Recensie | Will Smith – Based On A True Story | Nieuweplaat.nl

In 2009 verscheen de zeer lezenswaardige biografie WILL van de Amerikaanse rapper en acteur Will Smith, waarin hij openhartig vertelt over doorzettingsvermogen en de kracht van zelfontplooiing. Op een aantal momenten in het boek komt zijn levensmotto ter sprake: “Ik zal nooit worden overtroffen in werklust.” Toch heeft het – op één dag na – precies twintig geduurd voordat hij toe was aan zijn (pas) vijfde studioalbum getiteld Based On A True Story. Maar – om zijn motto recht aan te doen –blijft het daar dit jaar niet bij. Een tweede album (met de voorlopige titel The Gift of Madness) verschijnt in juni en aan het eind van 2025 zal dan ook nog een derde en laatste deel uitkomen. Een trilogie dus, te beginnen met veertien afleveringen tellende Based On A True Story.

Afleveringen inderdaad, althans in het vocabulaire van Smith (waarover later meer). Alsof we terug zijn in het televisietijdperk van The Fresh Prince Of Bel-Air. En oude tijden herleven inderdaad bij de pilot-aflevering van Based On A True Story, want Int. Barbershop – Day is een samenwerking met DJ Jazzy Jeff met wie hij jarenlang een succesvol duo vormde (in beeld en geluid). De tekst van het lied zal menig wenkbrauw doen fronzen: ‘Him and Jada both crazy girl, what you talking about?/You better keep his wife’s name out of your mouth’, is een overduidelijke verwijzing naar de klap in het gezicht van Chris Rock tijdens de Oscar-uitreiking die – op één dag na – precies drie jaar geleden plaatsvond.

De tekst is grappig bedoeld, maar luistert wat ongemakkelijk. Smith dankt een deel van zijn muzikale populariteit aan het feit dat hij zijn muziek tot nu toe heeft vrijgehouden van agressiviteit en grof taalgebruik, maar van dat principe heeft hij op Based On A True Story afscheid genomen. Op Int. Barbershop – Day bezigt hij zelfs het N-woord. Verderop op de plaat zijn meerdere scheldwoorden en vloeken te horen, met name in Beautiful Scars. Op zichzelf zijn krachttermen niet ongebruikelijk op een rapalbum, maar om twee redenen zijn ze op Based On A True Story overbodig. Smith is een bijster intelligent en creatief persoon met het vermogen origineler en meer doordacht ten tonele te verschijnen (zeker na twintig jaar). De tweede reden is dat Smith zich op dit album drie keer presenteert als prediker/eerwaarde. Hierdoor wordt óf het luisteren naar de krachttermen ongemakkelijk, óf Smith in de rol van eerwaarde ongeloofwaardig.

Daar staat dan wel weer tegenover dat Smith op de track Beautiful Scars op een charmante manier spijt niet onder stoelen of banken veegt. Evenals Nicolas Cage, Brad Pitt, Val Kilmer en Leonardo DiCaprio bedankte ook Will Smith voor de rol van Neo in de filmtrilogie The Matrix. De reflectie op persoonlijke fouten en successen maakt Beautiful Scars intiem en authentiek.

Rave In The Wasteland, tevens de ondertitel van Based On A True Story, is een aanstekelijk lied met een sterk meeslepende beat. Het lied refereert aan de moeizame fase(s) die Smith de afgelopen jaren het hoofd moest bieden. Het incident met Chris Rock en de relatieperikelen met zijn vrouw Jada zijn daarvan de meest in het oog springende. “Leren dansen in je donkerste momenten”, zo legde Smith de betekenis van deze track uit in een interview met digitaal mediaplatform Genius. Prima song, misschien wel de beste op de plaat, en op de koop toe een prima samenvatting van zijn biografie in iets meer dan tweeëneenhalve minuut.

Een old-school zelfverzekerde Smith vinden we terug in tracks als Bulletproof, met een sterke bijdrage van zanger Jac Ross, en Hard Times (Smile). In laatstgenoemde horen we met genoegen de feel-good Will Smith van weleer terug ten tijde van hits als Gettin’ Jiggy Wit It. Hard Times (Smile) zal – terecht -zijn weg makkelijk vinden naar menig barbecue-playlist op Spotify deze zomer. Richting het einde wordt het als klap op de vuurpijl en bovenop de toch al stichtelijk klinkende Reverend-intermezzo’s, zowaar religieus van toon. Een gospelkoor is het cement dat de waterval aan tegeltjeswijsheden als ‘The harder the fall, the higher you soar’, bijeen houdt. Het is allemaal goed bedoeld, maar ook allemaal wat veel.

Het is de keerzijde van twintig jaar muzikaal stilzwijgen—te veel willen zeggen in te korte tijd. Of beter gezegd, te veel willen zíjn in een te korte tijd. Smith is tegelijkertijd de oude joviale grappenmaker, de charismatische entertainer, de volwassen introspectieve beschouwer en de inspirerende motivator. De ondertitel van Based On A True Story is daarom goed gekozen: Rave In The Wasteland. Dansen op de vulkaan, vrij vertaald naar het Nederlands. Soms gaat dat goed, zoals op tracks als Beautiful Scars en Hard Times (Smile), maar even zo vaak gaat dat helaas mis.

Recensie | Tamino - Every Dawn's A Mountain | Nieuweplaat.nl

Een van de vele lessen die de Egyptische mythologie ons leert is: niets verdwijnt voorgoed, alles transformeert. Denk bijvoorbeeld aan de zonnegod Ra of de mythe van Osiris. Op Every Dawn’s A Mountain lijkt de Belgisch-Egyptische zanger Tamino die eeuwenoude wijsheid te verweven met zijn eigen melancholische klankwereld. Rouw, verlies en loslaten zijn de drijvende krachten achter dit derde album, dat volgt op Sahar (2022) en Amir (2018).

Every Dawn’s A Mountain is een meer ingetogen album, waarop de aandacht vooral uitgaat naar sfeer en samenhang. My Heroine is het akoestische vertrekpunt. Het zijn met name de spaarzame kleine versieringen, de accenten op bepaalde noten in dit openingslied, die je direct meenemen naar de wereld van Sheherazade en Sjahriaar. My Heroine is een schoolvoorbeeld van de wijze waarop Tamino’s zang niet alleen melodie, maar ook emotie etaleert.

Babylon is een lied dat zich niet zomaar volledig blootgeeft. Het is intiem en zacht, maar houdt ook iets mysterieus. Alsof het je uitnodigt om langzaam dichterbij te komen. Die afstandelijkheid maakt het juist een intrigerend lied met een eigen wil. Alleen degene die écht luistert krijgt toegang tot de diepere lagen. De stad Babylon ging uiteindelijk ten onder aan corruptie en hoogmoed. Dit gegeven dient in het lied Babylon als beeldspraak over het bewust laten gaan van iets waardevols omdat het niet langer kan bestaan zoals het was. Bijzonder fraai.

Titeltrack Every Dawn’s a Mountain is een melancholisch en diep doorleefd nummer over rouw, vervreemding en de zoektocht naar een thuis dat niet meer bestaat. ‘Cleaning off the dust, drinking from the fountain/Toiling in the blood, every dawn’s a mountain.’ Hoewel de dageraad normaliter symbool staat voor een nieuw begin, is het hier een berg—iets dat overwonnen moet worden, een last. De songtekst ademt verlies, rouw en suggereert dat elke nieuwe dag voelt als een zware klim, een uitdaging die de ik-persoon uit het lied zonder de ander moet aangaan. De begeleidende ritmesessie met haast tranceachtige klanken geeft extra lading aan de emotie. Betoverend beklemmend.

Het duet Sanctuary met de Japans-Amerikaanse zangeres Mitski tapt uit een wat rijker bedeeld vaatje. Drums en elektrische gitaar zijn prominenter aanwezig dan de voorgaande tracks op deze plaat. Hoe mooi die tracks ook waren, Sanctuary komt op een geschikt moment om het drukkende gewicht even los te laten. In de wiegende driekwartsmaat voel je de lente die zich aandient, ook al biedt de tekst daar geen enkele aanleiding toe. Die gaat over twee personen die vanuit verschillend perspectief dezelfde pijn ervaren: de een is afgedwaald en vervreemd geraakt, de ander houdt vast aan een verleden dat teleurstelt.

Het kraakheldere geluid van de stem van Tamino verdient bijzondere aandacht. In songs als Elegy en Dissolve laat hij die de vrije ruimte in alle windrichtingen. Het Damien Rice-achtige breekbare en emotioneel fragiele, het Tom Chaplin-achtige (Keane) helder engelachtige timbre in de hoogte, het intens melancholische van Jeff Buckley en het dromerig etherische bereik van Thom Yorke (Radiohead). En dat alles vervat in één persoon. De eerder genoemde kleine versieringen die Tamino toevoegt aan sommige noten in een lied ‘“verklappen’” zijn Arabische roots. Het gebruik van de oed (een druppelvormig houten snaarinstrument) benadrukt dit nogmaals.

Waar veel nummers op Every Dawn’s A Mountain worstelen met rouw, verlies en loslaten, voelt het afsluitende Amsterdam meer als een reflectie met een zekere berusting. Het verdriet en de herinneringen zijn er nog, maar ze worden niet meer op dezelfde manier bevochten als het geval was in de voorafgaande negen tracks. De herhaling van de zin ‘I know now how it ends’ voelt eerder als een aanvaarding dan als een dramatische conclusie. Amsterdam is een fijne afsluiter: het brengt een soort afronding, een eindpunt waarop alles samenkomt en een plek krijgt.

Bij de albumpresentatie vertelde Tamino dat Every Dawn’s A Mountain “de meest harmonieuze plaat [is] die ik tot nu toe heb gemaakt.” Rustend op snaarinstrumenten als cello, oed en gitaar, en veelal ingetogen percussie en drums, is Every Dawn’s A Mountain meer een folkalbum geworden—meer een sobere luisterplaat. De mal waarin lijvige thema’s als rouw, verlies en loslaten nu gegoten zijn luistert veel vrijer, dieper en intenser. Je zou kunnen zeggen (als we de Egyptische mythologie er nogmaals bij pakken) ze zijn getransformeerd. En hoe!

stem geplaatst

Recensie | Charlie Cunningham - In Light | Nieuweplaat.nl

Opgroeiend in het Engelse Bedford, niet per se een grote muzikale broedplaats, heeft de relatieve rust en het alledaagse leven aldaar zijn sporen nagelaten in de introspectieve en bescheiden toon van het werk van singer-songwriter Charlie Cunningham. Daar tegenover staat zijn tijd in de Spaanse stad Sevilla waar hij zich verdiepte in flamenco. Elementen uit de flamenco heeft Cunningham als het ware ‘getemd’ en in dienst gesteld van zijn kalme, subtiele stijl. Minder direct herkenbaar als flamenco, maar wel bijzonder binnen het singer-songwriter genre. Inmiddels is Cunningham toe aan zijn vierde lp met de titel In Light. Een plaat die enerzijds het persoonlijke en breekbare belicht en tegelijkertijd ook het rijke en gelaagde laat horen.

This House is daar een mooi voorbeeld van. Deze track heeft die beklemmende, filmische sfeer met bijbehorende spanningsopbouw en melancholische ondertoon, waardoor je het zo kunt gebruiken als leader van een Scandinavische crime-serie als The Bridge of The Chestnut Man. Onheilspellend kil en toch warm aantrekkelijk.

Cunningham probeert op In Light naar eigen zeggen ‘de essentie van rauwe menselijke creativiteit vast te leggen’. Elk van de tien tracks werd vastgelegd in een enkele take met minimale bewerking achteraf. Het zorgt voor een sfeer waarin je wordt ondergedompeld in een dieper bewustzijn. Het lied Happening Lately heeft al deze facetten. ‘I feel like it’s different here/Something has been happening lately’, zijn de openingszinnen van een songtekst die gaat over verandering en de noodzaak om tijd te nemen voor inzicht. Het verfijnde en ingetogene, waarbij de ruimte tussen de noten en de teksten net zo belangrijk is als de muziek zelf, vraagt om aandacht en een bepaalde staat van ontvankelijkheid. Vergelijk het met het lezen van goede poëzie: zijn nummers ontvouwen zich langzaam, zonder grootse uithalen of bombastische climaxen. Evenals bij het lezen van poëzie is geduld de sleutel – de gelaagdheid opent zich pas echt als je de tijd neemt om hetgeen je hoort tot je te laten komen.

Naast gitaar neemt Cunningham ook het pianospel voor zijn rekening, zoals op de minimalistische ballade A Moment. De weidse en verstilde sfeer van dit arrangement roept beelden op van mistige bergen in het Lake District of de desolate, ruige hoogtes rond Ben Nevis in Schotland. De combinatie van melancholie, ruimte en een zekere eenzaamheid past perfect bij de genoemde landschappen als beeldspraak voor herinneringen waar je onbegrensd doorheen kunt dwalen. Zelfs als woorden ontbreken, zoals het geval is op One In A Million, voel je als vanzelf welke woorden zich thuis voelen op deze Satie-achtige pianoklanken. Let vooral ook op de achtergrondgeluiden, die iets huiselijks, iets welkoms ademen. One In A Million is het bezinningsmoment dat leidt naar het slotlied waar de introspectieve en oberverende teksten van de voorafgaande negen tracks samenkomen: New Symmetry. Ingetogen en fijnzinnig verwoordt Cunningham hoe de tijd zorgt voor steeds meer gelijkenis met zijn eigen spiegelbeeld.

Misschien komt dat door de minimale arrangementen, misschien door de manier waarop Cunninghams stem en gitaar veel ‘lucht’ laten in de muziek. Misschien is het zijn subtiel percussieve gitaarstijl of de manier waarop hij speelt met de tijd. In Light duurt slechts dertig minuten, maar ervaart als minstens het dubbele. Hoe het ook zij: Charlie Cunningham levert met In Light een pracht van een plaat af, waarop mooie melodieën gewichtige woorden dragen zonder dat het drukt of klemt. In Light is goedbeschouwd een poëziealbum (heeft u die basisschooltijd-herinnering nog op zolder liggen?), maar dan voor volwassenen. En zonder plakplaatjes.