Multi-kunner slingert je heen en weer langs stijlen en emoties

Zet deze plaat op repeat en luister na afsluiter Frozen energon meteen naar Willow tree, het nummer waarmee deze plaat begint. Pas dan zul je merken op wat voor avontuurlijke tocht Chad VanGaalen je heeft meegenomen. De dertiende track is een desoriënterende mix van distorted gitaar en stevige electronicaruis. Het contrast met de lieflijke opener kan bijna niet groter zijn. Want als de plaat begint, klinkt VanGaalen nog als Sufjan Stevens en begroet hij je met lieflijke banjo en warme trompet en klarinet.

Het contrast is veelzeggend voor deze plaat. Soft airplane begint klein en akoestisch, maar wordt gaandeweg ruiger, vreemder en electronischer. Langzamerhand neemt de vervreemding toe en opent Chad zijn muzikale wereld, waarin hij zich niet beperkt tot één of twee maniertjes. Zijn muziekwereld kent verschillende hoekjes en onverwachte paden. Na beluistering is 'lieflijk' dan ook niet meer de dominante typering die in je opkomt. Vervreemding en verwarring, maar ook verrassing en betovering zijn de effecten die VanGaalen met zijn derde plaat bereikt.

De Canadees heeft al twee platen gemaakt, die volgens kenners minder samenhangend zijn dan deze derde. Hij is een multikunner. Hij maakt zelf instrumenten, tekent en maakt video's. De vorige twee platen waren experimenteler en vlogen meer alle kanten uit. Nu vindt hij meer coherentie, maar dat is zeker niet ten koste gegaan van de afwisseling. Want Chad VanGaalen bedient meerdere registers en probeert allerlei sferen uit.

Zijn zang is opvallend wiebelig, jongensachtig. In dat opzicht doet hij denken aan Xiu Xiu, al ontbreekt bij hem de expliciete gekte van die band en de harde schreeuw. De emotie moet je bij VanGaalen zoeken en hij nodigt je uit om de lagen af te pellen. Bevreemdend is dat hij soms zo sereen klinkt als Sufjan Stevens of klassiek als Neil Young, maar dat er steeds een randje aan zijn liedjes zit. Iets maakt dat de sfeer nergens bedaard wordt. Altijd bekruipt je een ongemakkelijk gevoel.

Belangrijkst van al is dat er veel te genieten valt. Soepeltjes combineert hij electronische loopjes met een jarenzestig-feel in Bones of man. Moeiteloos maakt hij van het grillige electronummer Phantom anthilis een gevoelige song. Maar andere momenten is hij ook rechtuit: TMNT mask is een electropopnummer, Willow tree en Molten light zijn gewoon mooie, gevoelige liedjes. Soft airplane is een achtbaan, een muzikale en een emotionele. Je moet gewoon instappen, eraan beginnen en met orgastische herrie gooit VanGaalen je er aan het einde weer uit. Maar dan heb je wel wat meegemaakt.

Verstilde pareltjes op energieke en positieve plaat

Een Brit die groot is in Frankrijk en (nog) niet in eigen land. Dat kom je niet vaak tegen. Toch is dat de manier waarop de muziekcarrière van Charlie Winston tot nog toe is verlopen. Vermoedelijk komt daar wel verandering in, want na Frankrijk verovert Winston stap voor stap ook andere Europese land. En dat is niet vreemd. Want met zijn tweede plaat Hobo spreekt hij een breed publiek aan.

Debuut Make way is min of meer onopgemerkt gebleven, maar bij deze plaat slaat hij de juiste snaar. Hij is onder de hoede genomen door Peter Gabriel en brengt zijn platen ook op diens Real World-label uit. Met een prettige mengeling van pop en folk weet hij veel mensen te raken en te plezieren. Met zijn gitaar- en pianoliedjes zit hij dicht tegen het poppy genre aan, maar plat is het nergens. Hij heeft op deze plaat 12 gedegen liedjes gemaakt die voor het merendeel vooral energiek zijn en positiviteit uitstralen. Kortom, van deze plaat word je blij.

Typerend voor de plaat is de single Like a hobo die het in tal van Europese landen goed deed in de hitparades. Het is een uptempo-nummer dat zich moeiteloos in je hoofd nestelt om er voorlopig niet meer uit te komen. Winston heeft een loepzuivere stem die soms een tikje rauw klinkt en dan weer naar de soul neigt. Vreemd genoeg is zijn stijl niet eenvoudig te plaatsen of te duiden of te vergelijken met anderen, hoewel hij helemaal geen alternatieve paden bewandelt. Jeff Buckley is zwaarder op de hand, Patrick Watson zit meer in de indiehoek, Ben Folds is frivoler en freakeriger. Maar gooi deze man in een centrifuge en zou zoiets als Winston uit kunnen komen.

Veelgeprezen zijn zijn snelle, vrolijke nummers. Maar ik heb een zwak voor Boxes en Calling me, waarmee Winston halverwege de plaat wat gas terugneemt. Boxes heeft een prachtige melodie, op een simpel, repeterend pianodeuntje. Daardoor komt alle nadruk te liggen op de zang en de tekst. Hij reflecteert op de manier waarop mensen elkaar in hokjes willen plaatsen, terwijl hij een leven vol verwondering verkiest:

"I don't really wanna understand
Everything in my world"

Mooi werkt dit nummer naar een climax toe als de violen aanzwellen, Winston zijn mooiste stem opzet en een hoorn klinkt. Nummers als deze kun je hartstochtelijk meezingen.

Energiek en positief is op de meeste nummers als typering te plakken. Zo niet op het treurige liefdesliedje Calling me. Verrassend is het perspectief dat Winston kiest. Hij zingt vanuit de geliefde die niet meer leeft en zijn achtergebleven lief beziet vanuit den hoge:

"I hear you calling me
There's nothing I can do"

en:

"But there's no use
I can't reply to this lovers cry
Oh! How I wisg
I just could see you
One more time
To say goodbye"

Hartverscheurende tekst en hartverscheurend gezongen. Het is nummers als deze die zomaar tussen al die vrolijkheid staan, die dit album waardevol maken. Nu maar hopen dat hij door zijn commerciële succes niet alleen verder die poppy en uptempo kant op ontwikkeld, maar ook die kleinerer, warme liedjes blijft zingen.