Ik weet het, ik ben een behoorlijke negatieveling als het om deze band gaat, maar hoort aan: U2 en ik hebben wat geschiedenis.

Laat ik allereerst vooropstellen dat ik niets tegen de ideologieën van U2 an sich heb. Er gaat onlosmakelijk wat hypocrisie schuil achter een fameus rockstar die predikt over fair trade en sustainability, maar zo zijn ook de woorden van een zelfverzekerde wereldverbetaar inherent verbonden aan een opgetrokken neus van een deel van de toeschouwers. Kun je het een man echt verwijten dat hij een steentje wilt bijdragen aan een betere toekomst en dat hij zijn podium wil gebruiken om bewustzijn te creëren? De opgetrokken neus zegt waarschijnlijk meer over de toeschouwer zelf dan de intenties van de weldoener. Ook al zou Bono zelf het volgens mij helemaal niet erg vinden als iedereen hem vanaf nu Saint Bono zou noemen, hij zal zich vast wagen aan een ondeugend knipoogje naar zichzelf in de spiegel. Echter dit is speculatie, ik ken de beste man zelf niet natuurlijk.

U2 is wat voor mij verpest in mijn jonge jaren. Ik had een oom die groot fan was van U2, maar dan ook echt kolossaal fan. U2 was zijn tempel en Bono zijn god. Nu is enthousiasme over muziek en de aanbidding van een specifieke band niets wat mij dwars zou zitten, maar deze oom was belast met een irritatie-opwekkende ik-weet-alles-beter-dan-jij houding.

Geen ander band mocht ook maar naar de veters van zijn Ierse toppers kijken, laat staan ze strikken. Hoe vaak ik op verjaardagen wel niet aan moest horen dat moderne muziek waardeloos is en dat we ons gelukkig mochten prijzen dat U2 zo af en toe nog de moeite neemt om een album op te nemen. Vervolgens werden de live DVD’s weer uit de kast gehaald voor een geforceerde luistersessie, we hoefden gelukkig nog net geen band shirt aan. Daar kwam ook nog eens bij kijken dat hij alles vergeleek met U2, zelfs als in de verste verte geen raakvlaken te bekennen waren. Dat vond ik eigenlijk nog wel het zwaarste vergrijp. Oh deze band? ja dat klinkt als U2, maar dan slechter. Heb je dit nummer gehoord? Klinkt als U2 in hun experimentele fase, maar die waren wel kundig genoeg om het te laten slagen. enzovoort, enzovoort.

Het zal je misschien niet verbazen, ik heb daardoor een enorme aversie tegen de band ontwikkeld. De afkeer is inmiddels wat gesust, vroeger was het zelfs nog erger. Ik begin sommige albums van ze steeds beter te waarderen, maar ik hoop dat u mij excuseert als ik stel dat, van alle albums die regelmatig als ‘beste ooit’ beschreven worden, ik de Joshua Tree toch altijd nog een vrij ontoepasselijke keuze vind.

Het album opent met de big three, het gerenommeerde trio, de gedoodverfde favorieten op het album. De sound is groots, spreekt tot de verbeelding met de rollende melodische gitaarlijnen en streeft naar een sterke sentimentele sfeer. Maar daar ga ik al, het weet me niet volledig te enthousiasmeren. Ik wil het niet direct wegzetten als ‘over the top’ of ‘overdreven aangezet sentiment’, maar dat is dus helaas wel de nasmaak die bij mij blijft hangen en mijn plezier voor dit album in de weg gaat zitten. Dat gezegd hebbende, Where the Streets Have No Name heeft nog wel een bepaalde intrinsieke charme en Bono weet het nummer zo goed te verkopen dat ze er nog wel redelijk mee weg komen.

Maar dan komt Bullet The Blue Sky, voor mij het absolute hoogtepunt van het album. Een doordringende sound met dreigende gitaren en een Bono met een sterke vocale performance. Dit is de U2 die ik graag hoor. Running to Stand Still is ook een aangename verrassing, een ingetogen nummer die niet opbouwt naar een grandioze climax, een zijde van U2 die ik dan ook weer kan waarderen. Red Hill Mining Town begeeft zich dan weer in wat uitgesprokener territorium en je raadt het al: Hier raakt U2 me weer kwijt.

Daarna volgen er een aantal nummers die niet slecht zijn, maar ook niet sterk onderscheidend zijn. Het rijkelijke muzieklandschap van One Tree Hill is nog een uitzondering, maar je begint je af te vragen of degene die over de tracklisting ging niet beter de eerste 6 nummers wat meer had kunnen verspreiden.

Het gegeven dat Brian Eno sinds the Unforgettable Fire achter de productie-knoppen heeft gezeten, wekt bij mij altijd nog verwondering op. Het solo-werk van Eno geniet bij mij altijd in hoog aanzien, maar interessant genoeg weten zijn producties mij niet dusdanig te prikkelen om dit een klassieker te vinden. De Producer Eno is toch een andere verschijning dan de artiest Eno. Eno blijkt echter wel een sterke visie te hebben op hoe je een album toegankelijk en aantrekkelijk maakt voor een wijd publiek, bewijst hij met de successen van de albums van U2, maar ook uit samenwerkingen met Slowdive en Coldplay.

Afijn, het is een heel betoog geworden, maar ik ben ook altijd wel geïntegreerd in artiesten die als ‘beste ooit’ bestempeld worden, maar die bij mij niet de snaren weten te raken die de band bij zoveel andere wel aanslaat. Ik ben dankzij deze herbeluistering van hun albums wel iets meer opgewarmd voor de band, dus dat is ook iets waard.

Koenr droeg een tip aan (in de Super Tip-Topper) die zich voor mij op compleet onbekend terrein bevond. Nooit eerder had ik van Urban Sax gehoord en ook met de Franse componist –en tevens geestelijk vader van dit project- Gilbert Artman had ik nog niet eerder kennis mogen maken. Heerlijk vind ik dat, dan weet ik dat er weer een geheel onbevlekte luisterervaring voor de boeg heb.

Gilbert Artman en zijn crew blijken performers pur sang te zijn, hij maakt daarmee zijn geboortenaam absoluut waar. Live performances van Urban Sax gaan gepaard met een veelkoppige crew die kan oplopen tot wel meer dan 200 muzikanten/dansers/performers, allen gehuld in excentrieke gewaden van ruimtemannetjes-achtige proporties. Tijdens live performances wilde Artman zijn muziek een extra dimensie meegeven, dit wilde hij bewerkstelligen door gebruik te maken van de natuurlijk aanwezige ruimtes van de locaties, of het nou een ordinaire concerthal was of de tuinen van Versailles. Tijdens de ontwikkel-fase van zijn optredens analyseerde hij de aanwezige landschappen en architectonische structuren en vervolgens maakte hij gebruik van deze sonische ruimtes om met de perceptie van geluid te spelen. Zo verplaatst hij tijdens optredens constant zijn muzikanten om een golvend en multidimensionaal aspect in de muziek te introduceren. Niet alleen wordt gebruik van lokale landschappen, ook lokale artiesten worden betrokken bij de projecten. Hier onder zie je een verzameling van zulke liveoptredens van Urban Sax, heb ik zelf met veel plezier bekeken.

https://www.youtube.com/watch?v=5j2uDj8gcJI

Voor dit album zijn 16 saxofoonspelers gerekruteerd, spelers die afwisselend gespecialiseerd zijn in de alto-, tenor- of soprano saxofoon. (Concept van dit project doet me denken aan de 77 drummers die Boredoms ooit bij elkaar verzamelde. De Japanse noise rockers hadden overigens Gilbert Artman ook wel kunnen vragen om mee te doen, aangezien Artman zijn carrière begon als drummer)
Onderverdeeld in groepen produceren de blazers een zeer gelaagde en mistige drone-sound. Het geheel klinkt mechanisch, halverwege part 1 zijn er zelfs geluiden die doen denken aan een stoommachine. Het rituele karakter van de muziek wordt aan het einde van part 1 nog eens onderstreept door vocale chants.

Het album kent een sterk repeterend karakter. En als ik zeg sterk repeterend, bedoel ik ook echt stérk repeterend. De kracht van herhaling is uiteraard voor ambient/drone muziek een gebruikelijk en zelfs onmisbaar instrument om de hypnotiserende soundscapes te laten ontvouwen aan de luisteraar. Zelfs binnen het genre vind ik echter dat Urban Jazz het wel heel bont maakt. Vooral het 20 minuut durende part 2 hanteert een in het oor springende herhalende composities, met zeer minimalistische toepassing van variatie. Er worden in deze compositie opvallende spiraliserende melodieën gebruikt, maar over and over and over and over again. Creatief is het wel, maar een 'over' teveel wellicht.

Bij Urban Sax gaat het om zoveel meer dan de muziek, het is ware performance art. Het is zowel een exploratie als coördinatie van geluiden, weerlegd in verschillende ruimtelijke structuren. Daarnaast kennen de performances een sterke eigen identiteit met de nadruk op het voortbewegen als een (bijna rituele) muziekgemeenschap. Dat gezegd hebbende, vermoed ik dat de muziek van Urban Sax ook het meest tot zijn recht komt in live performances. Het is echter aan mij de taak om het album te beoordelen. De ambiance van dit album is uitzonderlijk krachtig, maar het album verliest zichzelf naar mijn smaak soms nét even iets te veel in repetities. Concept/uitvoering van Urban Sax krijgt een 10, maar deze self-titled album krijgt van mij voorlopig…. nét 4 sterren