Hij is weer op het pianopodium verschenen, Yann Tiersen, de meester van het lieflijk minimalisme. Inderdaad, hij komt met een splinternieuw dubbelalbum, 'Rathlin From A Distance/The Liquid Hour', een expressief opus waarop meer dan tachtig minuten muziek harmonieus tegenover elkaar liggen in twee, in tijdsduur netjes verdeelde helften. Op die tweede transformeert hij zich dan wel op heel toegankelijke wijze tot de sound engineer die sinds jaren op experimentele wijze de elektronika omarmt. Ogenschijnlijk contrasterende polen worden hier in een schoon doorstromende lijn mooi siamees met elkaar verbonden tot een adembenemend album. Op de zachte akoestische zijde gaat hij solo met pure piano, acht mijmerende, melancholische, vredevolle stukken die sierlijk ebben en vloeien en onvermijdelijk tot introspectie moeten leiden. De andere zijde is, alhoewel op een heel andere wijze even innemend, onstuimiger en verpakt in vijf uiteenlopende soundscapes. Elegante, hoewel soms tot kwaadheid gedreven elektronische ambient, dance en postrock. Dit alles met tal van instrumenten, w.o. een resem drumcomputers en, heel speciaal, uit Gotye's privé-verzameling ook een Ondioline, unieke analoge synthesizer uit 1941 waarmee je elektronische metaalklanken produceert.

Yann Tiersen is natuurmens, globetrotter, denker en activist. Hij, samen met zijn vrouw Émilie Quinquis, beiden zijn ze artiesten-muzikanten die op een zeer geëngageerde manier in het leven staan, in verbondenheid met de planeet. Welbewust wilden ze al een tijd de drukte, de onrust en de consumptiedrift van de maatschappij van zich afschudden. Tegelijk ambieerden ze, in plaats van het rollercoasterend reizen op automatische piloot, een meer voldoening gevende benadering van hun publiek en ook een meer aanvaardbare, groenere manier van touren. Maar hoe raak je tegelijk dichter bij de natuur en bij je publiek?

Welnu, gejaagd door de wind, vertrokken ze in de zomer van 2023 voor de 'Ninnog Summer Tour', een queeste langs alle keltische eilanden, samen met vrouw, kind en hun zeilboot, de Ninnog. Ze zwaaiden uit vanaf hun Bretoense eiland Ouessant en de grenzen vervaagden. Ze voeren langsheen Ierland, de Faeröer Eilanden, Schotland, Wales en Cornwall. Waarlangs ze telkens ook als ware het een expeditie een uitgestippelde reeks van atypische, altijd intieme concertlokaties, pubs, kerken, ecogemeenschappen aandeden en er hun publiek verrasten.

Tegelijk kwam tijdens die maanden van intieme, existentiële verbondenheid met de zee bij het componistenduo heel wat verse inspiratie opborrelen. Tal van locaties waar ze langsheen voeren kregen dan ook de songtitels van composities op de plaat en elk pianostuk valt samen als een moment van meditatie.

Het deel 'Rathlin From A Distance' is dus een heel speelse neo-klassieke pianoplaat, waarmee hij na zijn zuiver elektronische '11 5 18 2 5 18 ' (2022) toch ineens weer aansluit bij de pure pianisten als Eric Satie, Max Richter, Nils Frahm of Ólafur Arnalds. Zo straalt van opener 'Ninnog' de rust af en de intimiteit van hun maritieme woonst, dobberend wachtend op de lichting van het anker. Zo vertolkt het ruimtelijke 'Fastnet' zalig de passage in volle oceaan van die eenzame vuurtoren op Fastnet Rock, houvast voor avontuurlijke zeilers als zij. Zo is het zwevende 'Rathlin from a Distance' Tiersen's eerbiedige score over hoe hij het pittoreske Noord-Ierse papegaaiduikerseiland vanop een afstand aanvoelt in al zijn schoonheid.

Net zo voel je de nuances van tijdloosheid, stilte en afstand bij het voorbijschrijden van hoofdstad 'Tórshavn' en Norðragøta op de Faeröer Eilanden, de ruwe eenzaamheid van en zijn diepe verbondenheid met plaatsjes op de Shetlands-eilanden als 'Papa Stour' en 'Bigton'.

Het even gestripte, maar al meer gedreven 'Caledonian Canal' doet zich op het einde van deel één net als het Schotse kanaal voor als de compositie die de brug maakt. Na hun transformatie hebben de Tiersens immers zichzelf teruggevonden en ze verzamelden moed om te strijden voor hun idealen.

Want meer experimenteel, intenser, krachtiger volgt daarop 'The Liquid Hour', de soundtrack van Tiersen's opstand, muzikaal op poten gezet samen met zijn echtgenote. De verbetenheid van het majestueuze 'Stourm' (het Bretoense 'storm') groeide bij Tiersen toen hij uitkeek op het nachtelijke Belfast, stad met een geschiedenis van hevig activisme. Het vredige water werd de spiegel van zijn boosheid en hoop, van waaruit 'Stourm' uitloopt als een episch meeslepende, politiek geladen hymne die militant verlangen naar sociale en politieke verandering symboliseert. Een mix van texturen hier vol strijkers, Ondioline- en blazerssound à la Beirut, verweven met elektronica, beats en ook de eerste vocale tussenkomst van Quinquis die hemels kan zingen in het Bretoens.

De 'Ninnog' van deel één wordt hernomen in 'Ninnog at Sea', maar turbulenter, de Ninnog in actie, volop in beweging in open zee, uit de stilte opstevenend naar stormachtiger horizonten.

Het schurende 'Arne' is een hulde aan de Noorse filosoof Arne Næss, die de ecologische beweging inspireerde. Andermaal een uitgestrekte, hypnotiserende soundscape nu met vervormde vocalen van Quinquis.

In het verbazingwekkende 'The Liquid Hour' walst vervolgens de elektronica over je heen met uit alle vaatjes de vreemdste geluiden, ritmes en beats. Heerlijk rondzwemmen wordt het in die kolkende, aanzwellende maalstroom van belletjes en interstellair transcenderend geluid. Het 'uur' vloeit tenslotte uit in een rustige haven waar Tiersen's klavecimbel weerklinkt.

Tot het album dan ook echt eindigt met 'Dolores', naar de Spaanse antifascistische politica Dolores Ibárruri. Een imponerend sluitstuk drijvend op een prachtige repetitieve melodie, met Dolores zelf aan het woord, gedrenkt in een met violen, fluiten, synths en Bretoense zang, groots georkestreerde finale. Met de plechtige tubular bells op het einde inbegrepen.

Yann Tiersen blijft een fenomeen. 'Rathlin From A Distance/The Liquid Hour' is na 'Eusa' (2016) en 'Kerber' (2021) de afsluiting van een trilogie. Op deze dertiende plaat, met een dergelijk breed klankenpalet, heeft hij zich in creativiteit zowaar heruitgevonden.

Hij is daarbij als mens op een punt gekomen dat hij kapitalistische kaders rondom zijn muziek en het leven zelf actief uitdaagt en daadwerkelijk aanpakt. Dit samen met al de uiteenlopende emoties verwerkt in dit prachtige 'Rathlin From A Distance/The Liquid Hour' maakt dat de waarde van deze muzikale odyssee niet enkel persoonlijk maar net zo goed hoogst universeel.

En ja, aspirant-minimalisten verzot op Tiersen's bladmuziek. Haast jullie nu dus naar de partiturenshop!

Op 22 juni 2004 kwam de band Wilco met zijn vijfde plaat 'A Ghost Is Born' op de proppen, hun eerste plaat volledig op het Nonesuch-label. Het werd, hoewel diep doordrenkt met subversieve Neil Young-invloeden, na 'Yankee Hotel Foxtrot' opnieuw een in het donker zoekend artrockalbum vol originaliteit en experiment, nu eens gevoelig, teder en sereen, dan weer door de gitaren of de drones bijna ondraaglijk oorverdovend, maar hoe dan ook een album waarop echt alles zijn plaats heeft.

Het is geboren in een beladen periode waarin frontman Jeff Tweedy zich vooral emotioneel wankel voelde, hij angsten, depressie en migrainepijnen te verduren had die hij met een middelenverslaving probeerde toe te dekken. Hij zingt dit alles met zijn altijd droeve, nasale stem van zich af op 'A Ghost Is Born'. Hij zou zijn morbide ark van Noë maken. Oorspronkelijk zag hij het zelfs als de testamentplaat voor zijn geliefden, waarin voor hen alleen de belangrijke, geselecteerde stukjes van zijn persoonlijkheid mochten binnentreden. Vandaar ook de vele dierenbeelden die het album bevolken, dieren als 'Spiders', 'Hummingbirds' of 'Bees' die iets van Jeff Tweedy's zelf moesten voorstellen.

Om de twintigste verjaardag van het album te vieren is er nu zowel een Expanded als een Deluxe Edition. Hetzelfde gebeurde al met Wilco's eerdere albums. De Expanded Edition bevat twee cd'tjes en in de dure Deluxe Edition zitten met negen cd's het origineel studioalbum, met alternatieven, outtakes en demo's én een compleet concert van oktober 2004 in het Wang Center in Boston. Vier cd's ervan bevatten de complete zogenoemde 'Fundamentals', Wilco's voorafgaande magische muzikale jams en experimenten in zeven maal ongeveer een half uur. In zijn totaal bevat de box meer dan negen uur muziek, waaronder een schat aan niet eerder verschenen songs. Achterin zit bovendien een 48 pagina's tellend full-color hardcover boek met niet eerder gepubliceerde foto's en een nieuwe, diepgaande opnamegeschiedenis van het album van de hand van een Grammy-winnende schrijver, Bob Mehr.

Wilco bestond in die tijd, naast Jeff Tweedy als zanger-leadgitarist (na het vertrek van gitarist Jay Bennett), eerst nog uit bassist John Stirratt, multi-instrumentalist Leroy Bach, drummer Glenn Kotche en toetsenist Mikael Jorgensen. Jim O'Rourke, die de vorige release van de band Yankee Hotel Foxtrot al mixte, coproduceerde. Leroy Bach verliet Wilco dan evenwel vóór de voltooiing van de sessies en de band kondigde kort daarna de toevoeging van twee nieuwe leden aan: multi-instrumentalist Pat Sansone en jazzrockgitarist Nels Cline. Die twee tourden al mee met Wilco om het nieuwe album te promoten en het is ook die line-up die sindsdien, sinds 2004, geheel onveranderd op post is gebleven.

Want zoals Tweedy het terugkijkend in de linernotes zei was zowel het maken van 'A Ghost Is Born' als het vinden van deze line-up het begin van een periode, het opstaan van een band die daar alles leerde spelen en nooit meer weer gewoon als een barband zou klinken. Daarom uiteindelijk zijn ze er twintig jaar later nog steeds en gaan ze er nog steeds gezwind samen mee door.

De hier in woord en muziek haarfijn uit de doeken ontvouwde story van 'A Ghost Is Born' kende zijn start begin 2002 met een pak opnames in Soma E.M.S. in Chicago, op de plaats waar ze eerder ook 'Yankee Hotel Foxtrot' mixten. Een groot deel van het album werd daar toen al live opgenomen in de studio met Jim O'Rourke en technicus Chris Shaw. Ze herenigden er zich met technicus en aanstaand bandlid Mikael Jorgensen. Daar werd de plaat geschetst, geïnspireerd op Tweedy's notitieboeken met songteksten, poëzie en proza.

Daarvan komen nu ook de meerderheid van de in de jubileumversie als extra opgenomen outtakes. O.a. een innemende zacht akoestische versie van 'Improbable Germany' dat later het overbekende 'Impossible Germany' werd op 'Sky Blue Sky' of een wervelende song als 'Panthers'. Ook een voorheen nagenoeg ongekende popsong als ''Diamond Claw', die zich met zijn levendige hitgevoeligheid als een instant-klassieker onmiddellijk in je geheugen nestelt. Of het charmante folky kattebelletje dat dan ook toepasselijk de naam 'Bob Dylan's 49th Beard' mag dragen. Of nog ongepolijste songs als 'The High Heat' of ''More Like The Moon' die op het eerste gehoor evengoed een plaats op het album hadden verdiend.

Tussen de meer traditionele opnames door hield de groep zich daar bovendien ook bezig met een reeks conceptuele improvisaties. Dat werden de 'Fundamentals', het hogervernoemd onderdeel van wat Kotche omschreef als 'de poging om een ​​nieuwe groepsidentiteit te vinden', om te kijken wat ze van deze band konden maken.

In de herfst van 2003 verkasten ze tenslotte naar New York om de opnames bij Sear Sound af te ronden. Pas daar samenspelend in een hoekje van een grote studio, begon het 'A Ghost Is Born' zijn definitieve vorm te krijgen.

Na zijn verslavingsperiode en verblijf in een afkickkliniek, vertelde Jeff Tweedy aan schrijver Mehr hoe hij toen eerst twijfelend op 'A Ghost Is Born' terugkeek. Hij was bang dat het album, geschreven als het was in zijn meest labiele periode, als iets duisters zou aanvoelen en nu niet meer als van hemzelf. Maar integendeel, blijkbaar voordat hij daar emotioneel zelf toe in staat was, was wonderwel 'A Ghost Is Born' hem al voorbijgeschoten. Wat hij oorspronkelijk als zijn 'Ark van Noë'-album percipieerde, bevatte precies die persoonlijke deeltjes die hij erin wilde houden: zijn enthousiasme en woede over de wereld, maar ook zijn openheid en liefdevolle instelling.

Wilco was toen een band nog volop in beweging. Met een frontman, Jeff Tweedy, die al zijn creativiteit moest aanboren in tijden van ongeluk en crisis en die er uiteindelijk, geholpen door zijn geweldige band toch in slaagde een gevreesd definitief einde om te buigen naar een keerpunt, zelfs naar een glorieuze nieuwe start en de ontdekking van een nieuwe, avontuurlijke muzikale wereld. Het album won er intussen een Grammy mee. Het is en blijft dan ook niet voor niets een fascinerend meesterwerk.

Het Belgische VENTILATEUR is een samenwerking tussen drummer Iben Stalpaert, bassist Jasper Hollevoet en gitarist Daan Soenens. Een jonge band van Bruggelingen die in Gent resideren en die het in zich hebben om de doorgaans zo nederige instrumentale jazzscene op te schudden en zich vanuit die kleine biotoop helemaal in de schijnwerkers van de rock en postpunk en zelfs van de popmainstraim te catapulteren.

Met hun tweede album 'Rage de Vivre' hebben ze immers royaal geëxperimenteerd met instrumenten en hun sound, zodat wat ze nu brengen al onmiskenbaar schuilt onder de brede paraplu van jazz, rock, postpunk en fusion. Alles bijeengenomen is het zelfs zo'n onmiddellijk toegankelijke potpourri dat je er ook wel een breder publiek à la Vlaamse Radio 1-Vox moet kunnen mee bereiken.

Kijk maar hoe hapklaar ze een nummer als 'Volk' daarvoor hebben weten in te blikken. In die onmiskenbare uitschieter, aandachtstrekker ook, hebben ze Bekende Vlaming Sebastien Dewaele, acteur o.a. in 'Eigen Kweek' en 'Bevergem' en vuilbekkende zanger van Preuteleute, voorgespannen. In wat één lang dolkomisch parlando is gaat het daar over een glasbak die doorheen een slapend huis nog moet worden buitengezet. Verwerkt trouwens in een knappe video, want hun hele 'Rage'-project is van a tot z, van video's tot artwork, kunstig en af. Nu, een primeur is zo'n parlando ook weer niet. Maaike 'Chantal' Cafmeijer maakte in hetzelfde sappige Westvlaamse dialect voor De Ertebrekers ook al 'De Zji' tot een regelrechte klassieker. Maar op de spitsvondige manier hier ligt meteen wel de hele sprankelende jazzklankband van VENTILATEUR, een zalig hypnotiserende jazzscore in wisselwerking tussen gitaar, bas en drums, in al zijn mooie glorie in de etalage.

Dit VENTILATEUR staat garant voor een gevarieerd maar symbiotisch geluid vol energie en tegenstellingen. Wat je hoort zijn potige ritmes tot vloeiend uitdijende soundscapes alles in een wolk van in muziekstof uitwaaiende gitaarlicks. Hier wordt vlotjes geschakeld tussen post-jazz en post-punk alsof het niks is. Neem zo die scharnierkrakende, rafelende opener 'Esmer' dat ingetogen 'Dans Dans'end het album binnenwalst. Maar na twee minuten weet je ook ineens waarvoor stomende jazzrock staat en beleef je zelfs, bijna tegen de grens van metal, minstens een regelrechte clash van jazz en noisy postpunk.

Levenslust, rage de vivre, opstandigheid en verbinding, dat zijn deze keer immers VENTILATEUR's overal onderliggende ordewoorden, vandaar de plaattitel. Om die bruisende inborst ook zo mooi uit de sound van 'Rage de Vivre' te laten spatten hebben ze ter versterking de sax van een indrukwekkende Nathan Daems en het levendige vioolspel van Patricia Vanneste moeten inroepen. Voor het eerst duiken er daarom ook vocalisten op: de zang en (pracht)stemmen van Luca Missiaen en Naomi Sijmons (Reena Riot) en de al genoemde Sebastien Dewaele. De assertieve vocale inbreng wordt geleverd door Luca Missiaen in 'For Better Days' en door Reena Riot als een nieuwe Björk in 'Rage de Vivre'.

'For Better Days' is een compositie die baadt in een sfeer van hoogopgaande postpunk en de onrustige zangstijl van Luca Missiaen schurkt hier wel heel dicht aan bij die van onvolprezen Whispering Sons' frontvrouw Fenne Kuppens. Het weerbarstige en kort afgebeten 'Rage de Vivre' betrekt dan weer piano, drums en een sleurende bas, maar het echte energieshot erin wordt toch door de vocaal hevig jagende Reena Riot gegeven. Waardoor het album helemaal op het einde ook heel bewust in de sfeer van de plaattitel mag afsluiten.

Tussenin zitten er nog zo'n aantal prima gedurfde muziekstukken. Zo gaat met ijzerklank in de gitaaraanslagen, 'Aloam', het Westvlaams voor het stevig gereedschap van mannen die hun handen durven vuilmaken, over in de eerste heerlijke saxperformance van Nathan Daems. Diens heerlijke sax komt ook nog terug in 'Steenweg', dat gitaarpingelend opstart maar zijn hevige saxstoten gelaagd laat opbloeien naar een massief en fuzzy Urban Sax-geluid onder als stortregen neerkletterende percussie.

Ook topsingle 'Brûl met zijn onvermoeibaar pompende percussie en gitaren is even spitsvondig als meeslepend. Met de slingerende sax van Daems in de hoofdrol gaat de hele processie swingend op en neer. Net zo'n sluipende glans- en dansrol voor de sax in het vreemd chillende 'New Houses, Lost Memories' en hun 'Hysbak' wordt een transcenderend nummer vol percussie, holle gitaren, viool, kortom helemaal met de vibes van een Zuid-Afrikaanse lift.

'Rage de Vivre' is een uitzonderlijke plaat van een elegante en veelzijdige band. Weg bij hen de conventies. Met, in de plaats daarvan, een lef die siert laten ze in een inventieve mix van tempo's wisselend filmische, kleurrijke composities op je los. Daarin licht de rijkdom van hun jazz met verve op, maar even duidelijk is dat in dit 'Rage de Vivre' ook het hart van nog altijd experimenterende postpunkgroepen als Black Midi of Black Country, New Road hevig klopt. Dit met hun intelligente jazz doen samengaan is de geslaagste zet geworden in dit 'Rage de Vivre'.

Vermits 'Ventilateur' toch het Westvlaams is voor 'windmachine', mag VENTILATEUR vanaf deze moeilijke tweede ook echt turbo in vooruit. Met al die frisse muzikale wind, zoals Bruggelingen zeggen, helemaal van achteren.