Eerder in 2020 noemde ik dit album al 'hét muzikale hoogtepunt in de hiphop wereld, met twee muzikale masterminds die zich op dat moment in hun absolute prime begaven.' Na het recente onfortuinlijke nieuws dat MF DOOM al sinds 31 oktober niet meer onder ons is, ben ik de afgelopen dagen weer flink in zijn discografie gedoken en de waardering voor zijn werk blijft maar groeien.

Daniel Dumile en Madlib zijn dan ook Iconen van de hiphop, maar ook zeker iconisch door hun alter-ego’s Quasimoto en MF DOOM waar ze kruipen in de excentrieke huid van hun eigen, ook wat nerdy, hersenspinsels. Het geeft alles gewoon net dat extra beetje smaak aan wat al een overdadig buffet aan heerlijkheden is.

De rijmschema’s die DOOM verzint zijn even innovatief als complex. Het is dan ook zijn handelsmerk en wat hem uniek maakt. Het is niet voor niets dat hij de bijnaam ‘Your favourite rapper’s favourite rapper’ heeft gekregen. Zijn collega's hadden een berg van ontzag voor deze man. En zelf was hij de nuchterheid zelf. Zoals Talib Kweli van Black Starr ooit zei: ‘When he raps, he makes you jealous. You just wish you could come up with rhyming terry cloth Kangols with very soft mango's’.

Check bijvoorbeeld eens deze video, die de rijmschema’s van Figaro belicht:
MF DOOM - Figaro | Rhymes Highlighted.

Het zijn niet enkel de overeenkomende slotakkoorden, korte alliteraties of eenvoudige rijmwoorden, nee het is echt woordkunst wat DOOM laat zien.

Wat op dit album gebeurt is niet enkel een producer die een slimme, obscure en goed opgepoetste sample combineert met een catchy beat en een rapper die hier vervolgens bekwaam overheen flowt. Begrijp me niet verkeerd, je kan een prachtig album maken op deze manier, maar op Madvillainy is er sprake van 2 artiesten die elkaar echt aanvoelen en op elkaar reageren.

Neem ALL CAPS bijvoorbeeld; Voor de set-up in de eerste paar seconden wordt een sample gebruikt van een scene-overgang-muziekje uit een jaren ’70 politieserie die vervolgens naadloos overvloeit in de indringende piano-loop sample van een ándere detective serie. De ultieme introductie voor MF DOOM en op het moment dat DOOM vervolgens met zijn raps begint, start Madlib direct het volgende deel van de sample die hij, als je het bronmateriaal hoort, licht versneld afspeelt om de flow van DOOM exact te matchen. Maar nog sterker is hoe Madlib de sample weg draait tijdens het laatste zinsdeel van het rijmschema van DOOM om die laatste bar extra hard binnen te laten komen. Vervolgens eindigen met een ander passage van dezelfde sample van het begin en de cirkel is rond. Dát is produceren, dát is mekaar aanvoelen en dát maakt dit album zo uniek en geniaal voor mij. Het is niet enkel dit nummer, dit verfijnde spelletje tussen producer en MC is over het gehele album terug te vinden.

Dit album is voor mij ook zo belangrijk geweest omdat het voor mij de deur opende om hip hop echt als een kunstvorm te zien… en eigenlijk ook om muziek in het algemeen meer te gaan waarderen om de artistieke verdiensten. Dus ja, ik was wel even aangedaan toen ik het nieuws vlak voor oud en nieuw las. 3 maanden geleden zette ik dit album op plek 1 in mijn persoonlijke album top 10, zeer verdiend wat mij betreft. Grote jongen die Madvillainy daar nog weg krijgt.

R.I.P. Daniel Dumile

Matana Roberts is in 2011 gestart met een ambitieus 12-delig jazz project, waarbij ze de Amerikaanse geschiedenis, haar etnische achtergrond en mysterieuze herinneringen verkent. Het vierde hoofdstuk uit de Coin Coin serie vertelt een verhaal vanuit het oogpunt van een jong afro-Amerikaans meisje en de verschrikkingen die zij mee maakte in haar jeugd. De spoken word gedeeltes en de gehele opbouw van het album lenen zich voor een sublieme luisterervaring; Het is een fascinerend luisterboek vermomd als een album.

Coin Coin chapter four kent een enorme drijfkracht waarbij de vonken er tijdens de verschillende passages vanaf springen. Waar Matana Roberts in Chapter 3 meer experimenteerde met een uitgeklede sound, keert ze nu terug naar een vollere en desoriënterende jazz sound, bekend uit chapter 1 en 2. Het verhaal speelt zich af in het verleden en het voelt ook alsof de gebruikte instrumenten uit die tijd afstammen. Zo wordt er o.a. gebruik gemaakt van violen, trombones, klarinetten en klokken.

Het intro start groots met een rollende percussie en de klanken van de saxofoon van Matana. Een mondharp geeft het intro een spookachtig randje. Het geheel vloeit moeiteloos over in de volgend track, waar de eerste vocalen van Matana de fundatie leggen voor een terugkerend patroon verspreid over het gehele album. De indrukwekkende kunde waarmee Mantana spoken word afwisselt met melodieuze chants is voor mij hét hoogtepunt van dit project.
Zonder de overgang echt door te hebben, beland je zo in het bijna 10 minuten durende “Trail of the Smiling Sphinx”. De verschillende instrumenten zwellen aan en vallen over elkaar heen in een cascade van lawaai. De muziek is venijnig, maar gestructureerd en benadrukt de verstikkende thematiek van het album.

Wat volgt zijn verschillende instrumentale tracks, waar de backing band van Matana Roberts hun kunsten kunnen vertonen. Dat doen ze dan ook zeker, want ook op muzikaal vlak is dit een ijzersterk jazz album. Op “Her Mighty Water Runs” keert de stem van Roberts terug in de vorm van een spiritueel refrein met een hypnotiserend effect, voor mij ook weer een van de vele noemenswaardige hoogtepunten.

Tijdens het beloop van de laatste 5 nummers wordt het verhaal weer opgepakt wat in het begin van het album opgezet wordt. Zowel de vooropgezette patronen in de vocalen als de instrumentatie keren terug, maar breidden zich dusdanig uit dat het venijn in de staart komt te zitten. Politieke gevoelige thema’s worden besproken, maar omschreven in de ogen van een kind. Belerend wordt het dan ook nooit, maar wel extreem meeslepend. Het verhaal lijkt niet echt tot een duidelijke climax te komen, maar we hebben nog 8 chapters voor de boeg.

Chapter four is een zeer geslaagd experimenteel jazz-concept album. Zorg dat deze vooruitstrevende visionair op je radar komt, de Coin Coin series gaat ons nog heel wat moois brengen.

In 2019 had ik al kennis mogen maken met Moor Mother via haar samenwerking met Zonal en haar eigen album Analog Fluids of Sonic Black Holes. Ik wist dus enigszins wat me te wachten stond. Als een artiest ingeschaald wordt als ‘Industrial HipHop’, heb je mijn aandacht direct gewekt. Alhoewel ik mijzelf niet tot een connaisseur van het genre reken, beluister ik zeer graag de projecten van acts als Dälek, Anguish, Techno Animal (tegenwoordig dus Zonal), clipping. en Death Grips. Jordidj1 zat dus bij mij altijd goed met zijn (doorgespeelde) tip in de super tip-topper, een open uitnodiging om eens dieper te duiken in de muziek van Camae Ayewa, oftewel Moor Mother.

‘Creation Myth’ windt er geen doekjes om en is een perfect gekozen opener van het album. Het showcased direct alles waar Moor Mother voor staat. Een constant pulserende synthesizer en een chaos aan instrumentatie en samples vormen het toneel waarop Ayewa met haar diepe, intense stem ons met vlagen overdonderend. De teksten zijn compromisloos en tot in gruwelijke details beschrijft ze zowel de lynchpartijen van haar voorvaderen als de hedendaagse racistische conflicten die Amerika vandaag de dag nog steeds teisteren. Met gepaste agressie benadert ze deze bewogen onderwerpen. Het is duidelijk dat Moor Mother een muzikale Tour de Force gaat worden.

Als je dacht dat je na de fenomenale opener tijd had om op adem te komen, kom je bedrogen uit. Moor Mother vuurt in haastige opvolging een scala aan tracks op je af die qua speelduur allen rond de 2 minuten uitkomen. Het wordt een aan elkaar gewoven stuk muziek van hiphop, industriele noise en tussen al het ruis een sprankeltje jazz. Ayewa zelf switched tussen raps en spoken word passages.

De korte speelduur van de nummers is gelijk ook mijn persoonlijke struikelblok. De kortdurende tracks hadden uitgebreider gepresenteerd kunnen/mogen worden. Nu heb ik het idee meer naar flarden van nummers te luisteren, al past dit natuurlijk wel perfect bij het chaotische karakter van het album en de verscheurende politieke boodschappen. Waren de verschillende elementen verworven in meer uitgestrektere composities, zoals die sublieme opener, dan was ik volledig fan geweest. Daarnaast had ik persoonlijk meer uit dit album kunnen halen als bepaalde nummers iets meer naar hiphop neigden, als tegenhanger van de constante mechanische sound. Ik ben niet vies van een beetje noise, maar zeker richting het einde snak ik wel wat naar wat variatie, wat de laatste track dan wel weer enigszins levert. Maar wederom, de zware boodschap die schuilt in het album in gedachten nemend, is deze constante sensorische overload een sterke toegangsweg voor de confrontatie die Moor Mother hier met de luisteraar aan wilt gaan.

Hoogtepunten: Creation Myth (absolute hoogtepunt), de energie van Deadbeat Protest, de schurende Dälek-esque noise op KBGK, de beats en instrumentatie van zowel Tell Me About It en Chain Gang Quantum Blues, Het sample-werk van Washington Park en de relatieve rust op Time Float

Uitdagende raps over een zee van ongefocuste noise van een muzikante die ik voorlopig in de gaten ga houden. Voorlopig een 3,5, maar wel een 3,5++