Ik had Neil Young allang afgeschreven. Zeker na dat gedrocht van een Fork in the Road had hij van mij met pensioen gemogen. Logischerwijs had ik van deze plaat dus geen verwachtingen, laat staan hoge.

Desondanks: als Neil Young een nieuwe plaat uitbrengt, ben ik er als de kippen bij om hem te beluisteren. Want Ome Neil heeft al vaker laten zien dat hij na een mindere plaat verrassend goed uit de hoek kan komen. Toen hij in de jaren 80 de weg finaal kwijt was, kwam hij met het sublieme Ragged Glory op de proppen.

Neil Young speelt solo op deze plaat. Als je aan Neil Young solo denkt, zie je een man met akoestische gitaar breekbare liedjes ten gehore brengen. Maar je vergist je, want er is weinig akoestisch aan deze plaat. Om met Neil Young zelf te spreken: 'I said solo, they said acoustic'.

Neil speelt solo-electrisch en dat pakt goed uit. Ten eerste omdat hij zichzelf weer opnieuw uitvindt en iets doet dat hij niet eerder heeft gedaan; ten tweede omdat hij weer eens goed songmateriaal heeft. Waar op Fork in the Road de inspiratieloosheid van de liedjes afdroop, heb ik bij deze plaat het idee dat Neil Young weer wat van zijn niveau uit de jaren 70 terughaalt. En doordat hij dat in een voor zijn doen nieuwe vorm giet, wordt het geen kansloze herhalingsoefening, maar een glorieuze comeback.

Verdienstelijk debuut van een geweldige artiest. We horen hier een ingetogen Neil Young op vooral akoestische gitaar en piano, af en toe fraai begeleid door strijkers.

Slechte nummers zijn op deze plaat niet te vinden, maar het niveau dat Young met Buffalo Springfield of zijn latere platen haalde, wordt hier niet bereikt. Vier nummers kunnen zich daarmee meten: The Loner, The Old Laughing Lady, Here We Are In The Years en Last Trip To Tulsa.

Ik heb deze plaat vandaag nog eens twee keer beluisterd en dat heeft hem goed gedaan, want ik heb hem verhoogd naar 4,5*. De geluidskwaliteit van de opnames is niet al te best, maar als je daar even doorheen luistert kom je tot de conclusie dat Time Fades Away, Journey Through The Past, Love in Mind, Don't Be Denied en Last Dance tot het beste materiaal horen dat Neil Young ooit gemaakt heeft.

Het blijft helaas wachten tot hier een re-issue op cd van komt...

En om even iets in de groep te gooien, hoort deze plaat niet tussen de reguliere albums te staan? Het is in mijn ogen gewoon een regulier album, het gaat hier enkel om nieuwe songs die toevallig tijdens een live-optredens zijn opgenomen. Datzelfde geldt voor Rust Never Sleeps, dat wel bij de reguliere albums staat.

Verdorie, ik heb nog geen bericht gepost bij mijn favoriete plaat van mijn favoriete artiest. Daar moeten we maar eens verandering in brengen…

De plaat wordt hierboven al omschreven als ‘Zo klinkt muziek wanneer verdriet teveel wordt’, en daar sluit ik me helemaal bij aan. De plaat is opgedragen aan roadie Bruce Berry en Crazy Horse-bandlid Danny Whitten, twee vrienden van Neil Young, die beiden overleden aan een overdosis heroïne. Met name de aftakeling van Whitten is triest. Omdat hij door het drugsgebruik niet meer te handhaven was, werd hij in 1972 door Billy Talbot en Ralph Molina (ja, de vader van…) uit Crazy Horse gezet.

Whitten dreigde hierdoor nog verder af te takelen, maar zijn vriend Neil Young reikte hem de helpende hand. In oktober 1972 vroeg Neil Young hem om gitaar te spelen bij de toer die volgde op het album Harvest. Tijdens repetities, in Neil Young’s huis bij San Fransisco, bleek dit niet te werken. Door zijn drugsverslaving kon Whitten niet met de band meekomen en Neil Young kon niet anders dan hem ontslaan. Whitten kreeg een vliegticket naar Los Angeles en 50 dollar om zich daar aan zijn verslaving te laten helpen. Die hulp kwam er niet; de 50 dollar ging op aan heroïne en hij nam meteen een overdosis, waardoor hij 18 november 1972 op 29-jarige leeftijd de dood vond. Ironisch genoeg had Neil Young al voor zijn dood het nummer The Needle and the Damage Done al aan de afgegleden leadzanger van Crazy Horse opgedragen. Dat nummer, dat op Harvest staat, is daarom te zien als een preview op deze plaat. Al in 1971 speelde Neil Young dit nummer live; tijdens het concert in the Massey Hall voorziet hij dat nummer van deze introductie:

Ever since I left Canada, about five years ago or so... and moved down south... found out a lot of things that I didn't know when I left. Some of 'em are good, and some of 'em are bad. Got to see a lot of great musicians before they happened... before they became famous... y'know, when they were just gigging. Five and six sets a night... things like that. And I got to see a lot of, um, great musicians who nobody ever got to see. For one reason or another. But... strangely enough, the real good ones... that you never got to see was... 'cause of, ahhm, heroin. An' that started happening over an' over. Then it happened to someone that everyone knew about. So I just wrote a little song.

Ongeveer een half jaar later volgde Bruce Berry het trieste voorbeeld van Danny Whitten. Dat de nummers die Neil Young in deze periode schreef niet bolstaan van de vrolijkheid, mag dan ook geen wonder heten. En als de teksten je nog niet overtuigen van de zielenpijn die Neil Young in deze periode had, dan doet zijn stem dat wel. Want wat gaat die op dit album door merg en been. Ladderzat en half huilend maakt hij de ene uitglijder na de andere, vooral op Tired Eyes en Mellow My Mind zingt hij zo vals als een kraai. Maar dan wel een kraai die écht meent wat hij krast. De wanhoop die van zijn stem druipt wanneer hij ‘Tell me more, tell me more, tell me more’ in Tired Eyes zingt is één van de vele kippenvelmomenten op deze plaat.

Een kaskraker was het niet. De platenmaatschappij hield deze plaat op de plank, want het was niet het gedroomde vervolg op het commercieel succesvolle Harvest. En toen de plaat eenmaal in de bakken van de platenzaken lag, werd hij eenmaal aangeschaft door menige ‘fan’ weer teruggebracht, vanwege de valse zang en andere ‘uitglijders’.

De sfeer op deze plaat is verstild, desolaat en wanhopig. Bruce Berry wordt herdacht in de beide versies van Tonight’s the Night en het ultieme eerbetoon aan Danny Whitten is het nummer Come On Baby Let’s Go Downtown, een live-versie van een uptempo nummer dat daardoor een beetje vreemd aandoet tussen de verstilde en melancholische songs. Neil Young schreef het nummer samen met Whitten, die de lead vocals voor zijn rekening neemt.

Samen met Time Fades Away en On The Beach vormt deze plaat de ‘Ditch-trilogy’; een rij platen uit een tijd dat het, zachtjes uitgedrukt, niet zo goed met Neil Young ging. En dat is op die platen goed te horen. En op Tonight’s The Night ligt het verdriet er het dikst bovenop. Verdriet dat is verpakt in 12 schitterende, hemeltergende liedjes. Een droevig meesterwerk waar ik niet minder dan 5 sterren voor over heb.

Op deze plaat staat geen enkel minder nummer. Wat deze plaat zo bijzonder maakt is dat Neil Young hier zijn veelzijdigheid laat zien. Prachtig melancholisch en desolaat gitaargescheur (Danger Bird en Cortez the Killer), heerlijke puntige rocknummers (Don't Cry No Tears, Stupid Girl, Barstool Blues en Drive Back, desolate ballads (Pardon my Heart), mooie countryrock (Lookin' for a Love) en prachtige samenzang (Through My Sails, met Crosby, Stills & Nash). En dat zonder 1 misser.

Ik zit dit net te beluisteren en moet zeggen dat ik positief verrast ben. Positief verrast over de ommezwaai (alleen nog maar instrumentaaltjes) en positief verrast over de kwaliteit. Na het luisteren van de nummers van Ghost I concludeer ik dat het nog altijd onmiskenbaar als NIN klinkt. Het is wel veel rustiger, verwacht geen gebeuk. Sommige stukken zijn bijna ambient.

Beter dan Year Zero en With Teeth, maar of deze plaat een kleine twee uur weet te boeien moet nog blijken...

Toen Brian Eno in 1978 naar New York ging om het album More Songs About Buildings and Food van Talking Heads te produceren, had hij geen beter tijdstip kunnen uitkiezen om dat te doen. In de undergroundscene van The Big Apple broeide op dat moment iets dat maar moeilijk in woorden te vatten was. Een nieuwe muziekstroming, beïnvloed door punk, die in een reactie op de term new wave, no wave werd genoemd. No wave, geen stroming, een betere term bestond er niet voor.

Tijdens zijn verblijf in New York kwam Brian Eno met deze stroming in aanraking en tijdens optredens van bands als Contortions, Teenage Jesus & The Jerks, Mars en DNA en hij raakte erdoor gefascineerd. Hij vond dat deze muziekstroming in een tijdsdocument vastgelegd moest worden. Een tijdsdocument waarvan hij, uiteraard, de producer zou zijn. En zo geschiedde.

Aanvankelijk was het de bedoeling om meerdere bands bij deze compilatie te betrekken, maar uiteindelijk werd besloten om alleen vier bands uit de Lower East Side van New York huisden te kiezen. Een reden waarom de band Theoretical Girls van Glenn Branca en componist Rhys Chatham, twee exponenten van de New Yorkse no wave-scene, buiten de boot vielen.

Een verkoophit werd de plaat niet en de vier bands sleten hun dagen een een relatieve anonimiteit, hun bekendheid bleef vooral beperkt tot de eigen scene. De invloed van deze bands daarentegen is des te groter. Bands als Sonic Youth en Swans komen er rechtstreeks uit voort, terwijl Nick Cave er ook heel wat mosterd vandaan haalde, met name voor zijn oude band The Birthday Party. Of wat te denken van de band Liars?

In 2003 werd overigens nog een mooi eerbetoon aan deze plaat uitgebracht, in de vorm van de compilatie Yes New York. Blikvangers op deze plaat zijn bands als Interpol, The Strokes en LCD Soundsystem. Geen bands die je meteen aan no wave zou linken, wel bands die blijkbaar de waarde van deze 'geen-stroming' voor de alternatieve muziek erkennen. Een waardering die mijns inziens niet meer dan terecht is.