Joy Division - Closer (1980)

Vandaag weer eens opgezet en van begin tot eind beluisterd. En wat een klassieker blijft dit toch. Bij het nummer Decades kreeg ik tranen in mijn ogen, Joy Division (en in het bijzonder Ian Curtis) weet echt heel goed de emotie over te brengen op mij. Het raakt bij mij echt de gevoelige snaar. En dat is mij tot nu toe nog maar bij erg weinig albums (en nummers) gebeurd.

Ook heb ik elke keer als ik het album opnieuw luister steeds andere favorieten. Sowieso is Decades mijn favoriet, maar mijn tweede favoriet varieert steeds. De ene keer is het Atrocity Exhibition, de andere keer Isolation, de andere keer Colony en de andere keer A Means To An End. Momenteel is mijn andere favoriet Heart And Soul. En dat vind ik ook echt super aan dit album (dat ik elke keer een andere favorite heb), want ik heb dat nog nooit bij een ander album meegemaakt.

Eigenlijk zou ik nu 6 sterren willen geven, maar dat kan niet. Dit is echt voor mij het beste album ooit gemaakt. Bedankt Musicmeter! Dankzij jullie heb ik echt een grandioze band ontdekt!!

Atrocity Exhibition ; Het begint met een sterk ritme dat gespeeld door de drums, de stem van Ian Curtis komt er bij en opent mijn oren voor drie kwartier volledige aandacht. Hij neemt mij mee zoals hij in de tekst zegt; this is the way step inside.

Isolation ; een van all time favoriete nummers. Het is een sterk nummer qua lyrics. laatst toen ik het nummer (voor de zoveelste keer) doorlas kwam ik bij 2 'nieuwe' zinnen uit ;
A blindness that touches perfection
But hurts just like anything else
is liefde beter te omschrijven?

maar dat is nog niet genoeg ;
I'm ashamed of the person I am
Hij zegt tegen miljoenen mensen dat hij zich schaamt voor zichzelf, welk ander man durft dat te doen?

But if you could just see the beauty
These things I could never describe
Tranen ontglippen mijn oogleden iedere keer bij deze zinnen, hoe Ian's stem deze zin pijnvol mooi en dromend zingt.

Passover ; weer een strak gespeeld ritme en prachtige tekst;
This is a crisis I knew had to come
Destroying the balance I'd kept
hij vertelt dat zijn leven werd verstoord, en hij het wist. ik hoef niet verder te zeggen over de hoeveelheid emoties die Ian dan heeft bij het zingen

Colony ; Het is een tijdje mijn favoriete nummer geweest maar is wat omlaag gegaan in mijn waardering. De tekst is mijn inziens iets te diep voor mij, te open, maar het heeft een lekker tempo. Mijn inziens wel een van de minder-dan- 5-*-waard-nummers op dit album

A Means To An End ; een van de meest emotioneel gezongen nummers voor mij.
‘I put my trust in you’

Heart And Soul ; Wat een heerlijk intro, om te smullen gewoonweg. Jaren 80? kan net zo goed over 20 jaar gemaakt worden. Verder is er mooi gebruik van een wegebbende stem.

Twenty Four Hours; Het pareltje, het goddelijk geschenk, het meesterwerk waar geen enkel artiest nog ooit aan kan tippen ; het fenomenale Twenty-Four Hours.
loves shattered pride , liefde verbrijzeld trots
A valueless collection of hopes and past desires ; een waardeloze verzameling van hoop en vergane verlangens
Gotta find some therapy, this treatment takes too long.
Gotta find my destiny, before it gets too late
Hij schreeuwt om hulp, hij huilt, hij zingt, hij geeft zijn geheimen weer.
Je wilt die man helpen, je wilt hem zeggen dat het goed komt maar dat is niet meer mogelijk. Het enige wat je kunt doen is uit onmacht dit nummer mee schreeuwen en bidden dat Ian in een betere wereld is.

The Eternal; Zijn gevoelens van schreeuwen om hulp heeft hij weergegeven in de vorige nummers, hij begint nu aan een nieuw deel ; verslagenheid, rust en verdriet.
Just watching the trees and the leaves as they fall.

Decades ; alweer het laatste nummer, prachtig instrumentaal begin en Ian Curtis puft zijn laatste pijnen uit in een wonderbaarlijk gedicht.

Als dit geen plaat is die mij eeuwig bij zal blijven weet ik het ook niet meer. Zelden, of nooit zo veel gevoel gehoord bij nummers. Joy Division is in mijn ogen de grootste band die ooit heeft bestaan, en Ian Curtis de beste zanger die ooit heeft bestaan. Niet omdat zijn stem zo prachtig en zuiver is maar omdat hij zoveel gevoel aan de prachtige woorden geeft dat het mij diep raakt.

Vandaar deze misschien een beetje overdreven grote ‘recensie’

Ik heb Atrocity Exhibition in mijn jeugdjaren bijna grijs gedraaid. Die kameelachtige drums met dat lekker scheurend gitaargedoe in het begin altijd prachtig gevonden. De zang past er perfect bij en dat lekker jankend solo-gitaartje achter die zang. In 1 woord : SCHITTEREND ........ De rest is ook fenomenaal en kheb nog altijd spijt dat ik ze nooit eens live heb kunnen bekijken ! Een plaat om in te kaderen en in een glazen kast te zetten met kaarsjes erbij maw. een mijlpaal volgens mij.

Verdwaald in emoties.
Grimmigheid vanaf de eerste tonen.
Holle drumbeats en overstuurs klinkende keyboard.
Wil ik hier getuige van zijn.
Onbewust mee gezogen in het laatste klaaglied.
Wetende dat binnen een uur zwarte wolken aan de horizon zullen verschijnen.
Elk stukje zonlicht weg gedrongen.
Alsof hij nooit heeft bestaan.

Het laatste avondmaal.
Nog 24 uur.
Wij als stille getuigen.
Apostelen die de handen wassen in onschuld.
Ian is klaar voor zijn kruisweg.
Zondes op zijn rug dragend.
Bedrog vanwege een onmogelijke liefde.
Vrouw en kind achter latend.
Zichzelf definitief geïsoleerd van de buitenwereld.

Onze adem inhoudend.
De b-kant op de platenspeler.
Naald in de groeven.
Hart en ziel smelten zich samen.
Een ijsklomp veranderd in bittere tranen.
Samen kijken we terug.
Leven in een zwart wit film.
Volwassenheid die te snel is toe getreden.
Voor eenmaal nog op zoek naar de eeuwige jeugd.
Ten koste van de sterfelijkheid.

Hoe meer ik dit album beluister, hoe meer ik dingen begin te begrijpen. Dit album is de afscheidsbrief van Ian Curtis aan zijn fans. Waar Unknown Pleasures nog een geluid had met energie (She's Lost Control, Disorder), heeft Closer een kale productie. Geen tierlantijntjes, maar kale, lege nummers. Ian zijn bedoeling was om de tekst te primeren en als men wordt afgeleid door een aanstekelijk geluid, kan zich men minder concentreren op de tekst. Ik denk dat Ian Curtis op Unknown Pleasures nog ontdekt wat zijn depressie is. Dat Ian Curtis depressief is, is op Closer heel hoorbaar. Niet enkel de productie, maar ook Ian zijn stem is een kenmerkend iets. Als we het vergelijken met Disorder (waar Ian nog een tempo behoudt in zijn stem), dan klinkt Ian heel langzaam. Is dit ten gevolge van zijn depressie dat hij daarom lusteloos zingt ? Of wil Ian iets duidelijk maken ? Wat ik zeker kan waarderen is het feit dat Ian geen ik-vorm gebruikt, hij zingt niet dat hij depressief is. Hij zingt niet dat hij geïsoleerd is van de buitenwereld (een zeer bekende symptoom van een depressie trouwens). Hij snijdt deze onderwerpen aan alsof het een zwarte filosofische les is. Het een les noemen is eigenlijk wat verkeerd gezegd, want Ian neemt niet het lef om ons iets bij te leren over depressie. Hij neemt niet de rol aan van een psycholoog. Nee, hij wilt doen wat zijn helden doen. Wat Jim Morrison deed. Op een poëtische (maar toch niet zichtbare poëzie) en filosofische manier dingen aansnijden. Dat Ian veel geluisterd heeft naar Jim is duidelijk. Jim zingt niet rechtstreeks, hij wilt dat mensen zelf een betekenis zoeken achter zijn zinnen. Op een cryptische manier dingen vertellen is de werkmethode van twee van de drie mensen waar ik een lichte fascinatie voor heb.

Dat Closer een onbekende parel is, is duidelijk. Een album die enkel duidelijk wordt wanneer er aandachtig naar geluisterd wordt. Een album waarbij ieder woord moet worden geanalyseerd. Velen hebben een hele zin nodig om wat duidelijk te maken, Ian doet het op Closer met losse woorden. Woorden die willen dat de luisteraar zelf naar betekenissen zoekt. Een zoektocht waar wegen leiden naar donkere schachten waar donkere wezens leven. Plekken waar hoop verdwijnt, plekken waar de 'insanity' (uiteraard de Engelse benaming gebruiken want de Nederlandse benaming is voor mij een betekenisloos woord) van de mens zichtbaar wordt. Ian Curtis heeft het woord depressie een geluid gegeven. Ik wil meer zeggen, maar de krop in de keel wordt ondragelijk. Ik hou het hier bij, want ik weet dat ik de belangrijke dingen heb kunnen zeggen

Zie dit als een eerbetuiging van iemand die in dezelfde situatie zat als Ian. Iemand die ook gebalanceerd heeft tussen het leven en de dood. Maar wat Ian niet kreeg, heb ik wel gekregen. Een kans om zich te herpakken. Een kans om geholpen te worden. Ik vraag me af, wat als Ian Curtis ook geboren was in de jaren '90 en in 2010 (als we aan nemen dat Ian Curtis op zijn twintigste last kreeg van zijn psychische ziekte en geboren werd in 1990), kreeg hij dan ook een kans om zijn verhaal te doen ? Om ook geholpen te worden ? Er werd op 18 mei 1980 afscheid genomen van een held die helemaal geen heldendaden deed, maar gewoon zijn verhaal deed. Een verhaal die voor velen herkenbaar is. Maar waar niemand een antwoord op heeft als er wordt gevraagd naar het einde. Ian heeft zijn strijd gevochten, het resultaat is onbeslist. Hij heeft niet gewonnen, maar ook niet verloren.

Ik behoor waarschijnlijk tot een minderheid onder de JD-fans die UP beter vindt dan dit tweede en laatste reguliere album. Begrijp me niet verkeerd: Closer is een iconische en waanzinnig goede plaat, maar toch werd ik meer aangesproken door de 'vibe' van UP: meer minimalisme, iets strakkere klank en vooral meer energie en vechtlust. Daar verliest Closer me een beetje, ook al begrijp ik dat dit album handelt over klinische depressie en dan ook moeilijk fris en energiek kan klinken. Wie de achtergrond van de band goed kent en de moeite neemt om de teksten er eens bij te nemen kan zich verwachten aan een enorm emotionele trip die geen enkele band ooit geëvenaard heeft naar mijn bescheiden mening.


Nummers die er voor mij uitspringen:

Atrocity Exhibition met de geweldige drums (lekker Afrikaans ritme en bijna exotische baslijnen)

Isolation met de synths waarvoor ik maar geen juist adjectief kan vinden en weeral een enorm lekkere basriff van Hooky.

Decades beweegt mij bijna altijd tot tranen, wat een monument van een nummer!

De rest is ook allemaal dik oké, enkel Passover is bij mij nooit goed overgekomen. Het kan een essentiële schakel zijn binnen het album, maar ik skip hem vaak (zonde?)....

Het gebeurt mij regelmatig dat ik een groep/artiest aan de kant zet omdat ik het niet kan waarderen, maar dat ik het toch om de zoveel tijd weer probeer. Waarom schrijf ik het ene album na 3 luisterbeurten af en het andere pas na 10 of meer? Geen idee, maar wat ben ik blij dat ik JD zoveel kansen heb gegeven, want deze week is het gebeurd. Voor de zoveelste keer vond 'The Best Of' de weg naar mijn stereo. Op dezelfde dag zag ik beide albums liggen voor 5 euro het stuk. Toch maar meegenomen. En ingeslagen als een bom!

Eerst deze beluisterd omdat ik dacht dat ik daarmee de chronologische volgorde aanhield. Onbewust misschien vanwege de instrumentatie, die (naar mijn gevoel) meer aanwezig is op UP en dat ik aannam dat ze zich zo 'doorontwikkelden'. Voor mij echter niet positief, want hoewel ik UP ook goed kan hebben, vind ik deze hier nog beter. De emotie is hier voor mij meer voelbaar.

Het openingsnummer is het enige nummer dat mij vanaf de eerste luisterbeurt meteen aansprak. Had hier altijd een beeld van Tom Waits bij de ingang van een freakshow. Muzikaal gezien naar mijn idee best veel afwisseling op dit album. Hele trage nummers (The Eternal), dansbare nummers (Heart and Soul, Isolation) en meer rock (opener en Colony). Maar eigenlijk gewoon een compleet eigen stijl.

Ook de teksten er maar eens bijgepakt. Hoewel ik niet alles meteen begrijp kan ik op dit album geen lichtpuntje ontdekken. Een soort zwart gat waarvoor sommigen misschien moeten oppassen die niet al te sterk in hun schoenen staan. Hoewel het erg lekker gaat in mijn eigen leven vind ik het soms heerlijk om even te doemdenken over de grote, boze buitenwereld.

Tijdens het schrijven van dit stukje het hele album afgespeeld wachtend op een minder goed nummer, maar die staan er voor mij niet meer op. Zet m nu op 4,5 ster, maar zou weleens kunnen uitgroeien tot een top 10 album.

Nog maar eens beluisterd en op nummer uno gezet in mijn top 10 waarmee deze plaat hiermee het onmogelijke deed door Nevermind van zijn troon af te stoten. Ik had eerlijk gezegd nooit verwacht dat dat ooit zou gebeuren, maar bij deze. Echt alles klopt aan deze plaat. Wat een koningen zijn dit 5.0*

De mysterie omtrent zanger Ian Curtis vind ik persoonlijk heel bijzonder en het draagt daadwerkelijk iets bij aan de muziekbeleving. Zo ook bij dit album Closer, die ik persoonlijk iets lager inschat dan zijn voorganger. De wanhoop in de stem van zanger Curtis is meermaals te horen, neem bijvoorbeeld het laatste deel van A Means to an End en de zang bij Twenty Four Hours, het nummer dat ik naast Decades beschouw als het meesterwerk van dit album.

Kritiek leveren op albums die door vele luisteraars aanbeden worden is altijd lastig en in mijn geval veelal gevoelsmatig. Bij Closer mis ik een beetje “drive”, vooral omdat ik bij nummers als Shadowplay en Ceremony heel duidelijk heb gehoord dat Joy Division daar heel goed toe in staat zijn. Nummers als Colony en Isolation zijn wel degelijk opzweperig, maar klinken uiteindelijk iets teveel als tussendoortjes. Niettemin is Closer wel degelijk een bijzonder album, zowel tekstueel als qua sfeer, maar niet direct het meesterwerk waarop ik gehoopt had.

Closer

Vertrek:
Closer begint nog vrij licht (vergeleken met hoe zwaar de plaat later wordt), maar het thema is al aanwezig: de gedoemde buitenstaander. De tekst van Atrocity Exhibition is vervult van cynisme. Curtis kijkt naar de wereld en zit niks positiefs. Alleen een groot weerzinwekkend circus. Atrocity Exhibition lijkt meer een verwoording van Curtis' haat jegens de 'wereld' die anders is dan hij en waar hij zich niet thuis voelt. Maar Curtis reflecteert ook. In Isolation zingt hij: I'm ashamed of the things I've been put through, I'm ashamed of the person I am. Hij walgt van zichzelf vanwege het feit dat hij alles zo inktzwart ziet. Zijn cynische blik is deels ook Curtis' vloek en hij beseft dit. Deels zou hij veel liever, zonder na te denken, deel nemen aan het circus en zich tevreden voelen. Hij zou willen dat hij niet die trieste maan was die ver verwijderd van de aarde alles bekeek, maar dat hij deel uit maakte van die aarde, van die wereld.

Dat het echter Ian Curtis zijn vloek is dat hij dit niet kan is op Closer een onomstreden feit. Er wordt niet tegen gevochten. Op Closer klinkt Ian Curtis veelal als iemand die berust in het feit dat hij gedoemd is. Het doet hem wel pijn, maar hij doet er niets tegen omdat hij weet dat het zinloos is. Hij zingt over zijn ervaringen en zijn pijn puur om het te illustreren, maar heeft niet de illusie dat hij er iets mee kan bereiken.

Ian Curtis is als de maan die zich in een elliptische baan steeds verder van de aarde verwijdert en zich daar geheel aan overgeeft. Curtis' stem past geheel bij dit gevoel. Zijn stem is laag, berustend en klinkt soms enigszins emotieloos terwijl dat toch niet zo is. En de muziek past er zeker even goed bij. Dat steeds verder weg raken wordt geweldig weergegeven door de muziek. Isolation klinkt nog enigszins hoopvol. Dit geldt ook voor Colony en A Means To The End. Er is zeker ellende gaande, maar Curtis lijkt nog te redden. Op de tweede kant is dat gevoel geheel verdwenen. Curtis drijft dan te ver af om nog gered te kunnen worden. Hij komt ergens dichter in de buurt, maar dat iets is niet van onze wereld. Het hiernamaals is er misschien een goed woord voor.

Twenty Four Hours is wat dat betreft tekstueel een vreemde eend in de bijt omdat Curtis hier wel zingt over manieren om uit zijn neerwaartse spiraal te komen; het is misschien wel de duidelijkste tekst die hij ooit geschreven heeft. Maar muzikaal sluit het precies aan op de rest en het glimpje levenslust wat in Twenty Four Hours nog doorklinkt, is daarna meteen al weer verdwenen.

The Eternal begint.
Ruisende geluiden, Curtis drijft af naar een andere wereld.
In The Eternal wordt niet meer gezongen over 'zijn leven'. Hier gaat het over 'het bestaan'.
Het bestaan gezien vanuit het universum, de nietigheid ervan, de zinloosheid ervan, de triestheid van het idee dat het bestaan zo nietig en zinloos is.
Als je het leven zo bekijkt is niets meer de moeite waard.
Laat de dood je dan maar meteen meenemen zodat je een der talloze levenlozen wordt.

Het ruisen is misschien wel de dood.
In de muziek klinkt het troostend, verdovend.
Alsof het de dood is die wil zeggen 'Kom maar, maak je maar niet druk. Straks ben je niets meer en hoef je nergens meer op terug te kijken. Dan is alle pijn weg'.

Het leven is slechts een korte pauze tussen twee eeuwigheden.
Ian Curtis drijft verder weg van die eerste eeuwigheid, maar komt dichter bij die andere eeuwigheid.

Aankomst:
Dan begint Decades.
Curtis staat aan het slot.
Hij blikt nog eenmaal terug op zijn leven.
Hij weet dat hij niet te redden valt en verlangt nu alleen nog naar de rust.
De muziek klinkt groots, overweldigend.
Iemand die zelf voor de dood kiest, ziet hem aankomen.
Zo iemand voelt als het ware de nabijheid van die tweede eeuwigheid.
Dat is voor mij wat de muziek verbeeld: de nabijheid van die tweede eeuwigheid, de nabijheid van het einde. Als Decades eindigt hoor ik veel meer eindigen dan alleen het album.
De muziek sterft weg als een ster die langzaam uitdooft.
Met die ster zou ik Ian Curtis kunnen bedoelen, maar ik zie het ook als staande voor al het leven dat ophoudt. Alle reizen die eindigen.

Op 15 juli 1956 vertrok Ian Curtis op zijn reis. Op 18 mei 1980 kwam hij aan.
Al die tijd is hij alleen maar dichter bij gekomen.

Het beste van de twee Joy Division-albums. In ieder geval mooier dan 'Unknown pleasures' (Daarnaast is ook het geluid heel wat beter). 'The Eternal' en 'Decades' bevatten prachtige melodieën, en 'Isolation' is een mooie danceplaat. Joy Division laat op dit album 'Closer' horen dat zij in 1980 de tijd al ver vooruit waren, want de meeste nummers klinken heel duister, wat in de latere loop van de jaren 80 in de hitlijsten (met o.a. The Cure, Ultravox, Simple Minds, Depeche Mode, Marillion, Waterboys en The Blue Nile) succesvol werd. Daarnaast lijkt de muziek op dit album al veel meer op de muziek die ze later als New Order zijn gaan maken. Heel tragisch dat Joy Division-zanger Ian Curtis (1956 - 1980) dit niet meer mocht meemaken. Hij wankelde met zijn gezondheid en stierf op 18 mei 1980 nadat hij zichzelf verhing.

Review afkomstig van mijn site: New Wave & Post-Punk Reviews – Reviews van new wave en post-punk releases uit mijn persoonlijke collectie - newwavepostpunkreviews.wordpress.com

Met ‘Closer’ heeft Joy Division een van de best gewaardeerde post-punk platen allertijden afgeleverd. Producer Martin Hannett wist samen met Joy Division een sound te creëren die eigenlijk nooit meer is geëvenaard.

Al direct vanaf het begin wordt een bijzonder donkere sfeer gecreëerd. Met ‘Atrocity Exhibition’ worden we een duistere wereld ingetrokken. Het alsmaar herhalende drumloopje in combinatie met de krassende gitaren en andere sfeerbepalende geluiden maken dat dit klinkt als een van de eerste vormen van industrial muziek. Je loopt bijna letterlijk door een absurde wereld waar de vreemdste en meest afschuwelijke wezens worden tentoongesteld in de ‘Atrocity Exhibition’. Het lijden en de wanhoop die spreken diep vanuit het binnenste van deze wezens weerklinken in het stemgeluid van Ian Curtis. Zelden geeft muziek zo sterk het gevoel dat je een kijkje krijgt in de gruwelijke krochten van een hel op aarde. Gelukkig weten wij dat we hier weer uit kunnen stappen, maar op dezelfde manier als je als mens soms even lekker kan kicken op een afschuwelijke horrorfilm, kun je je met deze muziek even wentelen in de onheilspellende sfeer die dit nummer oproept.

In ‘Isolation’ wordt het industriële tintje vastgehouden. Dit heeft natuurlijk alles te maken met de manier waarop Martin Hannett deze plaat heeft geproduceerd. Persoonlijk krijg ik bij de eerste klanken altijd al direct de neiging om op een statische wijze mee te dansen, alsof ik spontaan gehypnotiseerd word door de muziek. Hoewel het in principe vrij eentonige muziek is werkt het zeer opzwepend als het je in de greep krijgt.

Statische drums, maar een stuk trager, domineren ook het volgende nummer. ‘Passover’ vertelt het verhaal van iemand die worstelt met het leven en nu de balans volledig kwijtgeraakt is. Hopeloos vraagt hij zich af hoe hij dit nog langer kan volhouden. De muziek is vrij minimalistisch. De bas en gitaar spelen precies de noten en akkoorden, die nodig zijn om de juiste spanning en sfeer van wanhoop te creëren ter ondersteuning van Ian’s woorden. Als je al geen woord zou verstaan van wat er gezongen wordt, voelt waarschijnlijk iedereen de lading van dit nummer wel aan.

De zware thematiek die draait om psychisch lijden en wanhoopsgevoelens gaat als een rode draad door dit album. Op ‘Colony’ lijkt er sprake te zijn van complete vervreemding van wat er om hem heen gebeurt. Overgelaten aan zijn lot zonder te begrijpen waarom. De muziek vertolkt een soort poging ergens houvast te vinden, maar het is onmogelijk. Rennen stilstaan, rennen stilstaan... Het gevoel in de steek gelaten te zijn door degene die je vertrouwde. Het kan niet waar zijn, maar het is waar. Joy Division begrijpt de kracht van eenvoud en weet daarmee het gevoel over te brengen.

Rauw, strak, somber, ernstig, maar ook op een bepaalde manier intrigerend en mysterieus zijn woorden die passen bij dit album. Hoe kan iets dat zo pijnlijk klinkt je zo in zijn greep krijgen? Er lijkt meestal geen enkele uitweg meer, zowel de teksten als de muziek kunnen het gevoel geven dat de situatie waarin de hoofdrolspeler verkeert alleen nog maar slecht kan aflopen. Of je nou links- of rechtsom gaat, de weg loopt dood. In ‘A Means to an End’ lijkt het erop dat de hoofdpersoon een zielsverwant had gevonden, maar uiteindelijk blijkt ook dat niet meer geweest dan een luchtbel. Een sterk gevoel van teleurstelling klinkt door in dit nummer.

De B kant van de plaat begint met de vette bas en strakke drums van ‘Heart and Soul’. Een dun laagje synth legt precies de juiste sfeer erin. De eenvoudige maar effectieve gitaarakkoorden geven verderop in het nummer uiting aan hoe iemand verscheurd wordt door het moeten maken van de pijnlijke keuze tussen zijn hart en zijn ziel. Welke keuze hij ook maakt, een van beide zal hoe dan ook branden. Ian zingt het op bijna berustende wijze. Ook hier weer is de pijn niet meer te ontlopen.

Elk nummer op deze plaat draagt een zwaar gevoel met zich mee. Ik voel in elke cel van mijn lichaam dat dit menens is. De overtuigende klanken van Ian’s zang zijn het grootste bewijs dat hier geen toneelstukje wordt opgevoerd. Dit is uit het ware leven gegrepen.

Bezwerend, opzwepend, krachtig en tegelijkertijd volledig berustend in de wanhoop. Dit gaat zo verdomde diep dat ik het met moeite in woorden kan vangen. ‘Twenty Four Hours’ is voor mij het allerallerbeste wat maar te vinden is in dit genre en sowieso als het gaat om het overbrengen van gevoel door middel van muziek. Ik voel me meegesleurd in de belevingswereld van een ander en lijk bijna te kunnen uittreden als ik me mee laat voeren door dit nummer.

De afsluitende nummers van deze plaat zijn sowieso zwaar en troosteloos. Het einde is op de hele plaat nabij, maar de B kant brengt ons volledig op onze knieën. ‘The Eternal’ lijkt wel over de dood te gaan als je de eerste zinnen hoort: ‘Procession moves on, the shouting is over. Praise to the glory of loved ones now gone.’ Het schijnt echter te gaan over een verstandelijk gehandicapte jongen die nooit verder kwam dan de tuin van het huis waarin hij woonde. Hoe dan ook, het trage, sombere dat het nummer voortsleept lijkt op het volledig wegzinken in het lot dat geen uitweg meer kent. Acceptatie van het noodlot: ‘Accept like a curse, an unlucky deal’. Dit was het dan, er is geen keuze meer, vaarwel, is wat ik erin hoor.

En ja, deze trip komt ten einde. En de afsluiter is grandioos en gepast. Het is alsof het noodlottige einde wordt opgetild door een ultiem gevoel dat acceptatie van het noodlot omzet in een volledig loslaten en open staan voor een volgende fase. Gevoelsmatig de dood, die tegelijkertijd een nieuw begin is en anders op zijn minst een einde van alle ellende. ‘Decades’ tilt het einde naar een ander niveau en laat als het ware zien dat er een schoonheid huist in zelfs het ergste lijden. Al wordt dat natuurlijk op het moment zelf niet zo door de persoon ervaren.
Het nummer wordt grotendeels gedragen door synths en ze gaan door merg en been, door hart en ziel. Volledige overgave is alles wat rest.

Toen ik Joy Division als tiener leerde kennen, wist ik hun muziek nog niet zo goed te doorgronden. Het heeft bij mij een ontwikkeling doorgemaakt. In het begin vond ik een aantal nummers goed. Ik heb wat moeite gehad om aan Ian’s stem te wennen. Door de jaren, met de ontwikkeling van mezelf als persoon, is de muziek me steeds meer gaan raken en ben ik het beter gaan vinden. Uiteindelijk is het zover gekomen dat ik dit gewoon onwerelds goed ben gaan vinden. De hele sound die wordt neergezet en het gevoel dat wordt overgebracht is wat mij betreft door geen enkele andere band ooit maar benaderd. Wat niet wil zeggen dat andere muziek me niet zo veel kan raken, het is meer dit specifieke gevoel, dat alleen Joy Division bij me heeft weten over te brengen. Niet voor niks is ‘Closer’ een van mijn favoriete albums allertijden.

recensie op de krenten uit de pop:
De krenten uit de pop: Joy Division - Closer, 40th Anniversary Edition - dekrentenuitdepop.blogspot.com

Joy Division - Closer, 40th Anniversary Edition
Veertig jaar geleden kon ik er niet zo veel mee, maar bij de hernieuwde kennismaking met Joy Division’s Closer kan ik alleen maar concluderen dat het een prachtplaat is

Veertig jaar geleden verscheen Closer, het tweede album van de Britse band Jo Division. Zanger Ian Curtis zou de release niet meer mee maken, wat het album nog wat extra lading mee gaf. Closer was me veertig jaar geleden veel te donker of zelfs deprimerend, maar wat is het een prachtalbum. De drums, de bassen, de gitaren, de synths; alles vormt een blauwdruk voor veel muziek die in de jaren 80 gemaakt zou worden. En dan is er ook nog de bijna wanhopige zang van Ian Curtis. Ik kon er veertig jaar geleden niet veel mee, maar inmiddels vind ik het echt prachtig. Zijn die reissues er toch niet helemaal voor niets, want dit album moet je gehoord hebben.

In mijn platenkast staan al een jaar of veertig de eerste twee albums van Joy Division. Het waren albums waar je in 1979 en 1980 vrijwel niet omheen kon, al was het maar vanwege de zeer lovende recensies, maar als ik heel eerlijk ben, kon ik er destijds niet zo heel veel mee. De donkere bassen, de vervormde gitaren en dan ook nog eens de gedeprimeerde zang van Ian Curtis; je moest er absoluut tegen kunnen en dat kon ik destijds niet.

Ik heb de platen van Joy Division ook nooit meer uit de platenkast gehaald, maar ze kregen deze week wel gezelschap van de reissue van Closer, dat dit jaar zijn veertigste verjaardag viert. Ian Curtis zou de geboorte van het album niet eens meer mee maken, want hij maakte een eind aan zijn leven voordat Closer het daglicht zag.

Ik heb het album voor mijn gevoel maar een paar keer beluisterd, maar het moet vaker zijn geweest, want zodra de eerste noten van het nieuwe vinyl uit de speakers kwamen, was het een feest van herkenning, al gaan Joy Division en feest eigenlijk niet samen. Openingstrack Atrocity Exhibition joeg me veertig jaar geleden direct op de kast, maar wat is het goed. De roffelende drums van Stephen Morris (die vorig jaar een prachtig boek schreef over zijn jaren in Joy Division), de diepe baslijnen van Peter Hook, de zwaar vervormde gitaren van Bernard Albrecht en de aardedonkere zang van Ian Curtis; het valt voor mij opeens allemaal op zijn plek, net als de al even mooie als ruwe productie van de legendarische Martin Hannett.

Wat mij veertig jaar geleden niet wist te raken, komt nu opeens hard binnen. In muzikaal opzicht is het spannend maar ook uiterst trefzeker en in de stem van Ian Curtis hoor je de ellende en de wanhoop. Het is een prachtig begin van een album dat al veertig jaar een klassieker is, maar nu ook voor mij dit predicaat verdient.

Closer vervolgt met het lichtvoetigere Isolation dat nog steeds opvalt door diepe bassen, maar de roffelende drums heeft verruild voor een strak ritme en de vervormde gitaren voor wat kleurigere synths. Ian Curtis klinkt ook net wat opgewekter, al is dat in zijn geval een relatief begrip. Passover is wat meer ingetogen en stemmiger, met een wat subtielere instrumentatie en bijzonder indringende vocalen. Colony is weer wat steviger, maar waar ik de track 40 jaar geleden nauwelijks kon verdragen is het nu vooral indrukwekkend.

A Means To An End is zowaar dansbaar en brengt direct herinneringen naar de doomy dansvloeren van de jaren 80 naar boven. Heart And Soul is wat experimenteler, maar is ook een blauwdruk voor de betere 80s new wave, net als Twenty Four Hours dat klinkt als de jonge Simple Minds met levenservaring. The Eternal klinkt weer totaal anders. Donkerder, ingetogener en bijna sereen wanneer de stem van Ian Curtis, die opeens minder gedeprimeerd klinkt wordt begeleid door piano, waarna het door synths gedomineerde Decades fraai afsluit met een vleugje Kraftwerk en de indringende laatste noten van Ian Curtis.

Ik had er veertig jaar geleden maar weinig mee, maar vind het nu allemaal even mooi en indrukwekkend. Toch ook nog maar eens naar Unknown Pleasures luisteren, want daarvan heb ik de reissue vorig jaar nog laten liggen. Erwin Zijleman

Na de zwarte hoes van Unknown Pleasures en de zelfdoding van zanger Ian Curtis in mei 1980, hetgeen diepe indruk op deze tiener maakte, volgde in juli dat jaar het in een witte rouwhoes gestoken Closer. In de inlay van de 2cd-versie die ik heb, vertellen de drie andere bandleden over de totstandkoming van het album, wat er daarna gebeurde en hoe ze dit beleefden.
Dat zanger Ian Curtis zijn vriendin Annik bij de band betrok, veranderde volgens bassist (en soms gitarist) Peter Hook “alles”: de zanger wilde indruk maken op het meisje, waardoor hij diens gedrag zag veranderen. Dat Curtis’ teksten hintten op zijn gemoedstoestand, hadden de drie simpelweg niet door.
Na de dood van Curtis verkeerden ze als in een waas. Zo hoorde Hook eind juli 1980 op zijn autoradio dat non-albumsingle Love will Tear us Apart de top tien naderde; het deed hem echter niets. Dit was passé, hij wilde verder. Hun remedie: doorgaan met repeteren, zoals ze gewoon waren te doen. Op deze wijze ontstond al bij de eerste repetitie na Curtis' dood Dreams Never End. Het werd de opener van de eerste New Order die ze een klein jaar later opnamen, een plaat die in november 1981 zou verschijnen.

Enfin, interessant om deze liner notes te lezen, mede omdat ik me de ontzetting in de pers herinner. De recensies en artikelen die ik indertijd las noemden onvermijdelijk de dood van Curtis, nog maar 23 jaar; hoe recenseer je zo’n album met deze gebeurtenis vers in het geheugen? Voor mij als tiener was het razend interessant, voor de betrokkenen was dat anders.
Wat ik eveneens in het cd-boekje lees: los van de maalstroom aan gebeurtenissen waren de resterende bandleden sowieso niet tevreden met het geluid van Closer. Wederom geproduceerd door Peter Hannett, iemand die als een extra bandlid aan het geluid knutselde. Hook was woest dat wederom zijn gitaargeluid was gewijzigd.
De band ontwikkelde zich los van de eigenwijze knoppenman Hannett. Zo was gitarist Bernard Sumner gaan experimenteren met synthesizers, waardoor het geluid (niet de sfeer of teksten!) minder zwaar is dan op het debuut.

De tiener die ik was, was vooral in de muziek geïnteresseerd. Mijn favorieten waren op de A-kant het uptempo Isolation waar Sumner toetsen speelt en A Means to an End wat een gitaarnummer is.
Op de B-zijde Heart and Soul dat qua drumsound op het debuut had gepast, het met warme bastonen beginnende Twenty Four Hours, dat echter spoedig met uitwaaierende gitaren en felle drumrolls over je heen walst; en het stemmige The Eternal, in mijn oren een passender slot dan het saaie Decades dat kant 2 afsloot. De sfeer is wederom beklemmend, jazeker, maar net als op het debuut pakte slechts de helft van de muziek me.
Een dikke veertig jaar later valt me op hoe goed de muzikanten waren. Stephen Morris bijvoorbeeld met zijn drumpatronen, per nummer divers, altijd aangepast aan het liedje.

De bonus-cd bevat een concert, gegeven op 8 februari 1980. Het publiek is kalmer dan dat op de bonus-live-cd bij Unknown Pleasures. Bijna verstaanbaar zijn de gesprekjes die ik tussen de nummers van enkele aanwezigen hoor, alsof je ernaast staat. Hierbij wordt al Love Will Tear Us Apart gespeeld, ruim vier maanden voordat ie in studioversie op single verscheen. Minder fijn is dat de audiokwaliteit van het concert nogal lo-fi is.

De tweede en laatste Joy Division maakt(e) wederom grote indruk, waarbij ik echter niet alle nummers goed vind. Desondanks is Closer onmisbaar als tijdsdocument, de muziek overstijgend en bovendien de eerste voortekenen van de synthesizers van New Order bevattend. Dat de teksten een klasse apart zijn, betoogden vele anderen al; zie bijvoorbeeld hierboven de diverse beschrijvingen van andere MuMensen (selecteer 'Meningen' en je vindt nog altijd véél).

Wat doe je wanneer je een ongenaakbaar meesterwerk hebt gemaakt dat niet meer te overtreffen valt? Dan maak je een plaat die z'n voorganger overtreft. Ik weet niet hoe vaak dat voorkomt, en ik weet ook niet of Unknown pleasures bij z'n release meteen al in bredere kring de reputatie en de accolades kreeg die hij sindsdien heeft verworven, maar dankzij het subtiele gebruik van synthesizers, de opnieuw geweldige sfeervolle produktie en een verzameling ijzersterke nummers is Closer voor mijn gevoel een plaat die z'n wortels in zijn voorganger heeft maar die die voorganger tegelijk voorbijstreeft – niet in kwalitatief opzicht (want de platen zijn voor mij zó verschillend en tegelijk allebei zó goed dat vergelijken totaal zinloos is), maar wel in diepte en in kwetsbaarheid.
        Opmerkelijk hoe de nummers gebruikmaken van melodielijnen die gedurende het nummer weinig verandering tonen en ook lang niet altijd naar een climax voeren, maar alles zonder dat de nummers monotoon aandoen of de melodieën gaan vervelen, daarbij ongetwijfeld geholpen door de gitaarlijnen, de geluidseffecten die vaak onverwachte "kleurtoetsen" aanbrengen, en last but not least natuurlijk het feit dat de melodieën zelf dus kennelijk zó sterk zijn dat ze de aandacht blijven vasthouden. O, èn de teksten en de voordracht van Ian Curtis natuurlijk...
        De eerste vier nummers zijn al sterk (hoewel dat constante gebroken ritme van Colony mij wel een beetje tegenstaat), maar de echte kracht van dit album ligt voor mij in de laatste vijf nummers, die stuk voor stuk zó indrukwekkend zijn dat ze op andermans album als prijsnummer zouden kunnen fungeren, maar hier gewoon onderdeel vormen van een ijzersterke keten waarvan elke schakel nèt weer iets beter is dan z'n voorganger, met Decades als hoogtepunt van een meesterwerk dat na al die jaren in muzikaal opzicht nog even indrukwekkend is, ook wanneer het emotionele aspect er voor mij in de loop der jaren enigszins "afgesleten" is.

Tony Wilson had OMD's demo (Electricity / Almost) al in de doos met "afgekeurd" gegooid. Zijn vrouw pikte de cassette lukraak uit die doos en speelde hem in de auto. "Dit is geweldig, deze jongens moet je tekenen." En Tony Wilson gehoorzaamde. True story.

Martin Hannett werd erbij gehaald om beide nummers op te nemen en te producen. Andy en Paul vonden hun eigen demo beter. Fac 6 bevatte daarom OMD's demo van Electricity op de a-kant en Hannetts versie van Almost op de b-kant. De 5000 exemplaren gingen als zoete broodjes maar de oplage was te klein om de hitparade te beroeren. OMD toerde met Joy Division en andere Factory bands. Maar Wilson vond Electricity toch te poppy. In zijn ogen was OMD een hitband in wording en daarom schoof hij ze door naar Dindisc, het new wave sublabel van Virgin.

Virgin bracht de debuut single opnieuw uit maar met Hannett's versie op de a-kant. OMD toerde daarna in het voorprogramma van Gay Numan. Wanneer OMD's debuutalbum klaar is begin 1980 verschijnt Electricity opnieuw op single. Ditmaal met een remix van de oorspronkelijke versie (= albumversie) en een nieuwe versie van Almost (= albumversie). De meeste nummers op OMD's debuut zaten al in hun set toen ze met JD tourden.

Als OMD aan de opvolger Organisation begint in 1980 integreren zij invloeden van JD in hun muziek. Als Curtis sterft, voorzien Andy en Paul een oude instrumental van lyrics en titelen hem Statues naar de hoes van Closer (eindelijk on topic). "The way you move..." is een referentie naar Ians live dans.

Vince Clarke koopt Electricity en is vooral gecharmeerd door de b-kant Almost. Het zal het eerste nummer worden dat hij leert spelen op zijn synthesizer. De rest is geschiedenis. De rol van OMD als synthpop pionier wordt vaak onderschat. Enola Gay gaat klassiekers als Fade To Grey en Vienna vooraf.

Het hoesontwerp van Peter Saville voor Electricity is het begin van een lange artistieke vriendschap met OMD. Tot en met Junk Culture ontwierp hij al hun hoezen. Leg die van New Orders Movement maar eens naast die van OMD's Architecture & Morality.

Zullen we het maar weer eens hebben over het album op zich: een klassieker, over 30 jaar nog gedraaid. Punt..... I put my trust in you.