David Bowie - Low (1977)

Om zijn leven en carrière een nieuwe wending te geven vertrok Bowie naar Europa. Hij wilde naar een plaats waar hij weer tot zichzelf kon komen zonder enige afleiding. De keuze viel op West-Berlijn, het centrum van de Koude Oorlog. Misschien niet de beste plek voor iemand met een depressie, maar wel de beste plaats voor iemand die sober wilde leven. Bowie ging samenwonen met zijn goede vriend Iggy Pop in een appartement in de wijk Schöneberg. Doordat er weinig te doen was in Berlijn werd dit de meest productieve periode van Bowie ooit. Hij maakte niet alleen drie albums in twee jaar tijd, maar trok ook nog eens de carrière van Iggy Pop uit het slop door op twee albums mee te schrijven, The Idiot en Lust For Life, beide uit 1977.

Zoals de Engelsen zo mooi zeggen: the first cut is the deepest. Low was een volstrekt uniek album toen het uitkwam. De invloeden van de Duitse elektronicapioniers Kraftwerk zijn duidelijk aan te wijzen, maar Bowie creëerde toch een hele eigen stijl. Dit deed hij echter niet alleen. Zoals gebruikelijk wist hij zich te omringen met briljante muzikanten en dit keer was dat Brian Eno. Hij was echter niet de producer, zoals heel veel mensen denken. Eno zat begin jaren zeventig in de populaire rockband Roxy Music, maar na creatieve verschillen begon hij aan een succesvolle solocarrière. Naast het feit dat hij in die tijd de term ambient muziek uitvond verzamelde hij ook heel veel porno. Dat is niet direct relevant, maar wel leuk om even te vermelden.

De ambient muziek is duidelijk terug te vinden op Low. Het album bestaat namelijk uit twee gedeeltes. Kant A van de originele LP bestaat uit zeven korte flarden van popnummers. Elk nummer duurt twee of drie minuten en telkens als je denkt een track lekker op gang komt, krijg je een fade-out en is het nummer afgelopen. Een rare gewaarwording, want in je hoofd blijven de nummers doorgaan, terwijl er ondertussen al weer een ander nummer op staat. Kant B beslaat vier uitgesponnen ambient nummers, waarbij vooral de sfeer van zeer groot belang is.

Het eerste nummer is Speed of Life, de eerste instrumentale track van Bowie ooit. De schok voor de Bowie fans moet redelijk groot zijn geweest, want dit is geen Ziggy Stardust of The Thin White Duke meer. De muziek komt erg kil over met luide synthesizers en drummer Dennis Davis die het vel van de trommel mept. De melodie is echter wel ijzersterk en het nummer zet de sfeer van Low meteen goed neer. Na 2,5 minuut is het genoeg geweest en begint Breaking Glass. Een nummer dat moeilijk te volgen is, aangezien er weinig structuur in zit. Er zit wel een terugkerend element in van een harde synthesizerriff van drie noten en dat geeft enige houvast. Bowie zingt op dit nummer wel, maar ik heb geen idee waar het over gaat. Meerdere luisterbeurten zorgen er echter wel voor dat het nummer een pareltje wordt. Bij het begin van What in the World heb ik altijd het idee dat ik Super Mario Bros. aan het spelen ben. De snelle geluidseffectjes zorgen voor een hyperactief gevoel. Op de achtergrond zingt Iggy Pop vrolijk mee, zodat hij ook nog enig aandeel aan dit album heeft.

Sound and Vision was de eerste single van het album. Een logische keus, aangezien het waarschijnlijk het meest toegankelijke nummer is. We krijgen een lange instrumentale intro met een leuk geluidseffect wat me altijd doet denken aan een zakje grind dat op de grond valt. De synthesizers zorgen voor een dromerig achtergrondgeluid, waarna een vrouwenstem vrolijk ‘dudududu’ zingt. Na anderhalve minuut besluit Bowie ook maar eens van zich te laten horen. Met zijn croonerstem zorgt hij voor een warme gloed over het geheel. Een pracht van een track die terecht een grote hit werd. Daarna volgt een nummer met één van de mooiste titels in de popgeschiedenis: Always Crashing in the Same Car. De tekst verwijst naar het steeds opnieuw maken van bepaalde fouten. Waarschijnlijk gaat het over Bowie die in voorgaande jaren maar door bleef gaan met zichzelf kapot maken door drank en drugs. Het nummer eindigt met een lange gitaarsolo die je helemaal meeneemt op de golven van de muziek. Dit is geen gitaarsolo die gemaakt is om te laten zien hoeveel noten iemand zo snel mogelijk kan spelen, maar een gitaarsolo die in dienst van het nummer staat. En zo hoort het ook.

Toen ik zei dat Sound and Vision het meest toegankelijke nummer van dit album was vergiste ik me blijkbaar. Be My Wife is een redelijk standaard rocknummer en ook de tekst is dit keer goed te volgen. Het huwelijk van David en Angie dreigde op de klippen te lopen. Angie woonde in hun huis in Zwitserland, terwijl David in Berlijn zat. Hij deed nog een laatste poging om de boel te lijmen en dat werd Be My Wife. Het intro bestaat uit een ragtime piano die doet denken aan de soundtrack van een stomme film. Daarna neemt de gitaar het echter al snel over en begint Bowie te zingen voor zijn vrouw: ‘Please be mine, share my life, stay with me, be my wife’. Een huiveringwekkend mooi popliedje. Kant A wordt afgesloten met A New Career in a New Town, een instrumentaal nummer waarvan de titel de lading van Low dekt. Bowie ging een nieuwe muzikale richting in en deed dit in een nieuwe stad. De toon is optimistisch met veel gebruik van de synthesizers van Eno en een opvallende mondharmonicasolo van Bowie.

Maar dan komt het: de beruchte B-kant van Low. Bowie had voor de film The Man Who Fell To Earth een soundtrack geschreven. Hij werd echter afgewezen door regisseur Nicolas Roeg, die liever een andere stijl had. Bowie besloot daarop de gemaakte stukken verder uit te werken en ze te gebruiken voor zijn nieuwe album. Door de samenwerking met Brian Eno kwamen er veel invloeden vanuit de ambient muziek binnen. Low kreeg hierdoor een erg experimenteel geluid. De A kant was al verre van standaard, maar dat is nog popmuziek te noemen. Die vlieger gaat niet op voor de B kant. Warszawa werd geschreven door Brian Eno toen Bowie in Frankrijk zat voor een rechtszaak. Toen Bowie terugkwam in Berlijn begon hij meteen mee te werken aan het stuk. Het is voor mijn gevoel één van de meest kille en depressieve nummers ooit. Eno tovert een ongelooflijk diep en donker geluid uit zijn synthesizer, maar het blijft altijd melodieus. Normaal gesproken heb ik weinig met ambient, juist omdat er zo weinig gebeurt in de muziek. Dat is bij Warszaswa niet het geval. Hoe langer de hypnotiserende synthesizers aanhouden, hoe meer je in de muziek wordt gezogen. Bowie zingt met zeer veel uiteenlopende stemmen (het zou zelfs om een totaal van 110 stemmen gaan) een aantal zinnen in een zelfverzonnen taal die doet denken aan de Slavische talen. Iedere keer als ik het hoor lopen de rillingen weer over mijn lijf. Een waar meesterwerk dat behoort tot één van de beste nummers van Bowie ooit (ook al is het voor een groot gedeelte geschreven door Eno). De band Joy Division heette eerst Warsaw en die naam was afgeleid van dit nummer. Het nummer was ook heel belangrijk voor de band, die bekend zou worden met haar donkere, sferische new wave muziek.

Art Decade is een volledig instrumentaal ambient nummer. De track moet de sfeer van West-Berlijn eind jaren zeventig voorstellen. Volgens Bowie was Berlijn totaal afgesloten van de wereld en de stad stierf daardoor een langzame dood. Art Decade zorgt er echter wel voor dat Berlijn sterft in schoonheid. Alles gaat traag, wat een depressief gevoel opwekt, waar je helemaal in mee gesleept wordt. Weeping Wall begint een stuk sneller met een minimalistisch ritme dat doet denken aan de muziek van Phillip Glass. Bowie speelde alle instrumenten zelf, de enige track op Low waarbij dat het geval is. Het nummer is bedoeld als beschrijving van de Berlijnse muur, hét symbool van de verdeling van Europa in oost en west. Het album wordt afgesloten met Subterraneans, het nummer wat nog het meest in de buurt komt van pure ambient. Gelukkig wordt het dat nooit en zorgt de prachtige huilende saxofoon van Bowie ervoor dat er menselijkheid blijft doordringen. Tegen het einde zingt hij nog enkele zinnen, dit keer in gewoon Engels. Dat betekent echter niet dat de tekst ook te begrijpen is, want dat is niet het geval. Maar muziek als dit moet ook niet te begrijpen zijn, dat zou een groot gedeelte van de mystiek weghalen.

Na het fantastische Station to Station kwam Bowie met iets totaal anders op de proppen. Niet iedereen was daar even blij mee, aangezien de recensies voor Low niet al te goed waren. Later is dit allemaal bijgedraaid en wordt het album gezien als één van Bowies beste. Daar ben ik het helemaal mee eens. Het is een zeer speciaal album dat zeer invloedrijk was. De muziek zelf was al baanbrekend, maar het ging vooral om het feit dat Bowie het experiment naar het grote publiek bracht.

Het eerste wat door mij heen raast als ik naar deze plaat is achitectuur, voor mij is deze plaat een staaltje van pure muzikale architectuur. Het heeft duidelijk het beeld van een metropool (in dit geval van Berlijn). Luister bijvoorbeeld naar Speed of life, je kunt je zo voorstellen dat je op de autosnelweg op de ring rond Berlijn bevind, in het helse verkeer dat daar heerst, mij wekt het allesinds die indruk.

Bij Breaking Glass rij je zo binnen in de stad, een stad die heel wat te lijden heeft door de Koude Oorlog, het is een verdeelde stad. Die verdeelde stad blijkt ook de ideale setting te zijn voor het verhaal van David Bowies persoonlijk leven, die ook in een dipje zat. Hij stond op scheiden met zijn vrouw en had ook duidelijk een drugs en alcohol probleem, maar daar zijn al zovele prachtige reviews over geschreven dat ik u graag naar deze reviews doorverwijs.

Dan heb je natuurlijk het heel contoversieële tweede gedeelte met ambient muziek, met grote dank natuurlijk aan de Ambient guru Brian Eno. Deze ambient gedeelten kleuren de plaat mooi op,je blijft verder wandelen door de stad en je krijgt het onmiddelijk het gevoel dat in die tijd daar ook moet geheerst hebben , het kille gevoel van gevaar en verraad die achter ieder hoek verschuild. Prachtig hoe hij dit muziekaal aantoont.

Dit is niet zomaar muziek, dit is kust, dit is architectuur, muzikale architectuur, doe je ogen dicht en wandel door deze muzikale stad opgebouw met bliepjes en allerlei verschillende geluiden die uiteindelijk toch zeker een cogerent geheel vormen. Prachtig, dit is pure muziekpropaganda kom en luister naar dit. Doet mij ook aan Kid A denken die voor mij ook een hele stad/universum rond in de plat bouwt, prachtig gewoon.

Kant A van dit album heb ik nooit echt bijzonder gevonden, hoewel de muziek natuurlijk helemaal niet slecht is. Het is gewoon goed niet meer dan dat. Het is kant B, het ambient gedeelte dat dit album voor mij naar grote hoogte tilt. Warzawa is voor mij zelfs het beste nummer dat Bowie ooit gemaakt heeft. Het klinkt eigenlijk meer als klassiek dan als pop. Ook de rest van de instrumentale nummers mogen er best wezen hoewel ze niet de hoogte bereiken als Warzawa. Ook met "Heroes" zou Bowie nog een groots album maken. Beide albums waren imo destijds zijn tijd ver vooruit. 1977 beschouw ik daarom ook als het hoogtepunt van het oeuvre van Bowie. Hierna zou het alleen maar minder worden.

4,5*

LOW 1977

Toen David Bowie door Berlijn spoorde in de tweede helft 70s
schreef hij geschiedenis met de trilogie Low, Heroes en Lodger.

Maar Bowie rijdt nooit alleen, hij heeft een keure muzikanten om zich heen
en met zo'n geluidsgoeroe als Brian Eno naast je op de bank zit je gebeiteld.

Speed of Life presenteert zich als een muzikale ouverture.
Iets te snel voorbij misschien, maar voldoende spannend om de oren te spitsen.
Een jaren 70 song die behoorlijk knap in een jaren 80 jasje werd gestoken.
Het mag duidelijk zijn waar menig postpunk icoon de mosterd haalde.

Mag ik opmerken dat Breaking Glass mij aan Roxy Music doet denken?
Meer nog, de korte nummers of, beter nog, flarden op de A kant van het album
herinneren mij aan de vingeroefeningen van U2 tijdens de Unforgettable Fire sessies.
De link ligt voor het grijpen en heet Brian Eno. Toch is deze track te kort om te imponeren.

What in the World start als een neurotisch aangedreven Talking Heads song
ten tijde van Fear of Music (1979). Niet nodig om ook hier de link bloot te leggen.
De eerste zijde van het album Low dankt zijn kracht in de eerste plaats aan de flitsen.
Geen beklijvende song, maar het geluid ervan kondigt nu reeds het postpunk tijdperk aan.

Hoe Sound and Vision een top 3 hit is geworden in de Benelux lijkt een raadsel.
Het duurde ook een tijdje vooraleer ik dit nauwelijks gezongen nummer echt beet had.
Je moet je natuurlijk laten mee glijden op die funky groove die als gegoten zit tussen heel wat
disco en funk uit de charts van die tijd. De prille, maar nadrukkelijke synths zijn de kers op de taart.

Always Crashing in the Same Car neemt wat gas terug en bouwt een eerste rustpunt in.
Opnieuw krijg ik de indruk dat Bowie vocaal slechts accenten legt en deze compositie vooral
aan de muzikale arrangementen en geluidstechnische vondsten haar ware kleur te danken heeft.
Een van de weinige nummers op de A-kant die zich als song met kop en staart laat beluisteren.

Tijd voor een softe blues toets. Be My Wife is een vlot nummer.
Het jeukt een beetje naar meezingbaarheid. Op zich niets mis mee, want weer
draagt het nummer zijn steentje bij aan de diversiteit aan invalshoeken op de A-kant.
Die hoeft zo ondanks de maar liefst zeven tracks niet te lijden aan langdradigheid.

A New Career in a New Town mogen we misschien autobiografisch lezen.
Dat Bowies verblijf in Berlijn en zijn samenwerking met Eno een nieuw hoofdstuk
konden toevoegen aan zijn carrière en hem verlossen van zijn glamrock imago
is nu een muziekhistorisch feit geworden. Een geslaagd instrumentaal coda.

Draaien we deze legendarische schijf om, dan krijgen we een heel ander landschap.
Geen korte flitsen, instrumentale flarden of muzikale previews meer zoals op de eerste zijde,
maar muzikale impressies, klanklandschappen die stuk voor stuk getuigen van genialiteit.

Warsawa grijpt je meteen in zijn pastorale benadering naar de keel.
Men zou bijna vermoeden dat hier geschoolde componisten aan het werk zijn.
Dit keer wordt Bowies vocale bijdrage herleid tot de essentie: de muziek accentueren.
Misschien de moeite waard om eens naast een Dead Can Dance track te leggen.

Dat je van Roxy Music over David Bowie naar Japan kan reizen is bekend.
David Sylvian en de zijnen bezaten het vermogen om gelijkaardige klanktapijten te weven.
Het mag ondertussen duidelijk zijn dat Low een album met twee verschillende gezichten is.
Van glamrock naar symfonische pop. Een spreidstand die toch nergens wankelt.

Een track als Weeping Wall is niet te beroerd om synths in te zetten
die eind jaren 70 dankzij het succes van Vangelis, Jean-Michel Jarre en Tomita
hun weg naar het grote publiek hadden gevonden. Zo weet Low om tegelijk in de breedte
(het muzikale spectrum van zijn tijd) en de lengte (muzikale preview op de toekomst) te scoren.

Op Subterraneans zijn we ondertussen ver de ruimte in gedoken,
al doet de titel ons eerder het omgekeerde vermoeden. Of het nu aardmannetjes
of ruimtewezens zijn, het science fiction element is eind jaren 70 op alle fronten trendy.
Kant B van Low klinkt als de mysterieuze soundtrack voor een spannend SF boek.

Dat Eno hoorbaar zijn hand heeft in deze Bowie plaat valt niet te ontkennen.
En misschien verdient hij wel evenveel credits dan Bowie. Net zoals hij zijn handtekening
onder de prille Roxy Music, de doorbraak van Talking Heads en de volwassenwording van U2 zette.

Kant A krijgt 4 sterren, kant B krijgt er 5. Maar de totaalindruk is
(en blijft) voor mij dit keer het spreekwoordelijke meer dan de som der delen.

Ik ben dus niet de enige die de Dolly Dots hoort! Ik zie de genialiteit van dit album overigens niet. De nummers op Kant A klnken als wat ruwe schetsen en het instrumentale Kant B kan me niet bekoren. Ook de productie is me te kaal en te vlak.

Dit album een kleine zes jaar geleden gekocht uit nieuwsgierigheid. Ik heb er geen spijt van. Dit is toch een heel andere Bowie dan die van 'Let's dance' waar ik hem voornamelijk van kende. Waar 'Let's dance' puur commercieel is, is dit volgens Tony Visconti muziek om je keel bij door te snijden. Die neiging voel ik gelukkig niet als ik ernaar luister. Ik vind het zelfs wonderschoon. Muziek om melancholische, duistere dromen bij te krijgen. Vooral de B-kant met 'Warsawa' en 'Subterraneans' is subliem.

1977 moet een top jaar zijn geweest voor Bowie fans. 2 albums in een jaar tijd, en nog van een zeerhoog niveau ook. Samenwerkingen met Eno en Lou Reed. De grote der aarden vonden elkaar in Berlijn, omdat die stad een enorme inspiratie was. De hoes vind ik Bowie's mooiste. Ik heb 'm ingelijst aan de muur hangen. Vooral kant A draai ik regelmatig met heel veel plezier. Helaas is dit album enorm schrizofreen, want het heeft 2 gedaantes, met de namen kant a en kant b. Ik vind kant A echt enorm aardig, maar kant B vind ik maar vreemd, en kan ik niet plaatsen. Blijf ik dus wijzelijk een beetje bij uit de buurt.

1.Speed of Life (2:46)
De opener geeft de sound weer voor de songs die op kant A zullen volgen. Een lekkere synth, betoverende drums en toegankelijke nummers! In dit nummer ontgaat het mij niet dat ik elke keer de track "radio" van Dolly Dots hoor. (natuurlijk hebben zijn dat gebruikt, mocht het zo zijn) Helaas een wat korte track die wel een langer verblijf had verdiend. Kort maar krachtig

2.Breaking Glass (1:51)
Wederom een heerlijk intro! Als Bowie inzet klinkt het weer heerlijk typisch Bowie. En dat ontzettend leuke synth geluid in het nummer maakt het af. Wederom een zeer kort nummer, maar erg goed!

3.What in the World (2:23)
Een op hol geslagen Commodore 64 (was er nog niet toen). Zo klinkt dit intro. Een wat minder makkelijk nummer. Die heerlijke drums rammen er lekker op los in dit nummer. Verder doet dit nummer mij niet zo heel veel.

4.Sound and Vision (3:03)
Het bekende nummer van dit album. Fantastische synth loop zit er in dit nummer. Heerlijke Sax. Bowie zingt het prachtig (mooi hoe hij zo laag inzet), en de muziek heeft een lekkere vibe. De perfecte pop song! Wel opvallend, voor een single duurt het intro erg lang! Ik begrijp dat dit nummer oirigineel bedoeld was als instrumentale track, en Bowie de tekst er pas later bij gezongen heeft.

5.Always Crashing in the Same Car (3:29)
Voor mij het mooiste nummer van dit album. Lekker mysterieus, en zodra het refrein wordt ingezet onder begleiding van die superlekkere drums is het plaatje compleet! Indrukwekkend nummer! Ik heb 't idee gaat dat dit nummer gaat over het drugs gebruik destijds? kan iemand dat bevestigen?Omhoog dat volume, want verdomme, wat een mooi nummer!

6.Be My Wife (2:55)
De piano krijgt wat meer ruimte in deze song ipv de synth. Het 1e nummer wat meer "rock" klinkt, maar dat is heel erg ok! Het refrein is mooi en gestructureerd, en het is een aantrekkelijk nummer.

7.A New Career in a New Town (2:51)
Mooi die harmonica in dit nummer. Het intro zet je op een verkeerd been, want het lijkt een lekker laid back lied te worden, maar gelukkig ramt de rest van de band er redelijk snel ook bij in en hoor ik een super lekker instrumentaal nummer wat kant A zeer waardig afsluit!

8.Warszawa (6:20)
En dan beginnen de problemen helaas. Want ineens zitten we in een soort van New age periode. De track op zich is wel heel erg mooi, en doet me ook wel wat. Maar in combinatie met al het moois wat ik op kant A kreeg te horen, is dit een teleurstelling. Ik luister ineens naar een heel andere plaat.
De sfeer op dit nummer is wel erg mooi, kan ik niet ontkennen. De tekst die Bowie zingt is Slavisch (ik herken het niet als Pools) maar het nummer heeft wel de titel Warschau. Ben niet kapot van de vocalen op dit nummer.

9.Art Decade (3:43)
Had t bij dit ene nummer gebleven was 't best ok geweest, maar we gaan door met zweven. Een film achtige track, die me doet denken aan Rose Arcana van Arcadia. (Ik kan goed horen waar Nick Rhodes zijn inspiratie vandaan haalde) Wederom geen slecht nummer overigens.

10.Weeping Wall (3:26)
Ik word enigszins wakker geschud. Een wat storende synth sound doet me mijn ogen openen. Er gebeurt wat! Heel erg onder de indruk ben ik niet van dit nummer.

11.Subterraneans (5:39)
Weer een mysterieus begin. De titel laat weinig aan fantasie over. Je hoeft je ogen maar te sluiten en je hebt je eigen war of the worlds Weer geen slecht nummer, maar het sluit toch een album af wat 2 gezichten heeft.

Aangezien Heroes en Low beide in 1977 verschenen vraag ik me af waarom Bowie er niet voor koos om 1 instrumentale plaat te maken, en 1 met alle prachtige gezongen nummers die zijn te vinden op deze 2 lp's?
Dat zou toch werkelijk één magistraal album opgeleverd hebben?

De verdeling van de geniale kant A, en de voor mij tegenvallende kant B vind ik echt een teleurstelling. En het is niet zo dat ik de instrumentale tracks echt heel slecht vind, maar het is zo'n extreme verandering. Waarom?
Het album als geheel had makkelij 4,5 misschien wel 5 sterren kunnen halen als het niveau van kant A was doorgetrokken. Helaas zijn de feiten anders, en ondanks het feit dat ik de tracks op kant B echt niet slecht vind (elke luisterbeurt worden ze beter) kan ik als geheel album niet meer dan 3,5 geven.

Kun je de historische impact van dit album overschatten? Wat zou Japan, Simple minds, Duran duran, Joy Division en talloze andere bands anders hebben geklonken zonder dit album. Dit is toch wel 1 van de top 10-invloedrijke platen ooit. En ook nog kwalitatief hoogstaand en niet gedateerd. Waarom dan toch 4,5 sterren? Om toch de overtreffende trap van 'Station to station' duidelijk te kunnen maken. Dat album draaien blijft een hyper-intense (ik had een ander woord in gedachten maar die laat ik achterwege) ervaring van alfa tot omega. Dus Bowie wordt hier slachtoffer van de kwaliteitsstandaard die hij zelf had neergezet.

Voor menig rechtgeaard Bowie fan-volgeling was Low, ook bij de eerste beluistering een shocker.
Helemaal als verrassing kwam de transformatie niet. Bowie zat in een overgangsfase van zijn Amerikaanse periode ( Young Americans en Station to Station) en was tussen Station to Station en ~Low gevraagd om de hoofdrol te spelen in The man who fell to earth, een Science Fiction film van Nicolas Roeg. De hoesfoto is ook een still uit die film, die naadloos past in het rijtje iconische covers waarop Bowie ons gedurende zijn hele muzikale loopbaan heeft getrakteerd.

Het was vooral een shocker omdat dit album in grote mate een instrumentale ervaring is.
Kant A (van de oude LP) is gevuld met veelal uptempo, korte pakkende en catchy nummers, die soms vervreemdend werken en onderling erg verschillen qua sfeer.
Sound & Vison, de eerste single track van Low, leverde Bowie zijn grootste hit tot dan toe op in Nederland, een aantal nummers van Low werden ook gebruikt onder diverse tv documentaires.

Favoriet voor mij was ‘Always crashing the same car’, op sommigen nummers was er al een sfeer te horen die op Heroes werd voortgezet. Het zal onmiskenbaar te maken hebben met het feit dat Brian Eno zich samen met Bowie over de arrangementen heeft gebogen, hetgeen hij ook bij de twee opvolgende albums Heroes en Lodger zou doen.

Kant B (van de oude LP) werd gevuld met vier grotendeels instrumentale nummers, die ieder een bepaalde sfeer in zich hebben. Het was indertijd ondenkbaar dat veel mensen Low uiteindelijk tot hun favoriete Bowie album zouden rekenen.

Het album staat te boek als het eerste uit de Berlijn trilogie, echter het is grotendeels opgenomen in Frankrijk en gemixt in Berlijn. En Bowie’s vaste Compaan Tony Visconti zat wederom op de producers-stoel.

Al met al is dit een van de albums die de popmuziek van de zeventiger jaren van een stempel heeft voorzien, maar het album an zich is tijdloos…

Eerste album wat ik ooit kocht, enkele maanden na verschijnen in '77. Schafte de cassette aan, een platenspeler had ik nog niet, wél sinds kort een radio-cassettespeler.

Kant A vond ik meteen prachtig: single Sound and Vision kende ik van radio en tv, was instant-verliefd op de snaredrumsound en die klinkt zeven tracks vet en diep met zijn strakke echo.
Voeg daarbij de soms aparte synthesizergeluiden van ene Brian Eno (die naam zei me nog niets), de zeven korte tracks = veel variatie, de fraaie gitaarlijnen van Carlos Alomar én een meneer die op de vijf vocale tracks op de eerste helft bizar mooi zingt.
Het was genieten! Huiswerk maken werd erdoor verlicht, samen met een rode gaskachel verwarmde het mijn zolderkamer in de winter van '77-'78. Eindeloos draaide ik kant A. Okay, het was die maanden mijn enige album, maar toch...
Van de semi-instrumentale kant B met zijn langere tracks snapte ik niet veel, maar omdat iedere keer terugspoelen naar kant A zo lang duurde, draaide ik die steeds meer. Stukje bij beetje drongen deze vier tracks mijn hart binnen, Warszawa voorop met zijn bijna gregoriaanse melodie. Trots droeg ik een button met de mysterieuze coverfoto.

De recensies waren indertijd lovend, maar wat een klassieker was, wist ik nog niet. In '91 de cd met bonustracks aangeschaft, die me weinig deden en al helemaal niet de afschuwelijke remix van Sound and Vision.

Weer jaren later, lang na de val van de Muur, drong na een bezoek aan Berlijn eindelijk de betekenis van de titel Weeping Wall tot mij door. Verschrikkelijk en fascinerend stuk geschiedenis, waarbij dit lied een intrigerende minisoundtrack is.

Anno 2021 blijft dit één van mijn favoriete albums aller tijden, het beste wat ik van Bowie ken. Zelfs de eigenwijze klank van de snaredrum fascineert me zoals toen. Een album dat het jeugdsentiment zó glansrijk overleeft, dat is best bijzonder. Toch?

Naar aanleiding van dit topic beluisterde ik dit album.

Dit is weer een ander soort Bowie. Dit is een Bowie die meer van gitaren houdt. Aardig uitgevoerd allemaal, Bowie weet bijvoorbeeld veel sfeer te maken met zijn zanglijnen. Zelf vind ik Sound and Vision en Warszawa het beste werk op deze plaat. Ik denk wel dat de andere Bowie’s mij beter liggen.

Wat valt er nog over te zeggen. Ik denk dat alles gezegd is.
Je kunt het gemakkelijk omschrijven: masterpiece

Waar Bowie in voorgaande jaren bij elke plaat van stijl wisselt lijkt hij dat hier al te doen bij elke plaatkánt, want terwijl kant 1 een swing en een drive heeft die het geheel een bijna vrolijk karakter geven (en mij persoonlijk in ieder geval altijd in een opperbeste stemming brengen) is kant 2 stemmig en somber op een wijze die deprimerend zou kunnen werken als er niet zoveel inventiviteit en experimenteerdrift uit zou spreken. De grillige eerste kant blijft toch favoriet, met Bowie en Eno zó geïnspireerd dat het af en toe lijkt alsof ze háást hebben, want van Breaking glass had ik graag nog (veel) meer gehoord, en het intro van Sound and vision duurt zó lang (namelijk het halve nummer) dat er na het eerste couplet al een fade-out komt terwijl ik eigenlijk op een tweede couplet zit te wachten. En die grilligheid is tegelijk ook de charme van deze zeven nummers, want daardoor krijgt deze plaatkant een explosiviteit die gelinkt is aan het feit dat je gewoon nooit weet wat er in de volgende minuut allemaal kan gaan gebeuren.
        Het is nu misschien moeilijk om je voor te stellen hoe revolutionair dit in 1977 allemaal klonk, zeker omdat alle keyboard-texturen in talloze new-wave-bands zijn opgedoken (ik kan me in ieder geval niet voorstellen dat Japan, New Order en Duran Duran hier niet héél goed naar hebben geluisterd, en in het buitenland misschien ook het Yellow Magic Orchestra?), maar als die originaliteit nu niet meer zo vanzelf spreekt blijven de nummers toch makkelijk overeind dankzij de melodieën, de sound en de ritmesectie – ik las ergens dat Visconti ooit is gevraagd hoe hij dat drumgeluid toch zo heeft gekregen, maar daar schijnt hij nooit opheldering over te hebben gegeven, en na al die decennia klinkt het nog steeds fris en vooral swingend, als een soort "aarding" onder Eno's synthesizer-tapijten. En dat geeft deze plaat die vanwege het instrumentarium en de Berlijnse lokatie zo gedateerd zou kunnen aandoen toch een opmerkelijk tijdloze uitstraling.

Getypt in De album Top 100 van...:

Een grote Bowie-fan ben ik niet, maar zijn Berlijn-periode (of eigenlijk iets ruimer, de reeks van Station To Station tot en met Scary Monsters) draai ik graag en Low vind ik geweldig. Heerlijk geflipte plaat met die fragmentarische A-kant en statige, invloedrijke B-kant.

De liedjes op kant A zijn vaak kort, onaf of merkwaardig en daarom heb ik gek genoeg altijd Guided By Voices-associaties bij die nummers.
Speed Of Life zet de toon: deze muziek klinkt erg Europees. De Kraftwerk-invloed is evident, dit moet in 1977 behoorlijk edgy muziek zijn geweest. Ik was toen 4, dus ik weet het niet meer zo goed.
Breaking Glass zit ook weer vol met die lekker schurende synths en lijkt op random plekken te beginnen en te eindigen: voorbij dat je er erg in hebt, maar erg intrigerend. Hetzelfde geldt voor What in the World, waarop heel erg wordt uitgeleeft op de synth: het zit vol flipperkast-achtige bliepjes en bloepjes.
Sound and Vision is het nummer dat iedereen kent: ik vind het één van de beste Bowie-singles. Maar voor een single is het een merkwaardig nummer: de afstandelijke zang begint op de helft van het nummer. Die klink alsof Bowie alleen fysiek aanwezig was. Het nummer wordt dan ook gedragen door de melodieuze gitaarloopjes en bij vlagen disco-achtige bas.
Ook Always Crashing in the Same Car klinkt alsof het uit de vriezer komt en zonder eerst te ontdooien op tape is gekwakt: ijzingwekkend kil, maar toch prachtig.
Be My Wife is een vreemde eend in de bijt, door de bijna gezellige barroom-piano. De videoclip vind ik eng door het uiterlijk van Bowie. Dat ziet er niet best uit jongen! Gelukkig was hij hier al bezig uit een groot coke-dal te klimmen.
A New Career In a New Town sluit kant A af, en is een mooie brug naar de nummers op kant B. De koude oorlog-sfeer kruipt er hier in, om op Warszawa volop aanwezig te zijn, al is dat door de titels van de nummers ook voor een groot deel suggestie. Maar Warszawa klinkt voor mij als grauwe plattenbau in de mist.
Art Decade is een compositie die zo op een Eno-plaat had gepast. Die had dan ook een flinke vinger in de pap op deze plaat. De A is van Ambient, die maakt hij ook graag,
Weeping Wall is een solotrack van Bowie, dit nummer heeft door de percussie een beetje Reich-goes-Orient sfeer ware het niet voor de nerveuze synthesizer die een interessant contrast geeft met het rustieke getingel.
Subterraneans klinkt als een winterse wandeling door Tiergarten: de sneeuw geeft een mooi gedempt effect. Het saxwerk (van Bowie zelf) en de bijna psalm-achtige zang is prachtig.

Aangekruist als favoriet:
1. Always Crashing in the Same Car
2. Subterraneans
3. Sound and Vision

Na zijn optreden tijdens de Freddie Mercury Tribute in 1992 wilde ik wel wat meer weten over Bowies werk. Dat betekende destijds: de bus op en in de bibliotheek twee pagina’s kopiëren uit een popencyclopedie. Daar stond zwart op wit dat Low zijn artistieke hoogtepunt was. Opvallend detail: de chronologische discografie bij dit artikel liep niet verder dan dit album. Het naslagwerk moet toen dus al vijftien jaar oud zijn geweest. Niet alles in het analoge tijdperk was beter dan nu. Tijdens mijn eerste jaar aan de universiteit kocht ik deze cd om me door mijn herexamens te sleuren. Dat kende geen happy end. Maar als ik dat falen louter aan de zwaarmoedigheid van het album zou wijten, minimaliseer ik mijn eigen verantwoordelijkheid... en doe ik het album oneer aan. Toch zijn vier sterretjes voor Low naar mijn Bowie-normen aan de lage (!) kant. Nee, dit is voor mij bijlange niet ’s mans beste plaat.

Op cd – en zeker met de bonustracks – valt het minder op dat het album uit twee gescheiden helften bestaat, zoals een doormidden gedeelde stad. Iemand hierboven beschreef het muzikale gebeuren op kant A treffend als "fragmentarisch". Ik vind dat de korte nummers hier minder blijven plakken dan pakweg 'Soul Love' en 'Starman', maar dat was misschien niet langer de bedoeling. Met enige vooringenomenheid durf ik zelfs te stellen dat 'Sound and Vision' vooral een vette hit werd door de radiovriendelijke productie en Bowies reputatie als gevestigde wereldster, eerder dan door de unieke kwaliteit. Die zou hij een album later wel terugvinden met de wereldberoemde titeltrack.

Kant B is één lang experiment, inclusief een half fictieve, half Slavische songtekst. Knap hoe in slotsong 'Subterraneans’ Bowies saxspel totaal anders functioneert dan op de coverplaat Pinups. Mijn artificiële gesprekspartner hoort er menselijke wanhoopskreten in, in een wereld die meer en meer door machines wordt overgenomen. Het geluid van de visionaire Bowie die in 1977 AI voorspelde? Ik ken een Brits groepje dat de luisteraars twee jaar eerder al cynisch welkom heette in een door machines beheerste wereld.

Bowie brengt vervreemding op een onwennige manier over. Het plaatje - of toch zeker kant B - klopt dus wel wat thema en sfeerschepping betreft. Maar waarom werd Low dan geen van begin tot eind consistente sfeerplaat? Ik ken een Brits groepje dat daar in de jaren '70 wel keer op keer in slaagde. Voor mij is de experimenterende Bowie hier ondanks de onmiskenbare inbreng van Eno geen trendsetter meer. Qua klankkleur gingen Kraftwerk en de titeltrack van Station to Station immers al vooraf aan die ’vernieuwing’.

Low vergt mentaal wel het een en ander van de luisteraar. Destijds leverde ik bij de herexamens onvoldoende intellectuele inspanningen, laat staan dat ik die nu wel kan opbrengen bij elke luisterbeurt. Net zoals ik info liever online opzoek dan in een archaïsche bieb te snuffelen, heb ik mijn Bowie-albums blijkbaar ook liever wat toegankelijker.

Omdat deze tekst lezen ook wel wat inspanning vergt, deel ik dit ’weetje’ dat misschien nog niet aan bod kwam in de berichten hierboven. Bowie staat op de hoes in zijwaarts profiel geportretteerd. In combinatie met de albumtitel levert dat de halfverborgen boodschap ’Low Profile’ op.