Vanavond in de speler en hij valt ook nu weer goed. Met Years of Refusal levert Morrissey een album af dat barst van de energie en overtuiging. De opener zet meteen de toon. “Something Is Squeezing My Skull” barst los met een haast opgejaagde energie, een compacte song die meteen duidelijk maakt dat Morrissey geen moment tijd wil verspillen. “When Last I Spoke to Carol” en “One Day Goodbye Will Be Farewell” tonen een meer contemplatieve kant, waarin Morrissey reflecteert op afscheid en vergankelijkheid. Het gitaarspel van Boorer en Tobias blijft daarbij opvallend elegant; hun partijen ondersteunen de zang zonder ooit te opdringerig te worden. De slotfase geeft het album een verrassend emotionele lading. “It’s Not Your Birthday Anymore” en “You Were Good in Your Time” behoren tot de meest ingetogen momenten van de plaat en laten horen hoe goed Morrissey nog altijd ballads kan dragen.

De kritiek dat het album te gespierd zou klinken en te ver van het Smiths-geluid zou staan, voelt wat mij betreft eigenlijk misplaatst. Wie goed luistert, hoort juist hoe Morrissey’s melodieën en dramatiek nog steeds uit dezelfde bron komen — alleen met de kracht van een artiest die twintig jaar verder is. In dat opzicht klinkt Years of Refusal bijna als een denkbeeldige blik op hoe The Smiths in de eenentwintigste eeuw hadden kunnen klinken. Het album bezit dezelfde koppige onafhankelijkheid die ook zijn werk met The Smiths altijd heeft gekenmerkt, en bewijst dat Morrissey ook in een latere fase van zijn carrière nog altijd albums kan maken die energie, karakter en melodisch vakmanschap combineren.

Met Low in High School laat Morrissey horen dat hij ook decennia na zijn doorbraak nog altijd bereid is om te schuren en te provoceren. Het album opent zonder omwegen met “My Love, I’d Do Anything for You”, een nummer waarin hij meteen met gestrekt been het veld opkomt. De toon is fel, ironisch en onmiskenbaar Morrissey. De Midden-Oosten-referenties op dit album lijken niet toevallig, maar ze komen waarschijnlijk uit een combinatie van persoonlijke, artistieke en politieke invalshoeken. Ten eerste is er de artistieke fascinatie voor plaatsen die symbool staan voor conflict en identiteit.

Morrissey heeft altijd een sterke neiging gehad om geografische locaties te gebruiken als decor voor grotere thema’s. Dat deed hij eerder al met bijvoorbeeld Londen, Los Angeles of Camden. In “The Girl from Tel-Aviv Who Wouldn’t Kneel” lijkt Tel Aviv minder een concrete plaats dan een metafoor voor trots, verzet en individualiteit. Daarnaast speelt waarschijnlijk ook politieke provocatie een rol. Morrissey heeft in interviews vaker laten zien dat hij bewust onderwerpen kiest die discussie oproepen. Het afsluitende “Israel” is daar een goed voorbeeld van. Het nummer heeft een bijna hymne-achtige opbouw en lijkt eerder een beschouwend of empathisch perspectief te kiezen dan een expliciet politiek standpunt.

Er is ook nog een praktische achtergrond. Rond de periode van dit album had Morrissey een vrij sterke internationale touractiviteit, inclusief optredens in Israël. Hij heeft meerdere keren benadrukt dat hij graag in Tel Aviv speelt en dat hij zich daar als artiest welkom voelt. Dat kan hebben bijgedragen aan het feit dat die plaats in zijn teksten opdook. De slotfase van het album onderstreept opnieuw Morrissey’s eigenzinnigheid. “Who Will Protect Us from the Police?” en het afsluitende melancholieke “Israel” tonen een songwriter die zich niet laat temmen door verwachtingen of modegrillen. Morrissey blijft hier wat hij altijd geweest is: een eigenzinnige observator die liever tegen de stroom in zwemt dan zich aan te passen, en precies daardoor nog altijd relevant klinkt.

stem geplaatst

Halleluja, wat een live plaat blijft dit! Opgenomen in het iconische Earls Court Exhibition Centre in december 2004, vangt dit album Morrissey die zich op dat moment op een absoluut creatief hoogtepunt bevindt. De terugkeer met You Are the Quarry had hem nieuw elan gegeven, en dat hoor je hier in elke noot. Dit is geen nostalgische terugblik, maar een zelfverzekerde bevestiging van zijn volledige oeuvre — van solowerk tot klassiekers uit het verleden, inclusief The Smiths-nummers die verbluffend goed klinken in deze livecontext.

De opening met “How Soon Is Now” zet meteen de toon: dreigend, intens en gedragen door een band die messcherp speelt. De combinatie van oud en nieuw materiaal werkt uitstekend. “First of the Gang to Die” en “I Have Forgiven Jesus” klinken energiek en urgent, terwijl “November Spawned a Monster” en “Don’t Make Fun of Daddy’s Voice” een meer emotionele lading krijgen in deze livecontext. Halverwege het concert wordt duidelijk hoe breed het repertoire inmiddels is. “Big Mouth Strikes Again”, “There Is a Light That Never Goes Out” en “Shoplifters of the World Unite” krijgen een frisse, robuuste uitvoering die laat horen dat deze nummers moeiteloos de tand des tijds hebben doorstaan. Ze klinken live zelfs beter dan menig studioversie.

De slotfase is ronduit indrukwekkend. “Irish Blood, English Heart” en het uitgesponnen “You Know It Couldn’t Last” onderstrepen de vitaliteit van dit tijdperk, terwijl “Last Night I Dreamt Somebody Loved Me” het geheel afsluit met ingetogen intensiteit. Dit is Morrissey in volle glorie en de Smiths-klassiekers klinken nog beter dan je zou durven hopen, en ja, ook zonder Marr op gitaar.

Nog een Morrissey album wat hier regelmatig in de speler ligt. Waar veel artiesten hun restmateriaal bewaren voor de echte liefhebber, blijkt hier dat zijn B-kanten en losse nummers moeiteloos het niveau van regulier albumwerk halen. Dit is geen voetnoot in de discografie, maar een volwaardig hoofdstuk. Deze verzamelaar bestrijkt verschillende periodes uit zijn solocarrière en laat een songwriter horen die ook buiten de hoofdlijnen om scherp, melodieus en uitgesproken blijft.

De opening met “Sunny” en “At Amber” zet meteen de toon: melodisch sterk en gedragen door dat karakteristieke stemgeluid dat tegelijk afstandelijk en emotioneel kan klinken. Zijn versie van “Cosmic Dancer” toont respect voor het origineel zonder het klakkeloos te kopiëren; hij maakt het nummer volledig eigen. Met “Sister I’m a Poet” en “Black-Eyed Susan” horen we de jonge, hongerige Morrissey die zijn positie in de muziekwereld scherp observeert.

Het laatste deel van deze compilatie is ronduit indrukwekkend. “Jack the Ripper” is dreigend en meeslepend, “I’ve Changed My Plea to Guilty” melancholiek en zelfbewust. “The Boy Racer” bruist van energie en contrasteert fraai met het epische “Boxers”, dat de verzameling op monumentale wijze afsluit. My Early Burglary Years is verbijsterend goed, juist omdat het laat zien dat zelfs wat officieel buiten de albums viel, artistiek volledig overeind blijft.

Vanavond weer even in de speler, wat een fantastische plaat blijft dit toch. Morrissey klinkt hier scherper, strijdbaarder en melodieuzer dan in lange tijd. Tekstueel en muzikaal zit alles op zijn plaats. Het was alsof de jaren van relatieve stilte zijn pen alleen maar hadden aangescherpt. “America Is Not the World” opent met directe maatschappijkritiek, gevolgd door het compacte en vlijmscherpe “Irish Blood, English Heart”, een single die meteen zijn terugkeer bezegelde.

Halverwege het album volgt een indrukwekkende reeks nummers die stuk voor stuk blijven hangen. “The World Is Full of Crashing Bores” en “How Could Anybody Possibly Know How I Feel?” combineren zelfspot met melodische kracht. “First of the Gang to Die” heeft een bijna triomfantelijke energie, terwijl “Let Me Kiss You” een ingetogen klassieker is die direct ontroert. Het zijn stuk voor stuk nummers die moeiteloos laten horen waarom Morrissey ook ver na het tijdperk van The Smiths relevant bleef. Hij had dat verleden niet nodig om zijn identiteit te dragen; hij had het allang overstegen.

Met “All the Lazy Dykes”, “I Like You” en het afsluitende “You Know I Couldn’t Last” wordt het album krachtig afgerond. Vooral die laatste track voelt als een samenvatting van zijn volharding: koppig, zelfbewust en emotioneel geladen. You Are the Quarry is een ultiem hoogtepunt, een plaat waarop alles samenkomt — melodie, ironie, engagement en vakmanschap. De bonusnummers op de speciale editie zijn ook van hoog niveau en zeer de moeite waard!

Na het mindere Southpaw Grammar keerde Morrissey in 1997 terug met Maladjusted, een plaat die meteen weer een stuk overtuigender klinkt. Geproduceerd door Steve Lillywhite, toont het album een artiest die zijn eigen koers herbevestigt. Hoewel Lillywhite niet mijn favoriete producer is, krijgt het album hier een solide productie die de sterke punten van Morrissey’s zang en de band goed naar voren brengt. Gelukkig heeft Lillywhite de trebleknop dit keer niet volledig opengedraaid, iets waar hij in het verleden nog wel eens toe neigde.

Het titelnummer “Maladjusted” opent krachtig, met een ritmische drive die meteen pakt, gevolgd door “Alma Matters”, een van de meest memorabele songs van de plaat. Hier hoor je Morrissey in topvorm: scherp, melodieus en met die kenmerkende mix van melancholie en ironie. “Ambitious Outsiders” en het fraaie “Trouble Loves Me” laten zien dat hij zijn energie en gevoel voor melodie heeft hervonden, met gitaarriffs die de teksten extra kracht bijzetten.

Persoonlijk luister ik liever naar het originele album dan naar de latere heruitgave met bonustracks; het oorspronkelijke geheel voelt consistenter en sterker als afgerond statement.

Vauxhall and I markeert naar mijn mening een van de meest overtuigende momenten in de solocarrière van Morrissey. Boorer en Whyte weven een subtiele, maar trefzekere gitaarsound die ruimte laat voor Morrissey’s karakteristieke zanglijnen en zijn literair geladen teksten. Het is een elegante balans tussen melancholie en scherpte, iets waar dit album continu van profiteert. Singles als “The More You Ignore Me, the Closer I Get” en “Hold on to Your Friends” laten zien dat Morrissey nog altijd zijn talent voor pakkende melodieën bezit, zonder in oppervlakkigheid te vervallen.

Het album laat vooral een artiest horen die volledig op zijn gemak is met zijn eigen stem en stijl, en die niet schroomt persoonlijke gevoelens en sociale observaties te combineren. “Used to Be a Sweet Boy” en het fantastische “The Lazy Sunbathers” bieden korte, poëtische intermezzo’s, terwijl “Speedway” het album afsluit met een opgewekte, bijna theatrale flair. Voor mij is dit album nog steeds het bewijs dat Morrissey, na jaren van zoeken en experimenteren, zijn eigen sologeluid volledig had gevonden en daarmee zijn solocarrière definitief op het hoogste niveau bracht.

stem geplaatst

Mooi, een nieuw album van And Also The Trees staat altijd weer garant voor een uurje navelstaren. Eerste indruk is prima en ik vind het ook wat een lichte return-to-form, beter dan de vorige twee albums in ieder geval. Niet dat die slecht waren maar wel een beetje veel van hetzelfde. Ik bespeur hier wel weer wat romantische nostalgie naar verloren Engelse tijden en sferen. Titels als The Silver Key, Return of the Reapers en The Rifleman’s Wedding werken daar ook aan mee. Geluidskwaliteit is ook uitstekend, wordt vervolgt...