Nou. Alles is toch zo onderhand wel gezegd over deze plaat? Hoewel het in principe niet mijn favoriete stijl hiphop is (ben toch meer van de Tribe, Dela en Roots) klopt deze plaat gewoon zo onwaarschijnlijk goed, dat ie toch een heel speciale plek inneemt in mijn collectie. Voornamelijk pure brag n boast raps - doorgaans de meest simpele vorm van rap - zo fantastisch uitgevoerd, en met name zo uniek, dat deze raps raken aan de poezie van Common op Resurection, de storytelling van Nas op Illmatic en de wegflowende raps van Rakim op Paid in Full. Hét verschil met het latere materiaal is dat hier een onwerkelijke geldingsdrang doorklinkt. Elke rap is met evenveel passie, zorg en enthousiasme in mic gespuugd. De verschillende stijlen komen daardoor nog duidelijker uit de verf, en ook hoe complementair deze aan elkaar zijn. En dan de producties... Die zijn niet te vergelijken met welke plaat dan ook (ook niet RZA latere producties). De klasse schuilt in het feit dat de beats ontzettend simpel lijken, maar uit - ja hoe zeg je dat? - meerdere lagen lijken te bestaan. Alsof er op een frequentie buiten ons bereik nog dingen klinken, en wij die dus niet horen, maar ze stiekem wel binnendringen. Zo blijven de beats ook duurzaam. CREAM (alom geprezen voor zijn productie) vind ik juist ietwat minder geniaal, waarschijnlijk omdat de beat wat meer 'voor de hand ligt'. Dan de sfeer. Ik ken ondertussen toch aardig wat platen, maar geen van allen kent zo'n kenmerkende sfeer als deze plaat. De skits, de beats, de raps, de kungfusamples, allen dragen ze bij aan die sfeer.
Dit alles is denk voor een groot deel op het conto van RZA te schrijven. Ook die geniale trucjes met de producties (alsof die dus op zich nog niet goed genoeg zijn). De buzzer bij ODB op Protect ya Neck is mijn inziens een van de allermooiste vondsen ooit gedaan. Zowel in muziek als in archeologie, aerodynamica en biochemica.
Naast dit alles spreekt de ongecompliceerdheid van dit album me ontzettend aan. Ik stel me echt zo voor dat de studio een soort hangplek was voor de mannen. Dat ze daar voortdurend binnenwipten, en als RZA weer eens iets had gefikst dat de aanwezigen daar dan, opgejut door de anderen, meteen vol op doken. En dat ze elkaar echt van de mic wegsloegen omdat ze zelf wilden. Die gretigheid mis ik wat op de latere platen.
Eigenlijk is dit een groot briljant concept terwijl het klinkt alsof er nooit ook maar enigzins over is nagedacht.
Zo is dit boven alles een ontzettend uniek album met veel verborgen klasse. Uniek in zijn eenvoud en uniek in zijn ondoorgrondelijkheid. Een werkelijke juweel van jewelste...


En MJ: Túúrlijk kun je van alles afleiden uit een top10. Je kan toch ook zien dat iemand country leuker vind dan bv death metal. Nou, zo kun je, uiteraard wel minder makkelijk, ook binnen een genre verschil van smaak zien. Enter the en Forever zijn als je goed luistert heel ander soort platen.