Recensie | The Weeknd - Hurry Up Tomorrow | Nieuweplaat.nl

Het nieuwste en potentieel laatste album van The Weeknd, getiteld Hurry Up Tomorrow, is het anderhalf uur durend slotstuk van een drieluik dat in 2020 begon met After Hours. Op After Hours worden thema’s als duisternis, fouten, schuldgevoel en verlies verkend. Het doet denken aan de “zondige mens” of de periode van dwaling zoals die te lezen is in de Bijbel. Het in 2022 verschenen Dawn FM vormt de liminele fase. Door Dawn FM als een radioshow te produceren, creëerde The Weeknd een luisterervaring die voelt als een tussenstation tussen leven en dood, spijt en verlossing, verleden en toekomst. Het drieluik wordt nu vervolmaakt met Hurry Up Tomorrow.

De eerste single die hiervan werd vrijgegeven halverwege september vorig jaar, Dancing In The Flames, blijkt bij het screenen van de tracktitels blijkt helemaal niet op het album te staan. Toch vervult Dancing In The Flames een belangrijke rol met een duale boodschap. De ene is die van de zelfdestructie of – om in Bijbelse analogie te blijven: de hel. De andere is die van vuur als transformerend en zuiverend element: in de Bijbel benoemd als de wedergeboorte en wederopstanding. Het roept de vraag op: gaat The Weeknd ten onder of vindt hij juist verlossing in de vlammen? Het antwoord – voor zover je van een antwoord kunt spreken – op die vraag ligt als een onzichtbare sluier gedrapeerd over alle tweeëntwintig tracks die Hurry Up Tomorrow rijk is.

Zoals op openingstrack Wake Me Up. Na twee minuten van gewichtige (kerk)orgels en onheilspellende bijklanken die de stem van The Weeknd iets engelachtigs geven, stappen we vol de jaren tachtig in met een beat en basgitaar die erg leunen op Thriller van Michael Jackson. Abel Tesfaye (echte naam van The Weeknd) zingt over een leven waarin hij wordt opgeslokt door demonen en illusies. De herhaalde oproep ‘Wake me up’ doet een worsteling met realiteit en bewustzijn vermoeden, alsof hij vastzit in een nachtmerrie waaruit hij niet kan ontsnappen.

Wake Me Up vloeit naadloos over in het veel eigentijdser klinkende Cry For Me, een lied over verlies van een geliefde en een steeds dieper afzinken in een gevoel van eenzaamheid. Leeggezogen door roem en succes lijkt Tesfaye tot de slotsom te komen een leven te hebben opgebouwd dat hem uiteindelijk kapot maakt. Wat opvalt is dat de individuele tracks een zogenaamde ‘continuous mix’ vormen, waarbij (bijna) alle nummers in elkaar doorlopen. Deze structuur lijkt te willen zeggen dat Hurry Up Tomorrow als één grote reis beschouwd moet worden, zonder onderbrekingen.

En die reis lijkt toe te werken naar één specifiek lied: The Abyss. Hierin is een diep existentiële strijd te horen. ‘I’d rather leave somewhat of a legacy’ suggereert het afscheid van The Weeknd, maar een mogelijk vervolg als Abel Tesfaye. Hoewel een regel als ‘Now I see you on the other side’ tegelijkertijd een zwaarwichtige doodsmetafoor herbergt die ook anders gehoord kan worden. De herhaalde oproep ‘Mama, I’ll pray’ volgt na een bijdrage van Lana Del Rey die de stem en reactie van zijn moeder op dit alles lijkt te vertolken. The Abyss markeert dus een cruciaal punt op het album: geen triomfantelijke verlossing, geen wedergeboorte, eerder een pijnlijk en onvermijdelijk loslaten. Maar van wat en wie, dat blijft de vraag.

Ook het beklemmende en aangrijpende slotlied Hurry Up Tomorrow geeft geen eenduidig antwoord. Diepe betuigingen van spijt en teleurstelling in alles, maar bovenal in zichzelf, voelen uiterst ongemakkelijk: ‘With my mother trying to save every ounce of my innocence/I failed her life, I failed myself, I’m sorry/Mama, I’m sorry.’ Als de laatste synth-klanken langzaam doven is het enige wat resteert het aangrijpende geluid van de wind.

In elk van de tweeëntwintig liedjes op Hurry Up Tomorrow zijn in woord en geluid verwijzingen naar een sterk gevoel van desoriëntatie en existentiële angst te beluisteren. Bijvoorbeeld over het verlies van zijn stem tijdens een concert in Los Angeles. Maar ook worden er stevige sneren uitgedeeld aan critici: ‘No one thought I’d make it past twenty-four/And when the curtains call, I hope you mourn/And if you don’t, I hopе you enjoy the fuckin’ show.’ Enige verbittering en rancune zijn The Weeknd niet vreemd en klinken als rechtvaardigende bestaansmotieven. Maar Hurry Up Tomorrow is veel, heel veel. En tegen het einde bijna te veel. Een pop-opera die voelt alsof The Weeknd te biecht gaat bij zijn fans en niet zozeer eindigt met verlossing, maar eerder met loslaten — van zichzelf, van zijn persona, en misschien van het leven zelf. Het blijft in het midden of Tesfaye werkelijk hoopt op een nieuw begin, of dat hij accepteert dat dit het einde is. Deze vertwijfeling maakt van Hurry Up Tomorrow een aangrijpend en somber slot van het drieluik. Waar After Hours de zonde representeerde en Dawn FM de reflectie, zou Hurry Up Tomorrow vanuit een christelijk narratief de verlossing moeten zijn. Misschien is het dat ook wel. De tijd zal het leren. Net als de betekenis van dit album, want het lijkt iets veel groters te huisvesten dan nu op de dag waarop het album uitkomt kan worden overzien.

Recensie | The Weather Station – Humanhood | Nieuweplaat.nl

Het was een opvallende uitspraak die Tamara Lindeman, de drijvende kracht achter de Canadese band The Weather Station, deed bij de aankondiging van het nieuwe album Humanhood begin oktober vorig jaar bij de collega’s van muziekwebsite Pitchfork: “de verwarring van relaties waarin dwang verpakt is in de taal van de liefde.” Hiermee doelde ze op een van de vele uitdagingen die ze tijdens het schrijfproces ervoer. Zonder dat Lindeman verder in details trad zegt het meer dan genoeg om de titel van het zevende album van The Weather Station te duiden. Humanhood betekent zoveel als de schoonheid en de complexiteit van het mens-zijn.

De plaat laat een duidelijk ander geluid horen dan op voorgaande albums het geval was. Daar waar voorganger How Is It That I Should Look At The Stars excelleerde in folk en jazz-folk, laat opvolger Humanhood een dwingender geluid horen dat meer neigt naar artpop en avantpop. Het gebruik van onregelmatige maatsoorten als een 7/8e of een 5/4e maat verstoren her en der op de lp het gevoel van een natuurlijk ritme. Dit roept – doelbewust en dus geslaagd! – een licht gevoel van onbehagen op. Dit wordt nog eens versterkt door technieken als sul ponticello, waarbij violen een wat schurend en spookachtig geluid produceren.

De eerste speldenprikjes hiervan zijn te horen in het instrumentale openingsnummer Descent dat direct overgaat in de eerst verschenen single Neon Signs. Een bijzonder aantrekkelijke track in zowel woord als geluid. Uptempo en omlijst met een soort ‘wall of sound’ zingt Lindeman over de zoektocht naar betekenis, authenticiteit en verbinding in een chaotische, misleidende wereld. Een wereld die gespannen balanceert tussen verlangen, vervulling, liefde en lust. Het verstrooide einde van het lied, met fragmentarisch en aritmisch klinkende dwarsfluiten benadrukt de staat van verwarring waarover Lindeman eerder sprak.
Mirror gebruikt – hoe kan het ook anders – de spiegelmetafoor om je de onvermijdelijke reflectie van jezelf te laten zien in alles wat we ervaren. En dat is lang niet altijd een fraai beeld om naar te kijken. Of naar te luisteren in dit geval: ‘You were dousing your fields in a chemical rain/You were cutting my arm to transcend your own pain.’ Diep menselijk leed omwikkeld met fijne en geruststellende muzikale klanken. Indrukwekkend! De licht ‘out-of-tune’ klinkende saxofoon richting het einde doet dienst als comfortabel ongemak. En het werkt ook nog.

In elk van de op Mirror volgende tracks wordt effectief geëxperimenteerd met het omzetten van het mens-zijn in geluid. Zo zijn er tracks die onverwachts worden afgebroken of niet tot een logisch einde komen. Maar ook liedjes met een palet aan ongebruikelijke klankkleuren (scherpe tonen, overlappingen en niet-syncroom lopende ritmes). Het draagt allemaal bij aan het ongemakkelijke – en wonderwel tegelijkertijd aangenaam aantrekkelijke – gevoel van existentiële en emotionele ontwrichting dat The Weather Station driekwartier lang over je uitstort.

Titeltrack Humanhood doet er nog een schepje bovenop. Doordat Lindeman een deel van de songtekst op willekeurige momenten niet zingt maar uitspreekt, krijg je als luisteraar het gevoel getuige te zijn van iets dat geïmproviseerd en vanuit iets diepers dan het hart tot stand is gekomen. Alsof de muziek er reeds was en de woorden die in een verlaten studio ter plekke opborrelden er ongecensureerd overheen gelegd zijn. In de daarop volgende track Irriversible Damage wordt dit concept nóg een stapje verder doorgevoerd, waardoor het een voyeuristisch gevoel oproept.

‘The thought I can’t get near to is the place I always disappear to’ zijn zowel de meest tegenstrijdige als meest invoelbare woorden gezongen in de prachtige ballade Lonely. Zo wordt toegewerkt naar het evenzo prachtige slotstuk Sewing, waar berusting en een voorzichtige blik op heling en verbinding worden bezongen. De laatste bijna jazzy-nachtclub klinkende pianoklanken doven langzaam uit als Humanhood na drie innemende kwartieren tot een einde komt. Humanhood is een bijzonder aantrekkelijk album geworden dat garant staat voor een diepgaande en emotionele luisterervaring zoals je die zelden tegenkomt. Dit is een album waar nog veel, heel veel meer over te zeggen en schrijven valt. Maar de stilte die je na vijfenveertig minuten overvalt zegt het meest…

Recensie | Franz Ferdinand - The Human Fear | Nieuweplaat.nl

Hoewel de Schotse band Franz Ferdinand ook in Nederland een trouwe fanbase heeft en op menig festival heeft opgetreden, lijken ze de laatste jaren minder een vaste waarde te zijn geworden in de Nederlandse muziekscene. Op festivals wordt de band steeds vaker geprogrammeerd en aangekondigd als “nostalgische act” verbonden aan de indierock-hype van de jaren 2000, waarin scherpe gitaarlijnen en pakkende riffs dé handelsmerken waren van Franz Ferdinand. Op hun laatste album Always Ascending uit 2018 werd de focus wat verlegd naar sfeeropbouw en bijna dance-georiënteerd geluid, met nummers die meer lagen en een langzamere opbouw kenden. Het resultaat van de optelsom van díe elementen (gitaarriffs, sfeeropbouw, elektronica en synthesizers) is te horen op The Human Fear; het zesde studioalbum van Franz Ferdinand.

Albumopener Audacious zet hoog in met een seventies-sound die refereert aan bands als 10CC en Madness met spoorelementen van The Beatles. Audacious verkent het idee van gedurfde keuzes maken in een tijd die gekenmerkt wordt door onzekerheid en angst, in een wereld vol chaos en existentiële twijfel. Een opvallende en eigenzinnige track die mede door de tempowisselingen aantrekkelijk en catchy is.

Het meer synth-georiënteerde geluid van Always Ascending is terug te horen in de daarna volgende drie tracks. Everydaydreamer heeft stijlelementen van The Killers en Snow Patrol, terwijl The Doctor meer neigt naar de kant van The Cure en The Clash. Hooked is van een andere orde. De zwaar beukende elektronische beats en wat gedateerd klinkende synths vormen een soort dystopische voedingsbodem voor een tekst die de complexiteit van menselijke emoties benadrukt. Een tekst die trouwens ook de naamgever van het album blijkt te bevatten: ‘I got the fear, I’ve got the human fear/That’s alright, that’s alright you see/Everybody here got the human fear.’ Over deze albumtitel zegt zanger en gitarist Alex Kapranos: ‘Angst herinnert je eraan dat je leeft. Meerdere songs op deze plaat gaan over het op zoek zijn naar de sensatie van het mens-zijn via angsten.’

Om deze thematiek te horen is wel enig huiswerk vereist. De track Cats gaat uiteraard niet over ailurofobie (angst voor katten). Dat zou voor Kapranos een veel te platte benadering van het thema angst zijn. Nee, Cats gebruikt diverse metaforen om inzichtelijk te maken hoe angst zowel destructief als bevrijdend kan zijn, afhankelijk van hoe we ermee omgaan. Voor wie dat allemaal te veel, te ver en te diep gaat is op deze track gelukkig voor een muzikale recht-toe-recht-aan benadering gekozen, waardoor het lied lekker rauw en oprecht in het gehoor ligt.

Tell Me I Should Stay is zowel qua arrangement als in de manier waarop Kapranos zingt een opvallende track. Na pakweg anderhalve minuut krijgt het lied een jaren zestig sfeer die dienst zou kunnen doen als een ‘lost track’ van de lp L.A. Woman van The Doors uit 1971. Overigens ook hún zesde studioalbum en – naar later bleek – het laatste met Jim Morrison als leadzanger…. Tell Me I Should Stay is naast de openingstrack het meest aansprekende lied op The Human Fear, omdat het laat horen dat Franz Ferdinand nog lang niet uitontwikkeld is om het eerder genoemde etiket ‘nostalgie’ te rechtvaardigen.

Toch is zo tegen het eind van The Human Fear de luisterenergie wel wat op. Songs als Black Eyelashes en The Birds zullen vast en zeker mooie metaforen en inzichten bevatten, maar – zo weten alle docenten op een middelbare school – ook huiswerk moet je doseren. Het ontbreekt je na een tijdje aan de behoefte je nogmaals te verdiepen in het Franz. Franz Ferdinand mag op The Human Fear vaak meesterlijk zijn, maar dat maakt je nog geen goed docent. Die had geweten dat je je leerlingen ook kunt overvragen. En de elf vragen op dit album zijn er net twee te veel.