De progressieve metal/rock band Dream Theater wist zich gedurende hun inmiddels ruim 30-jarige bestaan te ontwikkelen tot één van de meest vooruitstrevende bands binnen dit genre. Alhoewel de samenstelling van de band redelijk stabiel bleek door de jaren heen kwam er in 2010 door het verlaten van mede-oprichter en drummer Mike Portnoy toch enige verandering in zowel de muzikale vorm als de hoogwaardigheid van de band. De mannen wisten met het tweede studioalbum Images and Words in 1992 al blijk te geven van hun zwaar beladen muzikale composities, om met onder andere Metropolis Part 2 en Six Degrees of Inner Turbulence meer richting te geven aan de concepten en tekstuele ondersteuning van de muziek. The Astonishing brengt de aandacht terug op een overkoepelend concept, zei het deze keer in de meest extreme vorm. Niet alleen de ruim twee uur aan muziek doet het album verbinden met de grote rock opera’s van weleer, maar zeker ook het complexe onderliggende verhaal dat gitarist en tekstschrijver John Petrucci bedacht. Acht karakters geven het keizerrijk met zijn muziekmachine’s weer in deze langdurende epos, met invloeden vanuit de werelden van Game of Thrones en The Elder Scrolls. Waar de muzikale lagen door John Petrucci en Jordan Rudess werden ontwikkeld was het aan James LaBrie de taak om de verschillende karakters hun stem te geven. Naast de muzikale invloed van het vijftal is er een belangrijke plek toebedeeld aan orkestleider David Campbell, waarmee een intensieve samenwerking werd gestart om de muziek met ondersteuning van orkest tot in de details uit te werken. De fantasiewereld moet de kracht van hun muziek laten herrijzen en de verbazing wekken dat de overname van technologische ontwikkelingen een beangstigende toekomst en wereld voor de muziek kunnen bieden.
Met de machinale klanken van Descent of the NOMACS en het overdonderende alarm begint de epos. Het is het jaar 2285 en de NOMACS (Noise Machines), die ontwikkeld zijn door mensen, nemen de muzikale macht over. De enige muziek waar nog naar geluisterd is de emotieloze en digitaal aangestuurde muziek van de NOMACS. De mensheid lijkt verloren in de klankenregen, maar de pulserende krachten van de gitaren en drums dreigen in de Dystopian Overture. Een pure overture, waar de verschillende muzikale thema’s in naar voren komen en elk stukje van het album een korte intrede krijgt. Verfijnde keyboard- en pianoklanken vormen een herhalende structuur, om er met de mechanische drums en de zwaar bewapende gitaar- en bassolo’s overheen te walsen. De orkestrale klanken ondersteunt door een koor vormen de intrede in de wereld bekend als de The Great Northern Empire Of The Americas. Het begin van Act 1 vangt met The Gift of Music aan in een wereld met een dictator aan de macht en grote verschillen tussen de arme en rijke bevolking. Het eerste karakter dat zijn intrede doet is Lord Nafaryus, de keizer en hoofd van het rijkdom en een tiranniek persoon. De klanken van de akoestische gitaar vangen aan, waarna via stevige versnellingen LaBrie de rol als verteller op zich neemt. De mensen in het rijkdom hebben moeite om te overleven, maar in een verre uithoek van het rijkdom is een klein dorp genaamd Ravenskill. De pianoklanken introduceren Arhys, de commandant van de opstandelingen in dit dorp. Waar de muziek in de hoofdplaats alleen nog maar door machine’s wordt gemaakt, biedt Arhys’ broer Gabriel hoop door zijn talent als zanger en muzikant. LaBrie vormt in combinatie met het achtergrondkoor de stem van Arhys en de dorpelingen. De klanken van de bass en keyboards drukken de opstandelingen verder in het nauw.
De rustgevende orkestrale klanken van The Answer introduceren Gabriel als verlosser en de man van een vrije wereld. Onzekerheid en eenzaamheid omringen hem echter en de vragen of hij werkelijk waar de leider is van de opmars maken hem onzeker. Het volk staat echter vol vertrouwen achter hem, maar laten hem aan de andere kant ook achter in zijn onzekerheid. Arhys neemt in zijn leidersrol de macht in A Better Life, waarbij de voetstappen van de soldaten zich opdringen. Als broer van Gabriel staat hij volledig achter hem en steunt hij de gift die zijn broer heeft gekregen. Aan de andere kant staat zijn zoon Xander (X), die hij een betere toekomst wilt bieden. Zijn vrouw die bij de geboorte van zijn zoon is overleden heeft hij dit beloofd. Wanneer de muziek de dromen van een mooie toekomst voedt met korte gitaarsolo’s van Petrucci slaat LaBrie om in de emoties van Arhys, bij vlagen wat zoet van klank, maar perfect passend bij de herinneringen aan de vrouw van Arhys. Lord Nafaryus voert ons via de verteller terug naar het paleis van keizer Nafaryus. Het bericht komt door bij de keizer en laat hem in verwarring achter. Muzikale passages komen en gaan en zorgen voor ruige solo’s en baslijnen. Nafaryus staat aan het begin van zijn reis om de verlosser te ontmoeten en weet zich gesteund door zijn vrouw Arabelle, zoon Daryus en dochter Faythe. Terug naar het central plein in de stad Ravenskill waar Nafaryus inmiddels is aangekomen. De keyboardklanken en gitaren vormen de reis naar de plaats en de uiteindelijke aankomst. Gabriel weet zich met zijn gitaar en wonderschone stem te ontfermen over het volk. De trompetten schallen door de lucht wanneer de klanken van paarden op het plein arriveren. De zoon Arhys van de keizer spreekt Gabriel op dreigende toon toe, waarna Gabriel hem geruststelt. De muzikale lijn loopt uiteen van hard tot zacht om de verschillende personages van de juiste klank te voorzien. De rol voor de bandleden lijkt zich te spreiden, al blijkt John Myung met zijn kenmerkende basspel de grote afwezige. We horen het volk juichen wanneer de pianoklanken van When Your Time Has Come binnendruppelen. LaBrie neemt nu het personage Gabriel als muzikant en zanger aan, om zijn verbazingwekkende talent te tonen. De muziek is zacht van aard en de vonken slaan over wanneer Gabriel’s ogen die van prinses Faythe vinden. Petrucci voert de melodielaag aan in een klankrijke gitaarsolo en laat de liefde opbloeien.
De strijkers voeren zich het verhaal van de prinses in op Act of Faythe. De filmische klanken overbruggen de weg naar de fantasiewereld en laten Faythe omringen door de warmte van het volk. LaBrie moet tot uiterste gaan om deze rol niet te veel te laten overspoelen door zijn hoge zang. Haar eenzaamheid in het paleis laat haar ontroeren door de wereld buiten dit gebied. Herinneringen brengen haar terug naar de kinderjaren en de avonturen die ze opzocht binnen de paleismuren. De plek waar ze een antieke muziekspeler vond en de kracht van muziek haar wereld overnam. Duizenden nummers van artiesten uit een ver verleden waar ze in het geheim naar had geluisterd en nu staat ze daar oog in oog met Gabriel om de werkelijke schoonheid van zijn muziek te aanschouwen. De muzikale lagen dragen ondertussen het verhaal in de sentimentele elementen. Wanneer Gabriel zijn song beëindigd heeft wordt hij op Three Days terug de realiteit in geslingerd. De pianoklanken voeren Nafaryus naar een woede-uitbarsting, wanneer hij de liefde tussen zijn dochter en Gabriel ziet ontstaan. Wanneer de gitaarklanken aanzwellen geeft Nafaryus Gabriel de kans om zich binnen drie dagen over te geven, omdat hij een gevaar vormt voor zijn heerschappij. De blazerssectie keert terug wanneer de keizer en zijn gezin terugkeren naar de metropool New Maineland. The Hovering Sojourn vormt een korte muzikale intermezzo door de NOMACS, de emotieloze digitale klanken dringen binnen.
De klanken van zwaarden brengen ons terug naar de milities van Ravenskill en gezagvoerder Arhys. Het volk zal zich nooit overgeven aan de macht van Nafaryus. Brother, Can You Hear Me? toont met de marcherende drums en trompetgeschal het machtige leger. Arhys spreekt zijn broer Gabriel toe en smeekt hem om zich niet over te geven. Gabriel bevindt zich op dat moment op een kruising in zijn leven, met aan de ene kant zijn volk en alles waar ze voor gewerkt hebben en aan de andere kant zijn eigen toekomst. Daarnaast kunnen zijn gedachten de schoonheid van prinses Faythe niet loslaten en voeren de drums en het achtergrondkoor de stroom aan gedachten op. Broederliefde overwint het wanneer de twee elkaar toespreken. Met gitaargetokkel voert de muziek zich terug naar het paleis, waar Faythe overspoelt door emoties een belangrijke beslissing neemt. Wanneer de melodielijnen zich in alle zachtaardigheid ontwikkelen ziet keizerin Arabelle hoe haar dochter door de liefde is overspoelt. Ze kan haar niet langer tegenhouden en laat haar gaan in de zoektocht naar geluk, maar stuur prins Daryus achter haar aan om haar veiligheid te garanderen. LaBrie schakelt moeiteloos over tussen de verschillende karakters en hun eigen stem. Wanneer de spanning stijgt neemt het drumritme een versnelling aan en gaan de gitaarklanken en baslijnen wat dieper in op het geluid. Met vogelgeluiden worden we de tocht van Faythe ingeduwd, om haar na enkele dagen te laten arriveren in Ravenskill. Het volk is echter schuw geworden en bang voor wat komen gaat. Faythe weet zich echter via Arhys’ zoon Xander naar zijn vader te brengen. In het militairenkamp laat ze Arhys haar ware identiteit zien en weet ze hem met moeite te overtuigen van haar hulp en goedaardigheid. Wanneer Gabriel en Faythe zich herenigen zoeken ze een weg om haar vader te kunnen overtuigen van hun liefde. De weg die in de gitaarklanken en drums naar een rustpunt van aangrijpende pianostukken wordt gebracht. Wanneer Gabriel’s gedachten zich op Chosen terugvoeren naar zijn muziek op het plein weet hij dat Nafaryus een kort moment van ontroering toonde. In de aangrijpende pianoklanken ziet Gabriel een reden om te geloven in een toekomst in het keizerrijk. Het vertrouwen doet hem beseffen dat hij de keizer en zijn vrouw kan overtuigen met zijn muziek, zolang de NOMACS voor even kunnen worden uitgeschakeld.
Het ritme voert zich op wanneer angst plaatsmaakt voor euforie en Petrucci er met een gitaarsolo overheen jaagt. Echter ligt het gevaar op de loer wanneer de gitaren en keyboards hun furieuze tonen op A Tempting Offer verspreiden. Prins Daryus heeft zijn zus en alle ontwikkelingen nauwlettend in de gaten gehouden en dringt zich via Arhys zoon Xander hun huis binnen. Wanneer hij Xander gevangen houdt wacht hij op de thuiskomst van Arhys. Een onverwachtse ontwikkeling zet het verhaal op de kop. Wanneer Arhys zijn broer Gabriel overlevert dan krijgt zijn zoon Xander al het goeds voor een succesvolle toekomst. Het volume wordt opgeschroefd wanneer Arhys voor een keus wordt gezet. Prins Daryus ziet het aan de andere kant als de kans om zijn vader’s respect terug te winnen en zijn zus Faythe uit de schijnwerpers te halen. De keuze wordt onderstreept door de emotionele klanken van de strijkers. Boven het paleis van de keizer cirkelen de NOMACS rond op Digital Discord. Woekerend in zijn slaap dringen de gedachten Arhys brein binnen, zijn broer verraden of de toekomst van zijn zoon Xander veilig stellen. The X Aspect bied met zijn wonderschone klanken uitkomst, opbouwend naar het moment waarop Arhys met een beslissing komt. Hij herinnert zich zijn vrouw Evangeline en de laatste wens die ze uitsprak voor haar sterven, een goede toekomst voor haar zoon bieden. Wanneer de gitaren en drums de lucht vullen met hun klanken is de tijd gekomen om een beslissing te maken. Eric Rigler levert een bijdrage als doedelzakspeler en voert de klanken van de vrijheidsmars aan. Arhys kiest voor zijn zoon.
Met A New Beginning ontwikkeld zich niet alleen het langste nummer van het album, maar ook een belangrijke wijziging in het verhaal. Thuis in het paleis moet Faythe haar vader zien te overtuigen van haar liefde voor Gabriel. Confrontaties tussen de twee doen uiteindelijk keizerin Arabelle tussen beiden komen en onthullen dat de muziekspeler eigendom van Nafaruys is. Nu Faythe weet dat haar vader ooit ook de liefde voor muziek van echte muzikanten heeft gevoelt weet ze hem te overtuigen om Gabriel een kans te geven. De melodielijnen worden aangevoerd door klassieke instrumenten en grijpen terug naar verre tijden. De muzikale complexiteit ligt in het nummer vooral om de structuur van het verhaal en de personages extra kracht te geven. Het nummer biedt zowel de kenmerkende Dream Theater klanken van de bass, keyboards en gitaren als de ondersteuning van het orkest met trompetten en strijkers. Het tweede gedeelte van het nummer voert zich door diverse solo’s heen, waarbij de bandleden de gelegenheid krijgen hun talenten te tonen. Petrucci is op dreef in aangrijpende gitaarsolo’s, ondersteunt door het drumspel van Mangini en basspel van Myung. Het einde van het eerste deel van het album komt tot stand met The Road to Revolution. In de kracht van het nummer wordt de locatie van Gabriel’s optreden aan Faythe onthult, het amfitheater van Heaven’s Cove. De droevige klanken doen echter de andere zijde van het verhaal onthullen, waar Arhys zijn beslissing overziet. Het verraden van zijn broer is de prijs die hij wenst te betalen voor de vrijheid van zijn zoon Xander. Het muzikale ritme werkt via korte stoppen om Nafaryus zijn leger gereed te houden wanneer Gabriel zich zal moeten laten over geven.
In het openingsnummer 2285 Entr’acte van het tweede deel van het album worden de muzikale thema’s van het eerste deel kort herhaald. De luisteraar wordt op scherp gezet om via korte muzikale passages de spanning langzaam op te bouwen. Moment of Betrayal voert ons via pianoklanken en strijkers terug naar Arhys en Gabriel. Via tempoversnellingen vertelt Gabriel het nieuws aan Arhys om de keizer te overtuigen van zijn liefde voor Faythe. Echter weet Arhys dat hij zijn broer heeft verraden en gaat overleveren een prins Daryus. De spanning loopt op via de keyboards en inslaande drums, om vervolgens de aandacht aan de muziek te geven. Korte solo’s brengen de muzikale grootmacht aan het hoofd, al zwakken de drumklanken hier en daar wat af. Het is de avond van de derde dag en in het amfitheater van Heaven’s Cove is het donker en koud. De ooit zo gemoedelijke en fijne plaats lijkt door kilheid te zijn overmeesterd. De onstuimige klanken van rondlopende dieren doen zich aan wanneer de LaBrie in zijn rol als verteller wederkeert. De akoestische gitaar en strijkers brengen het vervallen theater onder de aandacht. Begin Again waagt zich met wonderschone gitaarklanken dieper de emoties in. Prinses Faythe ziet een toekomst waarin alle mensen vrij zijn om hun dromen te volgen en de warmte van familie en vrienden te voelen.
In de The Path That Divides is het moment van de waarheid gekomen, het moment waarop Arhys zijn broer gaat verraden. Maar de angstvallige muzikale klanken maken plaats voor besef, besef van de muzikale kwaliteiten van zijn broer Gabriel. Ondertussen is zijn zoon Xander hem gevolgd en ziet hij onder ogen hoe Arhys Daryus vertelt dat hij zijn broer niet verraad. De tempoversnellingen doen een gevecht ontstaan tussen de twee, een gevecht op leven en dood. Waar de donkere schaduwen weinig van de gestaltes prijsgeven, ziet Xander hoe zijn vader wordt vermoord door Daryus. De NOMACS zijn inmiddels ook aangekomen bij het amfitheater en laten hun industriële klanken horen op Machine Chatter. De gitaarklanken herrijzen op The Walking Shadow, waar Xander zijn dode vader aanschouwd en Daryus beschuldigt van moord. De spanning neemt toe wanneer een schaduw zich vanuit het duister toont. Zal het Gabriel zijn die op weg is naar het amfitheater? Wanneer de verteller het verhaal overneemt wordt het gevaar opgevoerd en komt Daryus vanachter de bomen tevoorschijn, om met zijn zwaard het leven van Gabriel te ontnemen. Een plotselinge wending vindt plaats wanneer hij zijn zwaard in het lichaam van het figuur in de schaduw dringt. Het is Gabriel niet, maar zijn zus Faythe. Enkele momenten later arriveert met My Last Farewell ook Gabriel op de plek des onheils, om zijn broer lusteloos op de grond te zien liggen, met zijn zoon Xander over het lichaam gebogen. De genadeklap komt wanneer hij Faythe haar laatste adem ziet uitblazen met Daryus zwaard in haar lijf. De pianoklanken en strijkers dragen opnieuw de emotionele setting om vervolgens de plek aan de drums en gitaren te overhandigen. Gabriel schreeuwt de woede van zich af in de meest afschuwelijke uithaal, pijnigend het gehoor van Daryus.
Het verdriet doet zich aan in Losing Faythe, als Nafaryus en zijn vrouw Arabelle ook bij de plek zijn aangekomen. Nafaryus ziet eindelijk zijn fouten en arrogantie onder ogen, als hij tot de ontdekking komt wat hij heeft aangericht. Zijn zoon die zijn dochter heeft neergestoken en dat alles omdat hij niet geloofde in de kracht van Gabriel als verlosser. Nafaryus vraagt Gabriel om zijn muzikale gift toe te passen om zijn dochter in leven te laten. Gabriel komt op Whispers on the Wind uiteindelijk tot de ontdekking dat hij zijn kracht om te zingen kwijt is door de schreeuw van verdriet die tot uiting kwam. De meeslepende pianoklanken geven hem een laatste blik op het gezicht van Faythe, het verdriet is compleet. Maar dan vanuit het duister in het amfitheater schallen honderden stemmen door de lucht. Het volk dat is aangekomen biedt hulp en geeft het licht van het leven weer in de symfonie van hun zang. Het volk is de kracht en heeft Gabriel zijn stem gegeven. Alles komt samen in een enigszins zoete emotionele samenvatting op Hymn of a Thousand Voices. Prinses Faythe opent haar ogen en ademt weer, de vreugde is compleet. Alhoewel, Xander heeft zijn vader verloren en is weggezonken in verdriet. De vreugdevolle gitaarklanken van Our New World maken echter duidelijk dat alles toch nog goed komt. Een nieuwe wereld bouwen ze samen, Gabriel en Faythe ontfermen zich over Xander. De oplevende tonen komen naar voren in melodieuze gitaarsolo’s en fraaie keyboardklanken. Met Power Down worden de NOMACS uitgeschakeld, om nooit meer hun muziek te laten horen. Uiteraard doet titeltrack Astonishing met recht de goedheid van het hele verhaal aan. Geen treurige afloop, maar een betere wereld, waarin ieder mens vrij is om een plezierig leven op te bouwen met familie en vrienden. Om het allemaal nog wat zoetsappiger te maken wordt ook prins Daryus vergeven voor zijn zonden. De stem van Arhys klinkt nog één keer, wanneer hij zijn broer toespreekt om de warmte en liefde aan zijn zoon Xander te geven. De muziek laat zich weer horen in zijn pure vorm, door de mensen gemaakt, om nooit meer te verdwijnen uit het leven.
En ze leefden nog lang en gelukkig.
Dream Theater voert in ruim twee uur door een volledig sprookje heen, waarbij zowel de muzikale vormen als zang volledig in het teken staan van het verhaal. Op muzikaal gebied zoekt het vijftal, ondersteunt door David Campbell en zijn orkest, naar verschillende wegen om diepgang en emoties aan de verschillende personages en ontwikkelingen in het verhaal te geven. Hoe erg de muzikale passages soms ook uit elkaar lopen, er wordt altijd weer teruggewerkt naar de opbouw vanuit de piano en het orkest. Echter is dit toegepast op een productioneel en melodieus hoog niveau dat het nergens afdoet aan de kwaliteiten van de bandleden. De rol van John Myung mag dan wat beperkt zijn in het geheel en het drumspel van Mike Mangini doet af en toe wat mechanisch aan, het verhaal wordt met toewijding gedragen door de toegepaste instrumentatie. James LaBrie vertolkt de acht personages op geslaagde wijze in verschillende stemhoogtes en emoties. De solo’s van John Petrucci en Jordan Rudess zijn wat korter qua lengte dan we op enige klassiekers van hun gewent zijn, maar spelen wel perfect in op de passages uit het verhaal. De boodschap die wordt uitgedragen in de kracht van de muziek vertaalt zich eenvoudig naar de huidige maatschappij en de technologische ontwikkelingen die gaande zijn. Daarmee bewijst John Petrucci niet alleen sterk te kunnen inspelen op de veranderende wereld, maar weet hij dit ook op intrigerende wijze te kunnen verpakken in een krachtig verhaal. Dream Theater creëert hiermee een sprookjesachtige rock opera van hoge klasse, gedragen door het verhaal en resulterend in een meeslepend muzikaal spektakel.
4*
Afkomstig van
Platendraaier.