De MacArthur Park suite. Wat een godennummer. Beter dan I Feel Love.

https://i.postimg.cc/tgtkpGzd/Thy-Catafalque-Rengeteg-93.jpg
https://www.rockezine.nl/wp-content/uploads/2024/09/Wardruna-2024-Morten-Munthe.jpg
Wardruna / Einar Selvik (1979) - Runaljod Ragnarok (2016)

In de jaren dat ik veel van mijn vrije tijd verspilde aan het schrijven van recensies, was het debuutalbum Gap Var Ginnunga (2009) van Wardruna een van de albums die mij het meeste tijd kostte om er een begrijpelijk, coherent verhaal van te maken waarbij ik zowel mijn bewondering wilde overbrengen als ook probeerde duidelijk te maken wát voor muziek het eigenlijk is en waar de bron/oorsprong van al deze muziek ligt. Aangezien het archief van dat e-zine op zijn reet ligt en het niet meer terug te lezen valt, plaats ik hieronder mijn recensie en verwondering over dat album

Wat heb ik nou weer aan mijn fiets hangen? Is dit spirituele black metal? Of misschien Noorse new age gothic? Viking folk? Keltische keelzang? Druilerige "didgeridoom"? True frostbitten necrokvlt ambient? Wardruna heeft een basis die diepgeworteld zit in de Noorse black metal, maar volkomen anders klinkt. En met anders bedoel ik dan ook écht anders. Selling point nummero uno is de deelname van Gorgoroth's Gaahl in dit esoterisch collectief, maar er valt geen nanoseconde snerpend black metalgekrijs te horen. Nee, Gaahl zet hier zijn meest hallucinerende stem op en we duiken de antieke Scandinavische folklore in met eeuwenoude instrumenten en muzikale verwijzingen die uiteenlopen van de Mongoolse boventonen van Huun-Huur-Tu, de ambient wereldmuziek van Dead Can Dance, de middeleeuwse gezangen van Estampie, de Noorse folktraditie van Annbjørg Lien tot de rituele ritmes van het Amerikaanse Equimanthorn. Wardruna is Noors paganisme met een caleidoscopische inslag.

Wardruna is reeds zes jaar geleden opgericht (2003) door ene Einar 'Kvitrafn' Selvik, maar nu verschijnt pas het debuut welke het eerste deel is van de trilogie 'Runaljod'. De twee delen die volgen zullen 'Yggdrassil' en 'Ragnarok' genoemd worden. Begin 2007 ontstond er reeds de eerste aandacht rondom de formatie dankzij hun deelname op de soundtrack van de documentaire 'True Norwegian Black Metal' van Peter Beste. Die aandacht is zeker niet onbegrijpelijk, ook al komt er geen gitaar, bas, keyboard, drum of normale solozang aan te pas, laat staan stereotiepe black metal. Wat in helsnaam dan wel? Tja, dat is niet zo makkelijk te vertalen in het Nederlands. Om het mysterieuze effect van hun bijzondere instrumentenequipment niet verloren te doen gaan, volgt hier de onvertaalde, Engelstalige lijst van hun historische apparaten: self-made deer hide frame drums, tagelharpe (een soort vikingviool), goat horns, tongue horns en een Hardanger fiddle. Verder hoor je nog een stapeltje fluiten en mondharpen, maar ze grijpen ook naar primaire elementen als bomen, stenen, bonen, water en vuur om deze te integreren in hun hypnotiserende geluidscollages, welke als ouderwetse field recordings á la Alan Lomax in de natuur op band zijn vastgelegd. Er schijnt hier en daar toch een keyboardsample verstopt te zitten in de muziek, maar deze is tot een minimum beperkt. De vocalen bestaan vooral gefluister, sjamanistische keelzang en veel sacraal aandoend koorzang, uitgevoerd door Gaahl, Kvitrafn en een dame genaamd Lindy Fay Hella. Slechts in 'Kauna' horen we Gaahl of Kvitrafn met een brommerige toon enigszins "normaal" zingen.

Wardruna poogt met dit album de diepte op te zoeken van Noorse wijsheid en spiritualiteit en op elk album worden acht runen van de 'Elder Futhark', het oudste runenalfabet gebezigd door de Germaanse stammen (al sinds de 2de eeuw na Gggristus), op muzikale wijze geïnterpreteerd. Ze ondersteunen dit met o.a. lang vervlogen kunstuitingen als galder (niet die gozer van Dimmu Borgir en Old Man's Child, maar een vorm van tovergezang en toverspreuken) en seidr (Noord-West Europese tovenarij of sjamanisme). Dit klinkt allemaal natuurlijk bar interessant en reuze boeiend, maar ik heb me daar nooit in verdiept en snap er derhalve geen hol van. Wel vind ik het album een machtig fascinerend hoorspel dat vooral in de nachtelijke uurtjes bijzonder stemmig en sferisch onder je huid kan kruipen. Voor de thematiek van het album logischerwijs geen oordeel - ik als onwetende leek zou niet durven, maar met de muziek zit het zwaar snor. Een bijzonder begin voor het nieuwe jaar!

Vier jaar later besprak ik ook de al evenzo enigmatische opvolger Yggdrasil (2013), heb ik de formatie twee bezwerende optredens zien geven op Roadburn (in 2011 en 2015) en kreeg de band meer en meer bekendheid, niet in de laatste plaats door hun muzikale input in de Netflixhitserie 'Viking'. Ultiem bewijs van hun commerciële doorbraak vond ik wel dat ik bij een opgieting was in een sauna en dat de betreffende "wapperaar" ons verblijdde met klanktapijten van Wardruna en het muzikaal sterk vergelijkbare Heilung. Nog nooit zo'n lekkere opgieting (meer) gehad.
https://i.postimg.cc/d0P7n7rb/Wardruna-1.jpgHier is Wardruna actief op Roadburn 2011, met op de voorgrond meesterbrein en bandoprichter Einar Selvik. Dat hij niet zomaar een van de straat geplukte pipo is die een beetje interessant zit te doen over eeuwenoude muziekmeuk bewees hij met een soort van workshop in de volgepropte kleine zaal van de 013 op Roadburn 2015, waar hij een vol uur vol vuur verhaalde over de instrumenten die ze bij Wardruna gebruiken. Op dat moment had trouwens 'Selling point nummero uno' Gaahl afscheid genomen van de band. Tevens heeft Einar een tweetal zeer fraaie albums opgenomen met Enslaved-componist en -gitarist Ivar Bjørnson (Skuggsjá (2016) en Hugsjá (2018) die je ook zeker eens moet uitproberen.

Wardruna heeft inmiddels vijf studioalbums uitgebracht, maar het derde album Ragnarok (2016), het slot van de de trilogie Runaljod, vind ik net het beste van de drie. Al luistert het nauw. Eindeloos vaak heb ik dat album destijds geluisterd op mijn MP3-speler, terwijl ik op de fiets onderweg was van en naar studie en stage.
https://www.musicmeter.nl/images/cover/555000/555895.jpg
In november 2024 trad de band twee keer op in Tivoli/Vredenburg en dat was na lange tijd weer een hernieuwde livebelevenis voor mij met de band. En een belevenis was het!
https://i.postimg.cc/fbVGWKLw/20241124-210518.jpg

Ogen dicht, oren en poriën open en laat je meevoeren op symbiotische klanken van Noorse folkmuziek, dark ambient en natuuropnames. Rituele ritmes, tribale klanken, eeuwenoude instrumenten, mannelijke lamentaties en vrouwelijke esoterie bezorgen je een trancepirerende totaalbeleving.

Zoek je ruzie?!

https://i.postimg.cc/6505CfNK/Thy-Catafalque-Rengeteg-92.jpg
https://www.psychedelicbabymag.com/wp-content/uploads/2021/10/Jello-Biafra-performs-with-his-band-Jello-Biafra-and-the-Guantanamo-School-of-Medicine-Photo-by-Matthew-Kadi.jpeg
https://mc2live.it/storage/2024/02/bad-religion-band-2024.jpg
Jello Biafra (Eric Reed Boucher) (1958) (Dead Kennedys, Lard, Tumor Circus, Revolting Cocks, 1000 Homo DJs, The Guantanamo School of Medicine etc.etc.) Lard - The Last Temptation of Reid (1990)
&
Greg Graffin (1964) (Bad Religion) Bad Religion - Against The Grain (1990)

De belichaming en het geweten van de Amerikaanse hardcore. Geen andere man, vrouw of non-binair in de scene (of mogelijk in welke andere muziekscene dan ook) die op zo'n vileine, geestdriftige en creatieve wijze de tekortkomingen van het kapitalisme, de (rechtse) politiek en sociaaleconomische misstanden blootlegt als deze twee mannen. Nouja, qua naamsbekendheid in de punkscene misschien ook Fat Mike van NOFX, maar die had ik al in mijn bubbling under lijst genoemd en die gooit het ook vaak over de mallotige en kolderieke boeg.

Alsof de bandnamen al niet genoeg impliceren, dan suggereert menig (bekende) songtitel waar de heren zich over opwinden. Jello en zijn Dead Kennedys met 'Holiday in Cambodia', 'Let's Lynch the Landlord', 'Kill The Poor', 'Religious Vomit', 'Stars and Stripes of Corruption', 'Take This Job and Shove It' en natuurlijk 'Nazi Punks Fuck Off!'. Greg doet het overwegend wat subtieler en met minder humor, maar compenseert dit met eloquentie en eruditie: 'Fuck Armageddon... This Is Hell', 'Voice of God Is Government', 'I Want to Conquer the World', 'The Positive Aspect of Negative Thinking', 'American Jesus', 'Requiem for Dissent' en 'Age of Unreason'. Om er maar een paar te noemen.

Dat ze veel te vertellen hebben doen Jello en Greg ook op andere manieren.

Jello is lid van de Green Party of the United States en steunt diverse politieke doelen. Hij deed zelfs mee aan de presidentsverkiezingen van 2000, waar hij zich kandidaat stelde voor de presidentsnominatie van de partij en een verre tweede plaats behaalde achter Ralph Nader. In 1979 stelde hij zich trouwens al kandidaat voor het burgemeesterschap van San Francisco. Ze hadden daar blijkbaar liever de Terminator dan de man van 'California Über Alles' als opvolger voor de toenmalige gouverneur. Het artwork van de Dead Kennedys albums staan trouwens garant voor heel veel (leed)vermaak. Op het album Frankenchrist (1985) (een van mijn favoriete albumhoezen en dan heb ik het nog niet eens over het artwork aan de binnenzijde van H.R. Giger)) staat het nummer 'MTV-Get Off the Air' en Jello heeft na dik 40 jaar toch eindelijk deels zijn zin gekregen..

Greg heeft dan weer een master in geologie en behaalde zijn doctoraat in de zoölogie aan Cornell University, heeft colleges gegeven in de natuurwetenschappen en zijn proefschrift luidde "Evolutie en religie: een kritische beschouwing van de overtuigingen van 's werelds meest vooraanstaande evolutionisten." Wat betreft de bandnaam is het wel fascinerend dat gedurende 2003 Greg een e-maildiscussie voerde met Preston Jones, een historicus aan de christelijke John Brown University in Arkansas en fan van Bad Religion. Het informele filosofische debat dat hieruit voortvloeide, werd in 2006 gepubliceerd als een boek getiteld 'Is Belief in God Good, Bad or Irrelevant? A Professor and Punk Rocker Discuss Science, Religion, Naturalism & Christianity.' Lijkt me toch wel aardig om daar eens in te neuzen.

In 2010 publiceerde hij samen met de Amerikaanse auteur Steve Olson het boek 'Anarchy Evolution', waarin hij verkondigde een atheïst te zijn: "Ik heb nooit in God geloofd, wat me technisch gezien een atheïst maakt". Hij geeft er trouwens de voorkeur aan zich als naturalist te identificeren in plaats van als atheïst.
https://www.musicmeter.nl/images/cover/1000/1967.jpg
Ik heb Jello en Greg beide begin jaren 90 leren kennen (ik vermoed Jello wat eerder) en heel erg veel gedraaid. Mijn favoriet van Greg is eigenlijk heel simpel: de plaat waarmee ik Bad Religion leerde kennen. Misschien zijn 'Suffer' en 'No Control' nog net een tandje beter (lees: intenser), maar 'Against The Grain' heeft het voordeel dat die als eerste mijn pad kruiste. En dan begint de plaat ook nog eens met 'Modern Man', nog steeds een van dé iconische nummers van de band. Bad Religion heb ik een paar keer live gezien (waaronder op Pinkpop 1995), maar dat is inmiddels zo allemachtig lang geleden dat die optredens nog uit het pre-foto's-maken-met-mobieltjes-tijdperk stammen.


https://i.postimg.cc/fysBX066/Bad-Religion-first-pic-1980-(Brett-Gurewitz-Greg-Graffin-Jay-Ziskrout-Jay-Bentley).png
Te leuk om niet te plaatsen: de allereerste bandfoto van Bad Religion (1980), geschoten door een schoolvriend.

Mijn keuze voor mijn favoriete plaat van Jello is lastiger. Een heel stuk lastiger. Want is dat wel een plaat van de Dead Kennedys, of kies ik voor een van de geweldige platen die Jello opnam met D.O.A. (Last Scream of the Missing Neighbors, 1990), met The Melvins, of met NoMeansNo (The Sky Is Falling and I Want My Mommy, 1991)? NoMeansNo is sowieso een band die eigenlijk in mijn Top 100 had moeten staan, dus dat was mijn fout, maar dan heb ik deze hardcoregiganten in ieder geval even genoemd.

Het zou natuurlijk logisch zijn om te gaan voor een van de eerste platen van de DK. Ik neig dan naar het album Plastic Surgery Disasters (1982).
https://www.musicmeter.nl/images/cover/3000/3442.jpg
Een paar jaar geleden kwam ik in een kringloop deze hoes ook tegen. Ja, in een kringloopwinkel!
Echter, toen ik de hoes goed bekeek, moest ik er wel om grinniken...
https://vinylsingles.nl/cdn/shop/files/Schermafbeelding2024-03-02114127.png?v=1709376110

Ik ga toch voor een andere plaat. Hoe hoog ik de Dead Kennedys ook heb zitten, ik werd back in the day omvergeblazen door vooral de eerste EP en debuutplaat van Lard. Wat een power, wat een geweld, wat een intimiderend herrie! Waar hardcore punk en industrial elkaar omarmen en de luisteraar volstrekt murw beukt. En daaroverheen dan die machtig aanstekelijk giftige stem van Jello.
https://www.musicmeter.nl/images/cover/25000/25935.jpg
Bijkomende reden is dat ik nu ook Lard-leden Al Jourgensen en Paul Barker kan noemen, want ik zie tot mijn onthutsende schrik in mijn Top 100-lijst hun primaire band Ministry niet terug en dat terwijl Psalm 69: The Way to Succeed & the Way to Suck Eggs (1992) een dikke 5*-plaat voor mij is. Het vernietigend harde drumwerk op de eerste platen van Lard komt van de handen van Jeff Ward en die zat toen ook in Nine Inch Nails (precies tussen 'Pretty Hate Machine' en een andere 5*-sterrenplaat van mij, The Downward Spiral (1994), zodat ik die band ook even genoemd heb. Jeff pleegde in 1993 zelfmoord d.m.v. koolmonoxidevergiftiging: 30 jaar werd hij.

Ik heb Jello helaas nooit live gezien, ook niet in zijn hoedanigheid als spoken word performer. De Dead Kennedys werden weliswaar weer heropgericht en kwamen ook enkele malen langs in de Melkweg, maar dat was met een andere zanger dan Jello. Nee, bedankt. Al zal deze breuk vast te maken hebben met een rechtszaak die de bandleden in 2000 aanspanden tegen Jello over contractbreuk, fraude en achtergehouden royalty's (en deze zaak ook wonnen waarbij Jello twee ton aan de bandleden moest betalen), maar de Dead Kennedys zonder Jello is hetzelfde als de Sex Pistols zonder Johnny Rotten.

Dan hoop ik meer op een liveoptreden van Lard, al is die kans redelijk nihil. De band heeft sowieso maar zelden opgetreden en dan vooral in de regio van San Francisco waar Jello zijn platenlabel Alternative Tentacles runt. Toch schijnt Al Jourgensen in interviews te hebben verkondigd dat hij met Jello in 2020 in de weer gaat om weer iets met Lard te doen. Hmmmm, niks van gemerkt. En daar was tien jaar eerder ook al sprake van, maar toen kwam het ook niet van de grond. Maar hopen kan altijd. Of is het vrezen? Want zouden die inmiddels oude, grijze mannen nog dezelfde power, scherpte en energie als weleer hebben? Afgaande op de laatste albums van Ministry zou ik zeggen: laat misschien toch maar zitten.


Mocht je dit niet kennen, maar wel waarderen, check dan ook zeker even het titelnummer van Lards eerste EP.

Jello Biafra wel wat vroeg maar die hoort er zeker bij.

Ik luister de laatste ca. 20 jaar een heel stuk minder naar punk/hardcore, dus dat heeft zijn negatieve invloed op de positionering van Jello (en ook Greg). In de 90s zouden ze zeker 50, 60, misschien wel 70 plekken hoger hebben gestaan.

Akkoord, maar waar plaats je Henry Rollins dan op dit spectrum?

Waar plaats je jezelf op het spectrum, Choco?

Als niet-Amerikaanse onderdaan, die weliswaar maatschappijkritisch is, maar absoluut niet zingt of anderzins deel uitmaakt van een band, val ik duidelijk in zijn geheel buiten dit spectrum!

[Speurt nu koortsachtig de lijst door of ik Henry De Eerste nog ergens hoger in mijn Top 100 heb staan]

Oeps

Een heel terechte opmerking, dank hiervoor! Ik had hier natuurlijk de Holy Hardcore Trinity van moeten maken. Ik heb nota bene afgelopen weekend nog deze semi-bootleg met Black Flag demo's gekocht.
Enfin, ik ben in de ogen van Henry ook een

Zo bont heb je het nou ook weer niet gemaakt dat ik dat laatste zou durven beweren. Maar nu heeft Henry I tenminste een eervolle vermelding, dat is ook heel wat waard!

Zo gaan we de nummer 1 niet halen heer Smit

LuigiDrForth

En voor degenen die het nog niet mee heben gekregen: Jello Biafra heeft op 7 maart een beroerte/hersenbloeding gehad en ligt momenteel in het ziekenhuis. Toestand is stabiel.

Jello Biafra suffers hemorrhagic stroke all appearances canceled AlternativeTentacles