madmadders loswekende oeuvreverkenningstocht #4: Einstürzende Neubauten – Kollaps

Deel 1

Halber Mensch ontdekte ik toen ik nog niet heel erg lang filosofie studeerde. Ik had tot dan toe wel – dacht ik – een gedegen beeld van wat muziek was en kon zijn en welke functies het allemaal kon vervullen. Dit album gooide al die ideeën ondersteboven en toonde me dat muziek nog veel meer kon zijn dan ik altijd had gedacht. Ik ging in die tijd helemaal voor de diepgang en vond die in de teksten van Einstürzende Neubauten. Bovendien had ik zelden zoiets intens, compromisloos gehoord als wat deze band liet horen. Halber Mensch is voor mij overigens altijd over de aftakeling van Friedrich Nietzsche gegaan, iets wat mij natuurlijk als filosofiestudent enorm aansprak en de band kreeg het voor elkaar om die aftakeling nog een stuk dichter bij te brengen dan Nietzsche zelf (en dat zegt veel, want de waanzin druipt ook van zijn laatst geschreven teksten af).

De laatste tijd twijfel ik een beetje of ik Halber Mensch of Haus der Lüge beter vind. Die laatste is wat stuwender, de eerste wat krankzinniger en allebei op hun eigen manier volmaakt meeslepend. Verder dan deze albums ben ik echter niet gekomen, hoewel ik altijd het vermoeden gehad heb dat hun discografie nog veel meer te bieden heeft dan deze meesterwerken. Tijd om me eens te wagen aan het debuut.

Wat meteen opvalt is dat het album veel meer liedjes bevat dan ik van ze gewend ben en dat ze ook veel korter duren. De nummers doen meer aan als snelle schetsen en zijn niet de grootse, zinderende, lang nagalmende composities waar ik misschien op gehoopt had. Kollaps is een beetje de lo-fi-versie van de Einstürzende Neubauten die ik ken, en dat heeft zeker iets charmants, maar waar ik bij die twee prachtplaten de gehele speelduur met ingehouden adem zit te luisteren (bij wijze van spreken dan hè), voel ik die spanning op dit album toch niet helemaal.

Ik klink hier nu eigenlijk best wel zuur, maar het is bijna onmogelijk om op te boksen tegen twee albums die eigenlijk allebei in mijn top10 horen te staan. Uiteindelijk vind ik Kollaps gewoon een erg sterke plaat met een heleboel toffe nummers. Ik hoor al een heleboel elementen die deze band zo uniek maakt: er wordt bewezen dat echt in alles muziek zit (kijk maar eens een livefilmpje en zie welke alledaagse voorwerpen je allemaal als instrument kunt gebruiken), Blixa Bargeld klinkt weer volkomen neurotisch en de teksten zijn bevreemdend en geven stof tot nadenken.

Het enige waar ik eigenlijk echt wat op aan te merken heb, maar wat voor mij wel heel belangrijk is voor de algehele beleving, is dat ik wat intensiteit mis. Dat is uiteindelijk ook maar relatief, want ook op dit vlak scoort Kollaps bovengemiddeld, maar ik mis ergens een overkoepelend verhaal of thema waarvan al deze onstuimige geluidsstukken duidelijk onderdeel uitmaken. Het klinkt nu iets te veel als de toevallig gewenste uitkomst van een wild experiment dan dat het een uitgekiend geheel is waarbij iedere klank, ieder woord tot een noodzakelijke conclusie leidt. Het eerste zorgt voor een genietbaar album als Kollaps, het tweede zorgt voor grensverleggende meesterwerken als Halber Mensch en Haus der Lüge.

Leuk trouwens om met 'Sehnsucht' de voorbode voor het meesterlijke 'Sehnsucht – Zitternd' van Halber Mensch te horen. Ook is de 'cover' van 'Je t'aime... moi non plus' ('Jet'm') wel vrij memorabel. Ook het titelnummer valt door zijn lengte op en toont dat wanneer de band meer de tijd neemt voor een nummer, het ook meteen veel meer weet over te brengen. Dit nummer komt het dichtst in de buurt van de hevigheid die ik van ze ken en zo bewonder. Een kleine 4*.

Next stop: Death in June – The Wall of Sacrifice

madmadders (her)ontdekkingsreis door de sixties en seventies #6: Etta James – At Last!

Zat toch wel even aan te hikken tegen het schrijven van dit stukje. Ik heb me voorgenomen om me te verdiepen in de meesterwerken van de jaren zestig en zeventig en dit is een van de albums uit 1960 die hoge gemiddelden scoort dus deze moest zeker ook aan nadere inspectie onderworpen worden. Niet dat ik moeite had met een stukje schrijven omdat het slecht is of zo, zeker niet, maar ik voel en denk gewoon geen bijzondere dingen bij dit album (en dat is dan ook meteen het grootste kritiekpunt).

Ik had eigenlijk nog niet echt gehoord van Etta James en dacht op voorhand dat het ging om vocale jazz, iets waar ik de afgelopen jaren toch wel warm voor kan lopen. Dit valt echter eerder onder R&B. Nu heb ik niks tegen deze genres, maar ik heb misschien wat weinig vergelijkingsmateriaal. Ik kan niet zeggen dat ik veel tijdgenoten van Etta James aan het werk heb gehoord en ik geloof het zo als dit één van de hoogtepunten in het genre uit deze periode is. Ik kan me echter alleen richten op hoe dit specifieke album bij mij overkomt.

Het staat buiten kijf dat Etta James kan zingen. Het staat ook buiten kijf dat dit stuk voor stuk sterke songs zijn. Ik voel het alleen allemaal niet zo. Ik mis een scherp randje, het is misschien allemaal net wat te gladjes. Dat betekent niet dat ik er zo af en toe heus wel van kan genieten, ik heb bijvoorbeeld gemerkt dat de zondagochtend een goed moment is om dit album aan te zwengelen. Afgelopen zondag draaide ik dit album nog tijdens het ontbijt en het viel zeker in de smaak bij mijn logees. Maar toch, de keren dat ik dit album opzette (de teller staat inmiddels op 7) was het vooral in het kader van deze onderneming. Uit mezelf zou ik At Last! niet zo snel kiezen, dan ken ik toch veel alternatieven die ik sfeervoller vind.

Conclusie: er is helemaal niks mis met dit album, en ik snap zeker wel waar de aantrekkingskracht ligt, maar voor mij persoonlijk zijn er betere albums die ik bijzonderder vind en waar ik een diepere connectie mee voel dan met deze plaat. Een typische 3,5* dus.

Next stop: Bill Evans Trio – Portrait in Jazz

Er is best een aantal postrock-albums waar ik verknocht aan ben, maar op de één of andere manier is de weg naar de totale adoratie altijd een heel lange. Het kan soms jaren duren voordat de klik er is, maar als die er eenmaal is, dan blijft die voor altijd (of in ieder geval voor heel lang). Godspeed You! Black Emperor, Slint, Sigur Rós, en ook dit Explosions in the Sky, ze hebben allemaal albums waarbij het enorm lang duurde voordat ze bij mij landden. The Earth Is Not a Cold Dead Place is de nieuwste aanwinst en mijn persoonlijke postrock-favorieten-eregalerij.

Those Who Tell the Truth Shall Die, Those Who Tell the Truth Shall Live Forever (2001), de voorganger van The Earth Is Not a Cold Dead Place (2003), rekende ik al jaren tot mijn favorieten (natuurlijk wel pas nadat na jaren luisteren de genialiteit zich plotsklaps aan mij openbaarde). Maar ik wist het nooit zo met die opvolger van dat meesterwerk. TWTtTSD,TWTtTSLF was donker, spannend, onwrichtend op een bepaalde manier. The Earth Is Not a Cold Dead Place daarentegen klonk te gladgestreken, te mooi, te veel als clichématige postrock, zonder enig rafelrandje of venijn.

Bruisen
Toevallig kwam ‘The Only Moment We Were Alone’ enkele weken geleden voorbij in een playlist en ik wist niet wat ik hoorde. De diepe warmte die dit nummer uitstraalde ontroerde me dusdanig dat ik alleen nog maar stil kon staan in mijn woonkamer, als versteend, iedere gitaarnoot absorberend, iedere drumslag voelend tot in het merg van mijn botten. Ik werd er diep door geraakt en verbazing alom toen ik zag van welk album dit nummer kwam.

Sindsdien luister ik bijna dagelijks naar The Earth Is Not a Cold Dead Place, als het even kan meerdere keren achter elkaar. Mijn metalen muziekdieet van de afgelopen maanden wil me graag overtuigen van het feit dat de aarde wél een koude, dode plek is, maar Explosions in the Sky laat me telkens weer opnieuw voelen dat de aarde een plek is die bruist van de verbondenheid en de warmte en de liefde.

Warmte
Af en toe kun je zo het gevoel hebben dat alle verbindingen met de buitenwereld zijn weggevallen, of niets meer waard zijn. Ik zat de afgelopen weken in zo’n fase, een fase zoals ik ze wel vaker heb, en het is dan misschien ook niet verwonderlijk dat juist op dat moment ik het meest vatbaar was voor dit album. Telkens wanneer ik het hoor word ik overspoeld door golven van warmte die me steeds weer, al is het maar voor even, op liefdevolle wijze uit die spiraal van negatieve gedachten en gevoelens duwen.

The Earth Is Not a Cold Dead Place is de laatste tijd het ultieme tegengif gebleken tegen de donkerte. Ik hoor nu pas, na al die jaren, hoe enorm troostrijk dit album is, en hoeveel liefde er in de composities zit. En net als op de voorganger geniet ik weer intens van het drumwerk op dit album. Niet per se iets waar ik normaal erg snel voor val, maar Chris Hrasky heeft echt een eigen stijl die enorm de aandacht opeist en die meer naar de voorgrond treedt dan bij soortgelijke bands.

Aansporen
Maar ook de gitaren zijn prachtig, hoe die allebei zo enorm berustend en vol acceptatie klinken, maar die je, samen met de drums, tegelijkertijd ook aansporen om op zoek te gaan naar de dingen die het leven de moeite waard maken. Ik moet alleen nog overstag gaan bij ‘Memorial’, die heeft me nog niet helemaal gegrepen, maar voor de rest is het een voorrecht om dit album (na al die jaren!) zo intens en op zo machtige wijze te mogen ervaren.

Ik ben een ongekend gelukkig persoon (zelfs als ik me minder voel), maar ook ik moet er af en toe even aan herinnerd worden dat de wereld waarin we leven een heel fijne plek is met zo ontzettend veel mooie mensen en dingen. Explosions in the Sky heeft met The Earth is Not a Cold Dead Place gezorgd dat ik nu een reminder in muzikale vorm heb. En voor iemand die heeft leren voelen en zichzelf vooral heeft leren kennen dankzij muziek, is dat een onbetaalbaar en groot geschenk.

Blogpost