Ik heb dit album al erg lang in bezit en nooit echt goed naar geluisterd, want ik herinnerde me het als een slecht, onsamenhangend album dat helemaal niet die Wu-sfeer had. Toch maar eens goed herbeluisterd en tot de constatatie gekomen dat dit album zeker kwaliteit bezit.

Wu-Tang Forever had producties die wel typisch '97 klonken en daarom wel "vernieuwend" waren tegenover Enter the Wu of vorige solo-releases. Maar dat moet toch eerder gezien worden als een natuurlijk evolutie dan échte inventiviteit. De beats waren steengoed en creëerden een heerlijk duistere sfeer, maar waren niet zo origineel als wat RZA op The W hier laat horen. RZA experimenteert hier meer maar probeert nog altijd een zekere eenheidssfeer te scheppen. Daarom is het ook logisch dat mijn eerste luisterbeurt in 2001 of zo vrij dramatisch was, maar ik had dit album op mij moeten laten groeien in plaats van het jaren lang links te laten liggen.

"Chamber Music" is gewoon een erg leuke harde Wu-track zonder veel franjes, met een snel tempo en goede raps. "Careful" is wél origineel: wat'n een paranoïde sfeer met allerlei vage en creepy dissonante geluidjes. "Hollow Bones" heeft een soulvolle en teneergeslagen sfeer en is totaal iets anders dan twee voorgaande nummers. Erg sterke flows hier op een muzikaal sterke beat. "Redbull" heeft een simpelere productie met indringende violen en een heerlijke Redman. De sporadische drumsample maakt het écht af. "One Blood Under W" breekt weer helemaal met het voorgaande nummer. Bombastische blazers openen dit nummer en daarna horen we reggaetoaster Junior Reid die zijn ding doet waarna de productie wat kalmeert tijdens de strofes met een zachte gitaarriff en Masta Killa met zijn trage flow. Geen absolute hoogvlieger maar zeker een aardig nummer en wederom een bewijs van de stilistische diversiteit. "Conditioner" is een knotsgek nummer met ODB en Snoop, wat behoorlijk leuk uitpakt. Een Wu-album zonder een gekke ODB-bijdrage is ook maar niets.

"Protect Ya Neck" is bijlange niet zo goed als de gelijknamige klassieker van op Enter the Wu maar is wel erg degelijk. Met dezelfde sample als "Rampage" van EPMD en "Step to the Rear" van Brand Nubian wil RZA hier ontegensprekelijk een Golden Age-sfeer neerzetten. Leuke verademing in het midden van de cd. De 9 MC's zetten hun beste beentje voor op de "Triumph" van dit album. Ook de beatwisseling is leuk gedaan. "Let My Niggas Live" klinkt productioneel eigenlijk best kaal maar is wel origineel. Lage bastonen van een trombone die eigenlijk een basslijn vervangen, conga percussie en tamborijntjes scheppen een duistere "gevaarlijke" sfeer voor Rae, Deck en gast-MC Nas, een hoogtepunt. "I Can't Go to Sleep" doet me denken aan Pretty Toney Album van Ghostface: met een bijna wenende Ghost die "croont" op gesamplede soulmuziek. Isaac Hayes zijn stem is heerlijk. "Do You Really" is een heerlijk nummertje: snel tempo, triomfantelijke sfeer en flows als helder water van de Clanleden. "The Monument" vind ik niet goed, de beat ligt me niet, klinkt té in elkaar geflanst zonder muzikale eenheid. "Gravel Pit" is wat gelikter en "commercieel" maar blijft wel een erg aardig nummer. The Wu bewijst hier dat ze ook een stijl voor een wijder publiek aankunnen. "Jah World" is een traag nummer vol melancholie, goede inhoud en weer de stem van Junior Reid: wederom een sterk nummer.

De 9 MC's zijn ook hier weer in topvorm (alleen Cappadonna en Raekwon weten mij niet altijd te bekoren). Het valt bijna niet meer op, want op de Clansmen kan je altijd rekenen voor sterke flows en scherpe regels. The W is een creatief album, wat logischerwijze enkel misstappen met zich meebrengt. RZA probeert verschillende geluiden uit maar behoudt de rauwheid meestal (!) waarop de MC het best tot hun recht komen. Ondanks alle lof missen sommige nummers toch wel dat vleugje genialiteit zoals de Wu-nummers begin jaren '90. Het is wel origineel maar het "pakt" minder en de kwaliteit lijkt vaak af te vlakken. We krijgen hier "ijzersterke en originele middelmatige nummers", het is een paradox, maar zo kan ik het best omschrijven. Ik geef een voorbeeld: "Let My Niggas Live" steekt wel ingenieus in elkaar, maar is qua concept, sfeer en rhymes toch maar een gemiddelde song. Daarom zet ik'm nu toch maar op een dikke 3,5* die wel 4* kunnen worden.

The Wu had in '97 heel wat respect en krediet opgebouwd: een formidabel debuut en geniale solo-albums bij de vleet. Hun 2 officiële groepsalbum moest wel subliem worden. The Clan zag het zelf ook best ambitieus: 2 cd's en een uitgebreide variatie aan stijlen (wat wil je met 9 MC's in je team), die nodig is om een dubbelalbum interessant te maken. En interessant bleef het.

De opbouw van de eerste cd is ook goed. Eerst een triomfantelijk openingsnummer met de drie oprichters van de Wu samen met populaire Method Man met "Reunited". Daarna een stapsgewijze introductie van de andere leden aangepast aan hun eigen stijl (bv. een mafioso track voor een Reakwon en een snelle beat voor een U-God). Method Man en Inspectah Deck rippen hier bijna elke bijdrage die ze leveren op dit dubbelalbum. En GZA (die op dit album duidelijk te weinig bijdrages heeft geleverd) gaat heerlijk te keer op "As High As Wu-Tang Gets". RZA zorgt voor de huiveringwekkende donkere producties die smeken om tot snippers gerapt te worden, wat deze top-MC's met plezier doen. Na een schitterend eerste deel eindigen ze met een soort "anthem" dat de grenzen van elke specifieke stijl per verschillende MC overstijgt en daarmee het album als anthem omarmt met "Reunited" als eerste nummer.

Het tweede deel begint met het legendarisch geworden "Triumph". Sterk nummer, vooral overweldigend. Daarna met "Impossible" (sterk refrein trouwens: wat 'n een sfeerschepping pfieuw en Ghostface spit een heerlijk laatste vers), "Little Ghetto Boys", "Deadly Melody" en het melancholische "The City" (showcase voor Rebel INS). Allemaal wat minder ruig en vuil geproduced als op Enter the Wu, in zekere zin wat "veiliger", maar nog altijd vet en met die typische enge Wu-sfeer dat het bindmiddel hier is op 28 tracks. De nummers hierna zijn wat minder: The Projects, The MGM, Dog Shit zijn niet geniaal. "Duck Seazon" is dan wel weer heerlijk. Hoe Raekwon die beat hier opeet is fantastisch gewoon. Ook "Hellz Wind Staff" en "Heaterz" zijn beladen met talig vuurwerk. "Black Shampoo" past wat minder bij het plaatje en "The Second Coming" hadden ze achterwege kunnen laten. Al bij al een goed tweede album maar langer dan cd1 en daarom ook met enkele mindere nummers ertussen.

De balans is nog altijd zeer positief: 4 sterren en niet meer omdat toch enkele nummers geen topniveau halen en omdat dit album inderdaad het vuur en de passie (door gretigheid) van Enter the Wu mist. Het is ook wat heterogener: als Rae en Ghost rappen merk ik dat RZA die beat voor hen ook wat meer aanpast, het zelfde met ODB, U-God, Inspectah Deck,... Pluim voor RZA's flexibiliteit maar de homogeniteit verliest haar pluimen. De MC's zijn nog altijd wel van een topniveau. En samen staan ze sterk!