Wie Wilco zegt, zegt Yankee Hotel Foxtrot. Dit bijzondere album uit 2001 werd oorspronkelijk opgenomen voor platenlabel Reprise Records. Die vond het echter te experimenteel en weigerde het uit te brengen. Hierdoor verliet Wilco het label en bracht het album uiteindelijk gratis uit op hun website. Met deze aanpak heeft Wilco – onbedoeld – bijgedragen aan de ontwikkeling van digitale muziekdistributie. De daaropvolgende platen waren allemaal prima albums, maar niet met de impact van Yankee Hotel Foxtrot. En dat is bij het dertiende studioalbum getiteld Cousin niet anders.

Het album opent groots met Infinite Surprise, waarin verschillende lagen van gitaren, synthesizers en strijkers een verontrustende, licht onheilspellende sfeer creëren die doet denken aan het baanbrekende geluid van het eerdergenoemde Yankee Hotel Foxtrot. Ten Dead is Wilco’s variant op I Don’t Like Monday’s van The Boomtown Rats over een (zoveelste) massaschietpartij in Amerika. ‘Up ovеr the mountains, down beside the sea/ Ten more, eleven more/ What’s one more to me?’ zingt Jeff Tweedy. Hij klinkt vermoeid, murw geslagen, verdoofd.

Levee is een toegankelijke alt-country song over hoe we verdedigingsmechanismen als een dijk (vertaald: levee) opbouwen om onszelf te beschermen tegen externe invloeden (regen en wind), die eigenlijk een weerspiegeling zijn van onze interne angsten en twijfels. Levee staat symbool voor de metaforische schrijfkwaliteiten die Tweedy ook op Cousin weer laat horen, maar daar ontwikkelt zich wel een zekere sleetsheid in. Zijn teksten beginnen zo af en toe wat clichématig en voorspelbaar aan te voelen. De meer experimentele songs zoals Pittsburgh, waar alternatieve elektronische fusion-geluiden de luisteraar omhullen, zijn wellicht minder makkelijk te omarmen. Ze maken Cousin echter wel tot een spannender album. Meant To Be is het laatste lied op Cousin waarin Tweedy (mogelijk tegen beter weten in) probeert vast te houden aan het geloof in voorbestemdheid: ‘Each day is longer than the one bеfore/ Fewer left, less and less, I need you more’. Hoewel tekstueel wat bleekjes, is het wel illustratief voor de sfeer van de hele plaat die doordrenkt is van onzekerheid en diepgaande contemplaties over hoe de zanger van Wilco zich verhoudt tot de wereld in al haar mooie en lelijke facetten.

Al met al is Cousin best een veelzijdig album dat tegelijkertijd een zekere mate van voorspelbaarheid herbergt. Wilco lijkt comfortabel te zijn op het muzikale wandelpad dat ze ingeslagen zijn: een meer vertrouwd, progressief en experimenteel alt-country geluid, zoals eerder te horen was op hun album Ode to Joy uit 2019. En zeker meer experimenteel dan het album Cruel Country uit 2022 dat is gestoeld op akoestische, country-geïnspireerde muziek, vermengd met folk en woordelijk impressionisme. Toch hangt op Cousin het oor meer naar de veilige alt-country-kant met tien liedjes die – op het openingslied na – strak onder controle worden gehouden. Er zijn weliswaar enkele gitaarsolo’s en klanklandschappen te ontdekken, maar deze worden behoorlijk ingetogen ten gehore gebracht ten gunste van de zang van Jeff Tweedy die hierdoor centraal in de schijnwerpers blijft staan. Dit is vooral te danken aan de productiestijl van Cate Le Bon, die tegelijkertijd het oog op een meer experimentele en rommelige sfeer op Cousin niet verliest. Wat resteert is de vraag waarom als hoes gekozen is voor een werk van de Japanse bloemkunstenaar Azuma Makoto. Een typisch Wilco-raadsel.

Wilco - Cousin - nieuweplaat.nl

Recensie | Will Smith – Based On A True Story | Nieuweplaat.nl

In 2009 verscheen de zeer lezenswaardige biografie WILL van de Amerikaanse rapper en acteur Will Smith, waarin hij openhartig vertelt over doorzettingsvermogen en de kracht van zelfontplooiing. Op een aantal momenten in het boek komt zijn levensmotto ter sprake: “Ik zal nooit worden overtroffen in werklust.” Toch heeft het – op één dag na – precies twintig geduurd voordat hij toe was aan zijn (pas) vijfde studioalbum getiteld Based On A True Story. Maar – om zijn motto recht aan te doen –blijft het daar dit jaar niet bij. Een tweede album (met de voorlopige titel The Gift of Madness) verschijnt in juni en aan het eind van 2025 zal dan ook nog een derde en laatste deel uitkomen. Een trilogie dus, te beginnen met veertien afleveringen tellende Based On A True Story.

Afleveringen inderdaad, althans in het vocabulaire van Smith (waarover later meer). Alsof we terug zijn in het televisietijdperk van The Fresh Prince Of Bel-Air. En oude tijden herleven inderdaad bij de pilot-aflevering van Based On A True Story, want Int. Barbershop – Day is een samenwerking met DJ Jazzy Jeff met wie hij jarenlang een succesvol duo vormde (in beeld en geluid). De tekst van het lied zal menig wenkbrauw doen fronzen: ‘Him and Jada both crazy girl, what you talking about?/You better keep his wife’s name out of your mouth’, is een overduidelijke verwijzing naar de klap in het gezicht van Chris Rock tijdens de Oscar-uitreiking die – op één dag na – precies drie jaar geleden plaatsvond.

De tekst is grappig bedoeld, maar luistert wat ongemakkelijk. Smith dankt een deel van zijn muzikale populariteit aan het feit dat hij zijn muziek tot nu toe heeft vrijgehouden van agressiviteit en grof taalgebruik, maar van dat principe heeft hij op Based On A True Story afscheid genomen. Op Int. Barbershop – Day bezigt hij zelfs het N-woord. Verderop op de plaat zijn meerdere scheldwoorden en vloeken te horen, met name in Beautiful Scars. Op zichzelf zijn krachttermen niet ongebruikelijk op een rapalbum, maar om twee redenen zijn ze op Based On A True Story overbodig. Smith is een bijster intelligent en creatief persoon met het vermogen origineler en meer doordacht ten tonele te verschijnen (zeker na twintig jaar). De tweede reden is dat Smith zich op dit album drie keer presenteert als prediker/eerwaarde. Hierdoor wordt óf het luisteren naar de krachttermen ongemakkelijk, óf Smith in de rol van eerwaarde ongeloofwaardig.

Daar staat dan wel weer tegenover dat Smith op de track Beautiful Scars op een charmante manier spijt niet onder stoelen of banken veegt. Evenals Nicolas Cage, Brad Pitt, Val Kilmer en Leonardo DiCaprio bedankte ook Will Smith voor de rol van Neo in de filmtrilogie The Matrix. De reflectie op persoonlijke fouten en successen maakt Beautiful Scars intiem en authentiek.

Rave In The Wasteland, tevens de ondertitel van Based On A True Story, is een aanstekelijk lied met een sterk meeslepende beat. Het lied refereert aan de moeizame fase(s) die Smith de afgelopen jaren het hoofd moest bieden. Het incident met Chris Rock en de relatieperikelen met zijn vrouw Jada zijn daarvan de meest in het oog springende. “Leren dansen in je donkerste momenten”, zo legde Smith de betekenis van deze track uit in een interview met digitaal mediaplatform Genius. Prima song, misschien wel de beste op de plaat, en op de koop toe een prima samenvatting van zijn biografie in iets meer dan tweeëneenhalve minuut.

Een old-school zelfverzekerde Smith vinden we terug in tracks als Bulletproof, met een sterke bijdrage van zanger Jac Ross, en Hard Times (Smile). In laatstgenoemde horen we met genoegen de feel-good Will Smith van weleer terug ten tijde van hits als Gettin’ Jiggy Wit It. Hard Times (Smile) zal – terecht -zijn weg makkelijk vinden naar menig barbecue-playlist op Spotify deze zomer. Richting het einde wordt het als klap op de vuurpijl en bovenop de toch al stichtelijk klinkende Reverend-intermezzo’s, zowaar religieus van toon. Een gospelkoor is het cement dat de waterval aan tegeltjeswijsheden als ‘The harder the fall, the higher you soar’, bijeen houdt. Het is allemaal goed bedoeld, maar ook allemaal wat veel.

Het is de keerzijde van twintig jaar muzikaal stilzwijgen—te veel willen zeggen in te korte tijd. Of beter gezegd, te veel willen zíjn in een te korte tijd. Smith is tegelijkertijd de oude joviale grappenmaker, de charismatische entertainer, de volwassen introspectieve beschouwer en de inspirerende motivator. De ondertitel van Based On A True Story is daarom goed gekozen: Rave In The Wasteland. Dansen op de vulkaan, vrij vertaald naar het Nederlands. Soms gaat dat goed, zoals op tracks als Beautiful Scars en Hard Times (Smile), maar even zo vaak gaat dat helaas mis.