Waar de fuck denkt E dat hij mee bezig is??

Wie mij een beetje kent weet dat ik een ware E-apologeet ben, ook op deze site ben ik de laatste jaren zijn vele wisselvallige platen met verve blijven verdedigen. Want ook al konden ze steeds moeilijker in de schaduw staan van zijn klassiekers uit de periode ‘92 - ‘09, bevatten ze toch altijd wel een paar bijna-briljante songs die herinnerden aan zijn oude niveau en mij hoop lieten blijven houden dat hij op een dag de geest weer een beetje terug zou weten te vinden. Maar met dit project heeft hij een grens bereikt, althans bij mij. Dit is werkelijk met afstand het verschrikkelijkste dat ik in tijden gehoord heb.

De muziek an sich (een soort SkyRadio-versie van Eels) is al tenenkrommend genoeg, maar de stem van die zangeres is totáál onuitstaanbaar. En als ze dan ook nog eens geestig willen doen, brrrr.....

En dan te bedenken dat ik E altijd tot een van de meest geestige artiesten ooit heb gerekend, als hij dan daadwerkelijk zo’n Intros and Outros ludiek genoeg acht om het bierfiltje te verlaten, dan gaat er toch wel echt iets grondig mis in dit universum. Nou waren er op zich al wat tekenen in het nieuws enzo die daarop wezen, maar nu kan er toch echt geen misverstand meer over bestaan: we zitten in de shit.

Ik heb deze plaat maar liefst twee keer beluisterd, omdat ik het de eerste keer gewoonweg niet kon bevatten. En de gedachten die mij tijdens het luisteren constant plagen zijn: 1. Zat iemand hier nou echt op te wachten? En 2: Wat voor iemand zou dat in hemelsnaam zijn?

Dat ik, die zó van E houdt (en op zich dit genre van bitterzoetgevooisde duetten op z'n tijd best kan waarderen, als het tenminste goed uitgevoerd wordt, met een beetje bezieling en overtuiging alstublieft, en o, ook een beetje goede liedjes toch graag en prettige stemmen die niet volledig met elkaar vloeken, als dat niet teveel gevraagd is...), dat ik die persoon ieder geval niet ben, moge bij dezen denk ik wel duidelijk wezen.

Na drie weken met dit album geleefd te hebben, denk ik dat ik mijn gedachten erover voldoende gevormd heb om deze te kunnen delen. Op de eerste plaats vind ik het toch wel een verrassend vertrouwd Big Thief-album. Die vertrouwdheid is verrassend omdat alles wat ik erover las en hoorde in aanloop naar de release, juist zo benadrukte hoe 'anders' deze plaat zou zijn. En ook de band zelf lijkt maar al te graag die indruk te willen wekken, meest in het oog springend toch wel met die a-typische fantastisch-foeilelijke hoes. En op zich lijkt het ook wel in de lijn der verwachtingen te liggen, dat wanneer zo'n hecht muzikaal kwartet een bezettingswisseling ondergaat, en het vertrouwde basgeluid inwisselt voor een breed pallet aan gastmuzikanten, dit wel moet leiden tot een grote sonische stap. In hoeverre zou de band zichzelf muzikaal opnieuw uit moeten vinden? Natuurlijk hoor ik de nodige subtiele veranderingen wel, maar zulke subtiele veranderingen zijn er altijd al geweest: élk Big Thief-album is verschillend ten opzichte van elkaar. En ook al is de Big Thief-sound altijd wel direct herkenbaar (en niet alleen vanwege Lenkers typische stemgeluid) hebben ze nooit een tweede Masterpiece of tweede UFOF willen maken. Elke plaat staat op zich, en Double Infinity doet dat duidelijk ook. Maar geen enkel nummer verschilt al te zeer van wat ze al eerder hebben gedaan. En dat hoeft ook helemaal niet, want daarvoor is hun sound te uniek. De genialiteit van Lenkers teksten, gitaarspel en gevoel voor melodie - niet enkel voorbehouden aan haar band, maar ook resulterend in sublieme solowerken - blijven een constante, evenals James' ritmische geluidenpallet en Bucks gitaarsound plus hartverwarmende tweede stem. Die elementen blijven ook op deze plaat de kar trekken, vormen de essentie, het hart en de ziel, en maken dat wat verdwenen en alles wat er zich voor even bij gevoegd heeft tot niet meer (hoewel ook zeker niet minder) dan fascinerende details.

Maar goed, als ieder Big Thief-album zich van elkaar onderscheidt, wat kenmerkt Double Infinity dan? Wel, de band heeft naast gepijnigde en weemoedige songs ook altijd ruimte in hun repertoire geboden voor bedwelmend lieve liedjes waarin harmonie en verbondenheid centraal staan. Op deze plaat voeren die songs de boventoon, waarin de hypnotiserende melodieën soms uitmonden in hippie-achtige mantra's (meest duidelijk nog wel op Grandmother, waarin de legendarische Laraaji de band helpt om steeds verder boven zichzelf uit te stijgen). Maar hoe vredig Adrienne ook klinkt, er blijft altijd een weerhaakje in haar stem zitten, een ingehouden snik, waardoor je die vredigheid niet voor lief zal nemen en een volledig hosanna nét buiten bereik blijft. Dat maakt het ook zo spannend, hoe dat wringt. Haar teksten blijven ook te specifiek persoonlijk om ooit sentimenteel of weeïg te kunnen worden; de klanken kunnen me nog zo meevoeren naar dromerige oorden, haar hemelse stem houdt me verbonden met de grond.

Twee songs wijken af: Happy With You is springerig dan de rest, bijna een new wave-song, en omdat we zulke lyrische overvloed van Adrienne gewend zijn werkt het verrassend spannend als zij het opeens bij twee constant herhaalde regels houdt. Zo verliefd hebben we haar nooit gehoord, dan schieten woorden nu eenmaal ook te kort. Een geslaagd experiment dat nieuwe mogelijkheden opent. En dan is er No Fear, dat behoorlijk duister en dreigend klinkt. Al die zogenaamde lievigheid moet even flink verbleken. En hoe meer ik me voorbereid op dat einde, hoe meer ik er elke keer toch weer van schrik. Nachtmerrie-hoogtepunt van een zoete droom, geniaal.

Double Infinity vind ik misschien wel nog meer dan hun andere platen een solide geheel. Ik merk dat ik minder vaak naar losse tracks teruggrijp - wat ik al een beetje voorvoelde bij de voorproefjes, die wat langs me heen gingen maar zoals verwacht helemaal op hun plek vallen in de albumcontext - dan op hun andere platen het geval was. Nu ben ik ook wel echt een albumluisteraar, maar met name bij Dragon... (die ik voor zo'n rijk en vele kanten opvliegende dubbelaar toch ook wel een verrassend sterk geheel vond) bleef ik ook regelmatig losse liedjes opzetten. Bij DI voel ik die behoefte aanzienlijk minder, maar het werk als geheel (inclusief die vreemde spaarzame contrasten) heeft een magische uitwerking op mij. Ik ben een muzikale veelvraat, maar deze plaat heeft de draaitafel nauwelijks nog kunnen verlaten. Uiteraard zie ik er ook enorm naar uit dit weer live mee te mogen maken, want zoals de ware fan weet zijn Big Thief-albums polaroids die zich op het podium steeds verder blijven ontwikkelen. Maar tot die tijd blijf ik wel zoet met Double Infinity: een toch-wel-typische Big Thief-plaat waar ze - in wat voor vorm dan ook - er nog vele van mogen maken.

Sinds ik hem leerde kennen ten tijde van zijn tweede plaat 2 draag ik Mac een zeer warm hart toe. Zijn laatste paar platen hielden wel steeds minder mijn aandacht vast, ze wisten met name aangename vertrouwdheid te brengen maar prikkelden nauwelijks meer. Grappig genoeg had ik meer met zijn bijna-9-uur durende demo-lawine One Wayne G dan met zijn reguliere laatste albums, of althans, het bleek de perfecte concentratie-/schrijfmuziek voor mij, en dat is toch ook wel bijzonder wat waard.

In dit stadium verwachtte ik al met al geen al te grote verrassingen meer van Mac, maar Guitar blijkt dat zowaar wel degelijk te brengen. Ten eerste is er natuurlijk die stem, net zo zalig valsig als altijd, maar dan een octaafje of twee hoger (en soms opeens heel even griezelig laag). Sterk om de plaat er zo expliciet mee te laten beginnen, ik schrik er elke keer opnieuw een hoedje van. Mac schijnt met roken gestopt te zijn, gekke gedachte wel, sigaretten waren van begin af aan één van zijn belangrijkste hoofdonderwerpen (soms als metafoor, vaak ook letterlijk) en ook al consumeert hij ze dan zelf niet meer, blijkt hij er dan ook niet over uitgezongen te raken ('smoke the whole pack').

Die 'nieuwe' stem, die toch al snel zo vertrouwd gaat voelen, is niet het meest prikkelende van deze plaat. Zijn gitaarsound, zo kenmerkend als altijd, is dat ook niet. Het zijn de melodieën, waar Mac altijd meester is geweest, maar op latere werken soms net iets te gemakzuchtig op varieerde, die van Guitar zijn sterkste werk in lange tijd maakt. Werkelijk elk liedje, hoe beknopt en schijnbaar vluchtig ook, blijkt een oorwurm van het zuiverste soort. Op een vreemde manier heeft Mac hierin voor mij altijd al als een geestverwant van zijn bijna-naamgenoot Macca gevoeld, en dan met name de Macca van diens pure solowerken (denk vooral aan McCartney I, en in iets mindere mate II en III, de platen waarop Paul alle instrumenten zelf inspeelt zoals Mac ook altijd doet). Dat gekkige speelse, dat bevreemdende zoete, komt op Guitar sterker dan ooit naar voren.

Grote gekkigheden hoor je misschien niet, zodra je aan zijn nicotineloze stem gewend bent lijkt dit gewoon de zoveelste typische DeMarco-plaat. Maar voor mij voelt het toch als een hernieuwde kennismaking, waardoor dat wat in de loop der jaren zo vanzelfsprekend geworden was opeens weer zijn uniciteit openbaart. Uniek en verslavend, om te blijven draaien en vreemd maar fijn bij weg te dromen.

Die Gruff blijft maar platen uitpoepen alsof-ie het niet tegen kan houden. Nu amper anderhalf jaar na het magnifieke Sadness Sets me Free, is het alweer tijd voor een volgende. En ditmaal vond hij het blijkbaar weer eens tijd voor een Welshtalige. Nu vind ik zijn welshtalige werkjes over het algemeen een stuk hypnotiserender dan zijn Engelstalige, maar uiteraard kan daarbij domweg een rol spelen dat ik niet ‘afgeleid’ raak door zijn immer geestige intelligente teksten en daardoor meer in de muziek opga. Hoe hij zo’n a-muzikaal klinkende taal zo muzikaal laat klinken, is sowieso weergaloos. Op deze plaat heeft de jazzy folkpop zoals we die ook van een Candylion kennen de overhand, maar nu en dan dienen andere invloeden zich aan waardoor de kabbelende klanken nooit vervelen. Echt verrassen doet Gruff al een tijdje niet meer, lijkt hij ook niet echt te proberen. Ooit was dat wel anders, maar ik mis die tijden alleen zo nu en dan. Daarvoor in de plaats komen consistente platen die haast achteloos klinken maar briljant in elkaar steken en zich steeds prettiger in je schedelpan nestelen. Dim Probs is zo’n plaat om op vele manieren naar te luisteren: op de achtergrond, op de voorgrond, om bij te ontwaken en om bij weg te dromen. En ondanks de vertrouwdheid blijft het fris en eigengereid, want al kennen we Gruff inmiddels door en door blijft er van hem toch echt maar één.

McCombs blijft toch een van de meest consistente songsmeden van de afgelopen twintig jaar, en elk nieuw album is weer een warm bad om diep in weg te zakken. Ja, wegzakken is wel het goede woord, want opveren doe je eigenlijk nooit bij die meanderende klanken en aarzelende neuzelstem die vaak iets oproepen van een bij het wakker worden wegstervende zoete droom. Interior Live Oak is gewoon een volgende McCombs-plaat, behalve dan dat er een handvol songs op staat dat een stuk sterker en beklijvender is dan wat hij in enige tijd heeft uitgebracht. Maar ik ben het zeker niet eens met wat sommigen hierboven beweren: dat hij de lange speelduur kan dragen. Ik ben niet van de less is more-school, kan enige overvloed op z’n tijd best waarderen, maar voor iemand met zo’ n specifieke stem en stijl vind ik toch dat hoe korter hoe krachtiger is. Big Wheel was ook een lange zit, en vond ik daarom ook een mindere Combs, maar die was tenminste nog opgedeeld als dubbelaar. Deze trip kabbelt maar door en onaangenaam wordt dat nooit, maar mijn aandacht dwarrelt te ver weg om er na het zoveelste nummer nog veel zinnigs over te kunnen zeggen. Uit het warme bad dat Cass ditmaal voor ons bereid heeft, stap ik echt te gerimpeld.

Radiohead kan - op z'n zachtst gezegd - weinig fout doen bij mij, maar dit vind ik een wat lastig plaatje. Natuurlijk klinkt 't als een klok, er is nu eenmaal weinig indrukwekkenders en meeslependers dan Radiohead-concerten, maar als release vind ik het nogal on-Radiohead-achtig. Ik snap het verhaal erachter wel, dat Thom bezig was met dat Hamlet-project en toen op deze opnames stuitte, en al zou je denken dat deze band bepaald geen 'zoethoudertjes' nodig heeft (of iets om ze weer in de aandacht te brengen, die nieuwe concerten zijn natuurlijk binnen een seconde allemaal uitverkocht), zal het toch wel een bepaalde functie vervullen. In artistieke zin voelt het, voor hun toch altijd zo neurotisch zorgvuldige doen, ietwat willekeurig. Vergelijk het met hun enige andere officiële live-release, I Might Be Wrong Live Recordings. Die was indertijd zo tof, om de 'buitenwereld' (wij fans wisten dat natuurlijk allang) te laten horen hoe de Kid A/Amnesiac-nummers zich naar live-versies vertaalden. Echt iets op zichzelf staands dus en daarmee een duidelijke toevoeging aan hun oeuvre, terwijl HTTT een plaat is die al relatief live klinkt, waarvan de live-versies niet al te veel verschillen (natuurlijk wel met mooie toevoegingen zo nu en dan, zoals die freaky solo in Go To Sleep, indertijd heb ik die ook veel van een bootleg beluisterd; al die hoogstaande bootlegs hebben officiële live-platen toch ook altijd wat onnodig gemaakt). En dat de volgorde van de plaat is aangehouden vind ik ook iets a-typisch gemakzuchtigs. Was toch vele malen passender geweest om met There There te openen, want dat was doorgaans de set-opener in die tijd. En dan Backdrifts en Punch Up weglaten? Dat heb ik nou altijd twee van de spannendste nummers gevonden. Nou ja, HTTT blijft een album waar ik nooit genoeg van zal krijgen, dus uiteraard geniet ik intens van deze muziek. En wie weet dat Thom en de zijnen een dagje ouder en commerciëler geworden zijn en we meer van dit soort uitgaves uit de bomvolle (live-)archieven kunnen verwachten. Dan zal ik m'n beeld maar moeten bijstellen en domweg genieten van de geniale klanken.