madmadders (her)ontdekkingsreis door de sixties en seventies #5: Wes Montgomery – The Incredible Jazz Guitar of Wes Montgomery

God, dit stuk liet even op zich wachten. Ik luister dit album al maanden, maar ik vond nog niet het juiste moment om even te gaan zitten voor een berichtje bij dit album. Het voordeel is wel dat ik alle tijd heb gehad om The Incredible Jazz Guitar of Wes Montgomery helemaal te doorgronden. Voor zover je daarvan kunt spreken bij een jazz-album.

Want naar jazz luisteren is toch een heel ander soort luisteren dan ik gewend ben. Waar je bij popliedjes na vaak luisteren kunt anticiperen op iedere noot, op ieder woord, ligt dat bij (instrumentale) jazz toch net wat anders. Ik heb dit album nu inmiddels een keer of 10 gehoord schat ik, maar nog steeds klinkt ieder nummer fris. Natuurlijk, je begint bepaalde structuren, wendingen wel te herkennen, maar er echt op anticiperen, dat lukt me nog niet. Ik ben dan ook (nog) geen doorgewinterde jazzluisteraar.

Maar dat jazz zo moeilijk te doorgronden is, is denk ik juist wel een heel positief gegeven. Voor een popliedje moet je vaak toch in de stemming zijn, en de meeste liedjes kun je ook niet eindeloos horen, want op den duur gaan ze vervelen, juist omdat je ze te goed kent (en ja, ik weet het, er zijn natuurlijk heel veel uitzonderingen op die regel). Dat probleem heb ik dus nooit met jazz die ik goed vind. Een goede jazzplaat blijft steeds weer fascineren en er zijn altijd weer nieuwe details die opvallen, ook na tig keer luisteren.

Dit is voor mij dus zo'n goede jazzplaat. Sowieso is het best verfrissend om een gitaar in de hoofdrol te horen (in het geval van jazz dan, hè), en Montgomery beheerst het instrument uitstekend en weet er indrukwekkende melodieën uit te persen. Wat me echter het meeste aanspreekt, is toch wel hoe dynamisch dit album is. 'Polka Dots and Moonbeams' is bijvoorbeeld enorm melancholisch en nodigt uit tot mijmeringen en overpeinzingen. Maar dit schitterende liedje wordt opgevolgd door 'Four on Six' dat energiek is en waar je direct vrolijk van wordt (geen overbodige luxe in deze tijden van ellende).

Zo springt The Incredible Jazz Guitar of Wes Montgomery op en neer qua sfeerzetting maar tegelijkertijd voelt het wel heel erg aan als een afgebakend geheel. De gemene deler is namelijk ontspannenheid. Montgomery brengt alles met een zelfverzekerde rust die heerlijk is om je aan te laven.

Deze werkt enorm verkwikkend heb ik gemerkt. Heerlijk na een dag hard werken, heel fijn wanneer je na veel sociale verplichtingen weer wat tijd voor jezelf hebt. En ik moet zeggen, na twee dagen totaal opgegaan te zijn in al het nieuws over de oorlog, voel ik me na het luisteren van dit album toch weer even stukken beter. Zeer therapeutisch, die ongelooflijke gitaar van ome Wes.

Next stop: Etta James – At Last!

In mijn tienerjaren heb ik heel wat naar Agoraphobic Nosebleed geluisterd. Het extreme karakter van grindcore trok me erg aan – de extreem korte en harde liedjes was iets waar je je ouders goed mee op de kast kon jagen – maar ergens ben ik het genre weer uit het oog verloren. Zo af en toe echter kom je nog eens een album tegen dat diepe indruk maakt en dat je doet beseffen dat het genre nog steeds springlevend is. Hiss van Wormrot is er zo één, een wervelwind die een heel scala aan stijlen in zich herbergt, maar nog steeds onmiskenbaar grindcore is.

Het helpt ook mee dat ik me momenteel verdiep in de geschiedenis van de metal, en dat door dit album en het lezen over de verschillende extreme subgrenres mijn fascinatie voor grindcore ook weer begint aan te wakkeren. Wat een geluk dus dat er dit jaar gewoon een album binnen deze stijl is uitgekomen dat misschien over een aantal jaren wel gezien wordt als een klassieker binnen het genre.

Wormrot komt uit Singapore en is met Hiss toe aan hun vierde studio-album. Ik heb al wel eerder wat van ze gehoord, maar dat blies me niet echt van de sokken. Zo'n veertig jaar na het ontstaan van grindcore is het moeilijk om nog met iets nieuws te komen. Hoe harder en sneller kan het nog immers, als er al zoveel hards en snels gemaakt is? Het antwoord is dat dat niet kan, zoals bij zoveel andere genres is de essentie hier ook al lang en breed benaderd, maar met een flinke dosis creativiteit en het zoeken naar nieuwe invalshoeken kun je nog heel veel leuke dingen doen, zo bewijst deze band.

Zoals het grindcore betaamt ramt de band er in korte tijd een flink aantal nummers doorheen, 21 in iets meer dan een half uur om precies te zijn (al valt dat eigenlijk nog mee), en dan is het laatste nummer ook nog meer dan vier minuten lang, een heus epos voor grindcorebegrippen. Het genre vindt zijn oorsprong in hardcore punk en death metal – en die genres horen we zeker ook terug op deze plaat, maar we horen ook invloeden uit black metal, screamo, thrash metal, post-metal, noem een metalen subgenre en de kans is groot dat hij op deze plaat terug te vinden is.

Die enorme diversiteit aan stijlen is verpakt in (zeer) korte nummertjes waardoor het boven alles toch ook gewoon een beukende grindcoreplaat is. Maar wel eentje die telkens weer weet te verrassen, die steeds weer wegen inslaat waarvan je niet had durven dromen en die heel veel verschillende stemmingen weet te vatten. Er is melancholie, woede, hopeloosheid, ok, er is weinig vrolijkheid te bekennen, maar het hele spectrum aan negatieve emoties wordt hier moeiteloos aangedaan.

Wormrot schippert steeds tussen melodie en ieders trommelvliezen aan flarden spelen en bewandelt dat koord met een ongekend zelfvertrouwen. We horen een band die zonder moeite een heel arsenaal aan stijlen beheerst en die bewijst dat ze op al die verschillende manieren doeltreffend kan zijn. Het grootste voorbeeld daarvan is misschien wel het nogal verrassende gebruik van de viool. Die horen we op meerdere nummers voorbijkomen en heeft steeds weer een andere functie, soms angstaanjagend, soms droevig, soms ronduit krankzinnig, maar in ieder geval nooit hetzelfde, zoals ook alle andere instrumenten op deze plaat zoveel verschillende functies vervullen.

Vocaal is dat niet anders. We horen beestachtig gegrom, getormenteerd gekrijs, we horen death grunts, we horen de samenzang zoals we die in hardcore punk horen, we horen lichtelijk pathetische screams, het is bizar om te weten dat dit allemaal uit één persoon komt en wat er ook uit dat lichaam geperst wordt, het klinkt allemaal fantastisch.

Voor mij is dit album duidelijk één van de hoogtepunten van het jaar. Hiss is een kolkende rivier die bijna buiten zijn oevers treedt van creativiteit en compositorisch vernuft, maar uiteindelijk weet Wormrot toch een heel krachtig evenwicht te vinden tussen vernieuwing en de klassieke regels van grindcore.

Het oorspronkelijke doel van mijn reis door metalland was om black metal beter te begrijpen, maar dit album heeft er eigenhandig voor gezorgd dat ik nu ook alles van grindcore en al die andere genres die op dit album aan bod komen wil weten. Bedankt Womrot voor het brengen van een nieuwe obsessie. Ben benieuwd hoe dit album overeind blijft als ik alle grote klassiekers uit het genre tot me genomen heb, maar ik denk zo dat ik er met Hiss een favoriet voor het leven bij heb.

Wormrot - Hiss (2022)