flink bijgedragen.

p 68 (let op formulering/woordgebruik):
De daling in het aantal gekochte geluiddragers per huishouden is hoogstwaarschijnlijk een gevolg van het thuiskopiëren. Tot recent was daarvoor de verspreiding van de muziekcassette verantwoordelijk; een rol die de laatste jaren is overgenomen door de zelfgebrande cd en de mogelijkheid tot het downloaden van internet via peer-to-peer fi le sharing software.
Het lijkt geen gewaagde voorspelling dat de beelddragers eenzelfde lot te wachten
staat wanneer de dvd-recorder voor meer huishoudens betaalbaar wordt, of wanneer
de dvd-brander standaard in personal computers wordt meegeleverd. De anno 2003
snel groeiende populariteit van breedband internetaansluitingen maakt daarnaast
het downloaden en opslaan van complete fi lms voor grotere groepen bereikbaar.