Een publieksvraag: Wat is een conceptalbum? Iedereen vult dat begrip misschien anders in. Zelf ga ik uit van dit basiscriterium: het album is een afgerond geheel en niet zomaar een bundeling van losse songs. Maar commercieel gezien is elk album natuurlijk een eindproduct, zo schieten we weinig op. Nog een vraag, dan: Moet een conceptalbum dan één sfeer of idee uitstralen? Ook dat klinkt wat vaag. En waarom zouden meerdere sferen of ideeën niet naast elkaar kunnen bestaan op één conceptplaat? Voor mij is vooral dit essentieel: elke song moet bijdragen aan die sfeer (sferen) of idee(ën). Er is dus geen plaats voor opvullers of bonustracks.

Een volgend criterium stelt de volgorde van de songs op een conceptplaat als cruciaal. Zelfs die-hard Stones-fans moeten toegeven dat een lichtjes andere volgorde op Exile On Main Street die plaat niet volledig zou verpesten. Bij een conceptalbum ligt dat toch even anders: daar zit altijd een zekere chronologie in. In de beste gevallen vertelt de plaat zelfs een min of meer samenhangend verhaal, net zoals heel wat klassieke werken van Mozart en co dat doen. Motieven keren dan terug, een truc waar Pink Floyd al gretig gebruik van maakte. Maar welk verhaal vertellen Dark Side of the Moon en Wish You Were Here eigenlijk? Begrijp me niet verkeerd: ik beschouw beide platen als conceptueel nog sterker dan de oer-voorbeelden Pet Sounds en Sgt. Pepper’s. Wish You Were Here gaat natuurlijk in grote mate over de ontspoorde Syd Barrett.

Toch vind ik een plaat met een écht doorlopende verhaallijn nog van een hogere orde. Voor mij haalt The Rise and Fall of Ziggy Stardust dat ultieme criterium net niet. Diamond Dogs en Animals leunen dan weer te sterk op een bekend verhaal dat iemand anders heeft gecreëerd. In mijn strengheid tel ik in de hele pop- en rockgeschiedenis slechts een handvol écht verhalende conceptalbums. De twee belangrijkste: Tommy en The Wall. Niet toevallig werden beide dubbel-LP’s later verfilmd. Ook inhoudelijk hebben ze nog één en ander gemeen, maar da’s een andere discussie waard.

Het gelaagde verhaal van The Wall gaat hand in hand met uitdagende en genietbare muziek. Mede daardoor staat die plaat helemaal bovenaan mijn lijstje van Pink Floyd-albums. Door het hogere rockgehalte dan op de voorgaande albums – de protagonist is een ontspoorde rockster – moest Richard Wright helaas plaatsnemen op een bank meer achteraan in de klas. David Gilmour mocht van dezelfde schoolmeester/dirigent meer dan voorheen de eerste viool bespelen. De onterechte degradatie van de toetsenist en de promotie van de gitarist zouden korte tijd later leiden tot de perfecte storm. Door de onvermijdelijke split verwierf Roger Waters de status van een Yoko Ono. Gefrustreerd door het commercieel succes van zijn ex-bandleden trok hij een muur op omheen zijn ego. Met een recente belediging aan het adres van wijlen Ozzy, voegde hij daar onlangs nog een baksteen aan toe.

Ik probeer deze plaat onbevangen te beluisteren, dus zonder aan die nare afloop te denken. En dan waan ik mezelf anderhalf uur lang opnieuw zeventien jaar jong. In mijn geval is dat een tijdreis naar de vroege jaren '90. Om m'n nek hangt een denkbeeldig bordje met opschrift “Laat dit kind gerust”. Na het genot van deze geluidsmuur wil ik niets liever dan dat m'n moeder me een bord stoofvlees voorschotelt, gevolgd door zelfgemaakte vanillepudding. You can't have one without the other.

stem gewijzigd, oorspronkelijke stem was 3,5 sterren

De kracht van dit album schuilt in het totaalplaatje. Het is een meesterlijke samensmelting van sterke, zelfgeschreven nummers, radicaal herwerkte covers, de strakke ritmesectie van Sly & Robbie en de grafische vormgeving van haar toenmalige partner Jean-Paul Goude. Wat dat laatste betreft: het knip- en plakwerk is bewonderenswaardig, zeker in een tijdperk waarin 'Photoshop' wellicht niets meer was dan een tweedehandswinkel voor analoge fototoestellen ergens in Brixton.

Merkwaardig, dat kortgeschoren koppie komt me bekend voor. Stond dat niet ook op de hoes van haar vorige album Warm Leatherette? Mede door haar stijlistische outfit - R.I.P. meneer Armani - oogt Jones op Nightclubbing nog androgyner. Ze overtreft hierbij zowel de Transsylvanische Tim Curry als David Bowie in diens Man (m/v/x) Who Sold the World- en Ziggy-periode. Geen toeval dus, dat het titelnummer oorspronkelijk van Bowie en Iggy Pop komt.

La Jones had zich al een album eerder losgerukt van haar discoverleden. De diva-attitude is gebleven, maar de discobeats maakten begin jaren ’80 plaats voor een krachtige mix van soul, funk, reggae en new wave. Hierbij wordt serieus aan dansbaarheid ingeboet. Al kan een DJ nummers als ’Walking in the Rain’, ’Use Me’, ’Nightclubbing’ en ’Demolition Man’ straffeloos laten volgen op hits van pakweg Anne Clark of Sisters of Mercy.

Maar als je een echt feestnummer nodig hebt en het paard van Van Duin nog even in de gang wil laten wachten, is ’Pull up to the Bumper’ een absolute aanrader. Zou het ritmeverslaafde dansvloervolk doorhebben dat het bumperkleven en de toeterende auto’s metaforisch staan voor een uitnodiging tot rectaal geslachtsverkeer? ”Drive it in between!” In liveshows durft Jones tijdens dit nummer al eens publiek op het podium uit te nodigen, vaak tot wanhoop van de securitycrew. Het was tijdens de vijf optredens die ik bijwoonde steeds een hoogtepunt. En dat is het ook op deze plaat.

Een ander hoogtepunt is natuurlijk de Piazzolla-bewerking - noem het geen cover - ’I’ve Seen That Face Before (Libertango)’. Hoeveel internationale nummer één hits kent u waarin de accordeon zo’n prominente rol speelt? Zelfs in ’The Birdie Song’ uit datzelfde knotsgekke 1981 neemt een synth deze rol op zich. Omdat ik geen zwakke songs op Nightclubbing ontwaar, behaalt Grace Jones hier voor mij synchroon haar commercieel en artistiek hoogtepunt.

Ook voor een plaat zonder overkoepelend concept, pöëtische pracht, diepgaande introspectie of onderbouwde maatschappijkritiek is plaats in mijn Vijfsterren-beweging. Hiermee vergeleken oogt en klinkt Lady Gaga als een postmodern niemendalletje. En dan is zij misschien nog degene die artistiek het dichtst in de buurt komt van Grace Jones. Ja, ik ben nog steeds stapel op dit manwijf uit Jamaica waar leeftijd en hokjesdenken geen vat op lijken te hebben.

stem geplaatst

Dit is niet Almonds eerste coverplaat en ook niet zijn beste. Dat blijft voor mij met voorsprong 'Absinthe'.
Muzikaal sluit 'I’m not Me' mooi aan bij de sterkte van z’n vorige plaat 'Chaos and …' Die continuïteit heeft ongetwijfeld te maken met dezelfde studio- en gastmuzikanten: absolute pro’s in hun bijrol. Daardoor klinkt 'I’m not Me' volwassener dan veel van Almonds meesterwerken, maar tegelijk gaat er ook wat spanning verloren.

Ook de songkeuze blaast warm en koud tegelijk. Laat me dat verduidelijken met een schoolmeesterachtig plusje en minnetje.
+ Ik kende slechts één song in de originele versie, die van King Crimson. Almond heeft dus opnieuw mijn muzikaal palet verbreed.
– Sommige nummers klinken, ondanks hun onbekendheid voor mij, als geplaveide paadjes. Muzikaal te vlak en tekstueel te weinig om het lijf, zo iets. Of om het op een luie vrijdagavond in het Chinees uit te drukken: nummers 2, 5 en 11 zijn zelfs met zoetzure saus moeilijk op smaak te brengen.

Gelukkig overheersen de topnummers ruimschoots. Het openingsnummer I’m the Light is catchy en rechttoe maar ook rijk aan klanken — een song met live-potentieel. Het doet me hier en daar wat aan het betere werk van INXS denken. Gone with the Wind ken ik alleen als filmklassieker, maar Almonds versie spat van enthousiasme. Zestig jaar geleden zou dit een dansplaat zijn geweest.

Het titelnummer I’m not Anyone verdient hier een aparte vermelding. Tekstueel had dit een authentiek Almond-nummer kunnen zijn, net zoals zijn Aznavour-cover What Makes a Man a Man. De credits gaan deels naar Paul Anka, ook bepaald geen kleine naam in de showbizz.

In Smokey Day wordt Almonds gevoelige stem vakkundig ondersteund door strijkers en piano. Met de Mambas gebeurde dat ook, maar toen klonk het vaak stukken chaotischer. Trouble of the World start ijzersterk en ook de korte gitaarsolo in het midden is van edelmetaal. Jammer genoeg drukken de bijdragen van Bryan Chambers de Almond-signatuur iets naar de achtergrond: uitstekend gezongen, maar het voelt daardoor nog minder als een Almond-song. Zonder vocale interactie klinkt het ook niet echt als een duet. Een discipline waar Almond nochtans meerdere artistieke en commerciële successen mee wist te boeken.

Chain Lightning is een moedige keuze, al kende ik het origineel dus niet. Het nummer stamt uit de pen van Don McLean, die van American Pie, inderdaad. De lange tekst rijgt beeldspraak aan beeldspraak zonder echt verhaal, maar Almond brengt het met overtuiging. Daar heb je bakken talent, ervaring en zelfvertrouwen voor nodig. Mentaal en vocaal zit het anno nu blijkbaar wel snor bij de partner in crime van Dave Ball. Over geluidseffecten gesproken: die zijn in deze song opvallend en gericht maar ook spaarzaam en nooit overdreven.

De overige tracks beschouw ik als twijfelgevallen. Een coverversie van I Talk to the Wind had voor mij dus niet echt gehoeven ondanks de fijne collaboratie van Ian - Jethro Tull - Anderson. Maar al met al is 'I’m not Me' een plaat die ik graag integraal beluister — en zelfs probleemloos op repeat zet. Ik ben dan ook niet gewoon zoals iedereen