Ik vind Spirit of Eden magisch en tegelijk erg moeilijk te beoordelen.
Bij flarden grijpt het me totaal, op andere momenten denk ik: ik vind het mooi omdat ik het herkén van het vele luisteren, maar niet omdat ik het onnavolgbaar of geniaal vind.

Misschien is het een stukje jaloezie van mijn kant, bij een goed album denk ik: wel alle, dat had ík willen verzinnen. Spirit of Eden is zo boven het menselijke uit dat ik het nooit had kunnen verzinnen.

Maar dan It's My Life, wat ik toch echt het beste album van Talk Talk vind. De afwisseling tussen mooie bezwerende nummers die een voorbode vormen van hun latere werk en krachtige popnummers vind ik gewoon erg prettig. Misschien dat wanneer over enkele jaren alle nummers van Talk Talk centimeters diep in mijn hoofd gesleten zijn ik nog op dit bericht terugkom, maar op dit moment hoor ik wat ik hoor: een geweldig energieke, krachtige beklemmende CD - iets waar de stem van Mark Hollis zich het allerbest voor leent..

Grappig. Ik ben al jaren fel protagonist van donkere jaren '80-bands. Echo & The Bunnymen, Cure, Smiths, u kent ze wel. Steengoeie bands waarvan het ook echt voor de hand ligt dat ze nu nog steeds nieuwe aanhang krijgen.

Als ik dan vertelde dat dat soort muziek onder mijn smaak valt, waren de reacties soms niet bijster mals ("baaaah, die ééééties, ouwe koek, foute kapsels, achterhaalde arrangementen"). Ik haalde dan altijd mijn schouders op om hun kortzichtighied (hetzelfde zal een hiphop-liefhebber doen waarvan ik zou zeggen dat die muziek allemaal gezemel is over bitches en hoes).

Maar afkeer zit vaak diep. Het leek me dan ook dat hun jaren '80-aversie niet was aan komen waaien, maar dat ze het hadden verkregen door een heus trauma.

En een trauma ontstaat als volgt: je loopt door de kringloopwinkel, te dolen tussen schilderijen van Bragolin en andere dieptepunten uit de menselijke kunst, en je moet naar de WC. Je moet zelfs poepen, en het zit behoorlijk vast daar beneden, dus je denkt: als ik hier even iets te lezen kan vinden, dan leidt dat af en concentreer ik me niet meer zo op mijn weerbarstige poeperd. En néé, het kan niet even wachten. Je hebt 's middags een afspraak met een klant uit Raamsdonksveer die je de hele middag vragen wil stellen over recepten met pastinaak.

Wat wil het geval? Je ziet een boekje liggen op een stom oud tafeltje dat voor die WC staat! Iedereen kijkt de andere kant op, en jij pakt snel dat boekje. Je gaat op de WC zitten en op de radio die in de winkel speelt hoor je de eerste tonen van Shout. Je denkt niet geheel onterecht: wat een slappe hap! Waar gaat deze muziek helemaal over?

Je gaat zitten en slaat het boekje open, en wat wil het ongelooflijke toeval? Het thema van het boekje luidt: de honderd meest homoseksuele foto's van het duo Tears For Fears, de hoogste kapsels van A Flock Of Seagulls en andere uitspattingen van ‘80s-frontmannen in Hans Spekman-kloffie.

Het gevolg is niet alleen dat je niet meer kan poepen, maar ook dat je geen zin meer hebt je nog ooit te verdiepen in de ‘goede’ 80's-muziek. En zo ontstaat een trauma en niet anders. Dat dacht ik tenminste altijd.

Maar wat is nu mijn nieuws van de dag? Tears For Fears, de band waarvan ik altijd dacht dat ze hoorde bij 'de paar die het voor de rest verknoeien' is helemaal geen bagger. Vooral de eerste drie nummers van dit album - waarvan ik er één uiteraard al kende door de heer Jules - zijn 24-karaats genieten. Vier sterren om te beginnen.

Ik snap eigenlijk niet waarom iedereen dit het moeilijkste album van The Cure vindt, ik was hier vrijwel meteen in. Die sprankelende basloopjes van The Holy Hour en Other Voices kunnen toch niet langs je heen gaan (of ligt dat aan mijn remastered versie?).

Al vanaf de eerste keer dat ik hem opzette werd ik erin meegezogen, alleen The Drowning Man duurde wat langer, maar dat bleek nu juist een onverhoopte diamant te zijn. Ze klinken geïnspireerd, geprikkeld en getergd (Primary!) en al ligt de desolatie nog zo in de muziek verweven, er gaat een enorme kracht uit van deze CD.

De beste van The Cure, c'est ça.

Toch wel een kleine mispeer dat dit album in het voorjaar werd uitgebracht. Deze plaat gedijdt bij haardvuur, pepernoten, Sinterklaaskoopavonden.

Vooral dat eerste nummer is erg sfeervol, een beetje hak-op-de-tak en over-de-top, maar dat wisten we nog van de vorige platen: volle arrangementen die in perspectief worden geplaatst door licht-cynische teksten. Je loopt meteen door een koude drukke avondstad waar de lichtjes voor de feestdagen alvast branden.

The Complete Banker is niet licht-cynisch, maar gewoon snijdend. Niet dat Hannon zich er een buil aan kan stoten, want hij bezingt iets waar iedereen het toch wel mee eens is. Dan vind ik een zinnetje uit A Lady Of A Certain Age uit het vorige album veel krachtiger:

You had to marry someone very very rich
So that you might be kept in the style to which
You had all of your life been accustomed to
But that the socialists had taxed away from you

Deze subtiliteit is op The Complete Banker afwezig. Daar zingt Hannon, bijna met geheven vingertje:

But God I loved it: making a profit from somebody's loss
I never knew exactly whose money it was
And I did not care as long as there was
Lots for me, the complete banker
In a black Bentley

En dat is exemplarisch. Muzikaal is het nummer wel aardig, misschien wat sesamstraat-achtig, maar prima geschikt om achter een Gert-Jan Dröge-achtig programma geplakt te worden.

Verder is het titelnummer ook wel aardig, net iets experimenteler dan de rest van de CD. Bij At The Indie Disco en Have You Ever Been In Love haak ik echter af. Niet vernuftig, niet pakkend, niet zelfreflecterend, niet aan mij besteed.

En omdat ik bij het vervolg van de CD ook niet meer opveer, is 2,5 ster het maximale wat ik hier kan geven.

Ik sluit me zeker aan bij Jacques, deze plaat is de beste samenvatting van waar The Fall over gaat. Minimale instrumentatie, ontoegankelijke donkere composities, en de knauwende proclamerende zang van Mark E. Smith, af en toe werkt het heel goed. Bij Hex Enduction Hour zéker. Geen ongepaste electrouitstapjes, geen wancomposities, gewoon een uur lang van de lekkerste donkere post-punk ooit gemaakt.

Ik ben hem langzaam aan het behappen, deze kathedraal van The Fall. De lange, minimalistische nummers (Hip Priest, Winter, Garden, Hexen) vond en vind ik er bovenuit steken, maar de omdat de drukke nummers niet behangen zijn met misplaatste electronica en ander muzikaal engelenhaar, komen ze hier wat beter uit de verf.

Wel jammer dat veel Fall-klassiekers die ik erg graag in een ander jasje had gehoord ontbreken (Crop-Dust, The Classical, Hotel Bloedel, Totally Wired, Damo Suzuki), maar deze CD is dan ook nooit bedoeld als uitgebalanceerd oeuvre-overzicht. Voor de fans is dit natuurlijk een roze koek van een meter doorsnee.

In het voorwoord van het boek Infinite Jest van David Foster Wallace vraagt Dave Eggers of het onze plicht is deze pil van een boek te lezen. Hij geeft zelf ook het antwoord: maybe. Hij vervolgt met een kleine ode aan het overschot aan tijd en genialiteit:

"We’re fascinated with what can be made by a person with enough time and focus and caffeine and, in Wallace’s case, chewing tobacco. If we are drawn to Infinite Jest, we’re also drawn to the Magnetic Fields’ 69 Songs, for which Stephin Merritt wrote that many songs, all of them about love, in about two years. And we’re drawn to the 10,000 paintings of folk artist Howard Finster. Or the work of Sufjan Stevens, who is on a mission to create an album about each state in the union. He’s currently at State No 2, but if he finishes that, it will approach what Wallace did with the book in your hands"

Sufjan Stevens is na twee albums van zijn staten-thema afgestapt, met Merritt volhardde wel. Het leidde tot een groots project, een album dat inderdaad niet zonder opvullertjes is, maar niettemin het enige album dat ik ken waarvan ik een top 50 beste nummers zou kunnen maken. En geinspireerd door Eggers’ ode aan artiesten die volharden in het creëren van wat zou kunnen zijn, moet die top 50 er komen ook.

50. The Cactus Where Your Heart Should Be

Bijtend en beeldend nummertje, opwarmertje voor het fraais dat nog volgt.

49. Grand Canyon

If I was the Grand Canyon
I'd echo everything you say
But I'm just me
I'm only me and you used to love me that way

Het album heet 69 liefdesliedjes, maar stiekem bevat het album een vaak gitzwarte kijk op liefde. De bovenstaande strofe geeft dat alvast goed weer, en beschrijft treffend een relatie waarin tegelijkertijd grootsheid en volgzaamheid verlangt wordt, terwijl Merritt alleen maar zijn kleine eigenwijze zelf kan bieden.

48. Washington D.C.

Ik houd niet echt van de cheerleader-spelling hier, maar verder een lieflijk liedje

47. Blue You

Een donker nummer dat muzikaal een beetje a-typisch is op het album en een Tom Waits-achtige nachtclubnostalgie meedraagt.

46. Fido, Your Leash Is Too Long

Voor een album dat de grootste moeite doet om op 69 liefdesliedjes uit te komen, beslaat seks maar een zeer bescheiden deel van de thematiek. En waar dat gebeurt, gelukkig wel op een komische metaforische wijze als in dit lied.

45. Wi' Nae Wee Bairn Ye'll Me Beget

Merritt’s wrange bewerking van het folk-liedje Two Magicians, met enige Keltische onzinwoorden.

44. (Crazy for You but) Not That Crazy

Het thema van ontoereikendheid als minnaar gaat nog even door, met Merritt die beweert wel goed maar niet gek te zijn, en tegelijk alle manieren beschrijft waarop hij wel gek is.

43. If You Don’t Cry

Nummer dat me muzikaal wat meer opvalt dan tekstueel, en luchtig wordt gehouden door aardige bliepjes en een memorabele zanglijn

42. World Love

Merritts laconieke kijk op liefde wordt weerspiegeld in zijn kijk op politiek, zie bijvoorbeeld zijn latere nummer ‘The Day That Politicians Died’. In dit nummer beweert hij al even laconiek dat de revolutie de oplossing is voor wereldliefde, een aanvechtbare stellingname maar uit Merrits mond geloofwaardig.

41. Queen of Savages

Dit nummer onthult nog wat meer over Merrits a-politieke kijk: “She doesn't use a fork/I don't think I'll go back to New York”. Ofwel: als de liefde er is zitten maatschappelijke structuren eerder in de weg dan dat ze een randvoorwaarde zijn.

40. The Death of Ferdinand the Saussure
Nummer over de dood van een taalwetenschapper, die ons niet de instrumenten heeft gegeven om op een zinnige manier over liefde te spreken. Soms vind zelfs ik het welletjes met het onverschillige wereldbeeld van Merritt, maar gelukkig staat er muzikaal hier een alleraardigst nummer tegenover.

39. I’m Sorry I Love You

Slepend nummer dat zich cynisch verontschuldigt voor een liefde die voor de wederpartij een gedoetje is.

38. Strange Eyes

Een soort fuga van elastiek en strokarton, lekker rommelig nummer zonder me ooit in de thematiek van dit specifieke nummer verdiept te hebben

37. Sweet-Lovin Man

Aardig Americana-anthem, mooie melodie, verder tekstueel niet de meest aansprekend song op het album

36. Let’s Pretend We’re Bunny Rabbits

Liedje dat banaliteit en schattigheid ingenieus combineert op de Merritt-manier.

35. Asleep And Dreaming

Een der enige puur lieflijke liefdesliedje op het album

34. My Sentimental Melody

Mooi liedje over hoe liefde een spel is voor de een en existentieel voor de ander

33. Pretty Girl

A pretty girl is like a violent crime / If you do it wrong You could do time / but if you do it right it is sublime

32. Zebra

Een nummer dat haast een antwoord lijkt op Something For The Girl With Everything van Sparks. Alles wat haar geschonken is laat haar koud zolang haar huidige wens niet tegemoet gekomen is, in dit geval een zebra. Omdat dit tegelijk het laatste nummer is, wordt het falen van Merritt als bevredigende minnaar fijntjes onderstreept.

31. It’s A Crime

Een nummer over steeds weer in de val van verliefd worden trappen: My mother said gently, "You can buy her a Bentley / but, my son, she'll only drive it away."

30. I Shatter

A propos nummer 46: zeker in de kunst is seks natuurlijk bij lange na niet het interessantste deel van liefde. Ik geef ook zeker de voorkeur aan Merritt die dingen zingt als Some Fall In Love / I Shatter - met perfecte versnipperde muzikale omlijsting.

29. Parades Go By

Prachtige optochten trekken voorbij, maar Merritt zit in zijn kamer en mist het leven. Een lied over smartelijke claustrofobische aanvaarding.

28. I Can't Touch You Anymore

Alweer een liedje over een liefde die stuk is. Over in je hoofd van iemand willen, maar niet van iemand kunnen houden. I Love You/ I Can’t Touch You Anymore

27. I Don’t Wanna Get Over You

Doet me een beetje denken aan deze tekst van Malcolm Middleton: “You're gonna break my heart, I know it. But if you don't, you're gonna break my run of unhappiness and destroy my career.”

Merritt heeft zijn eigen invulling:

I could make a career of being blue
I could dress in black and read Camus
Smoke clove cigarettes and drink vermouth
Like I was seventeen

26. Reno Dakota

Het enige nummer dat ik ken waarin de kleurcode wordt gegeven van hoe ‘blauw’ de vertolker zich voelt. Dat, en enkele aardige rijmvondsten en taalslimmigheden maken dit een nummer in de bovenste helft van het album.

25. Chicken With His Head Cut Off

Merritt geeft een waarschuwing aan iedereen die hem ooit lief wil hebben in dit vrolijke en aanstekelijke nummer, niet voor niets een van de bekendere van het album.

24. The Night You Can’t Remember

Een poetisch nummer waarbij ik alleen maar aan de tekst hoef te denken voor kippenvel:

You said "nobody loves me," and I said "wanna bet?" / the night you can't remember the night I can't forget

23. Acoustic Guitar

Een doorleefd-nostalgisch nummer zonder dat ik nu in de tekst kan reproduceren of aanwijzen waarom.

22. The One You Really Love

Veel triestheid in een luchtig liedje, daar luisteren we deze band voor. In dit geval over een minnaar die inziet dat zijn verovering met haar hoofd vooral bij haar vorige, overleden, liefde zit.

21. For We Are The King of the Boudoir

Hier een oprecht luchtige noot en daarom misschien voor sommigen een opvuller. Maar ik vind het een fijn barok nummertje dat door zijn afwijkende stijl dit album ook op muzikaal gebied een snoeptrommel houdt.

20. Meaningless

Merritt qua thematiek weer in topvorm. Ik moet denken aan een prentje van Gummbah met een man die door de wind loopt en beteuterd zegt: ‘het lijkt erop dat ik voor niks 30 jaar van deze vrouw gehouden heb’ (of iets dergelijks). Oftewel: het idee dat een voorbije liefde met de kennis van nu betekenisloos kan zijn geweest, maar dat je in tweede instantie die betekenisloosheid graag aanvaardt in ruil voor de zaligheid (“deliciously meaningless”) en bruisendheid (“effervescently meaningless”) die de (achteraf blijkbaar) betekenisloze liefde je heeft geschonken. Zie ook nummer 2.

19. No One Will Ever Love You

Voor mij gaat dit nummer over de liefde die niet wringt. In het spel van verleiden is er altijd een zeker ritueel van aantrekken en afstoten nodig - wie zich aan een geliefde vastklampt als een eendenmossel aan een zeepaal gaat geen hartstocht teweeg brengen. Overigens ook muzikaal een puik nummer.

18. I Think I Need A New Heart

Nummer over onvermogen te veranderen of te herstellen.

17. Kiss Me Like You Mean It

Lijkt aan het betere uiteinde te zitten van gospel- of kerkliederen, maar dan met een wringende afdronk.

16. Come Back From San Francisco

Fraai gezongen nummer met juiste dosis ironie voor wie begrijpt dat de wind niet de bomen nodig heeft (maar andersom), de maan niet de dichtkunst (maar andersom), en de geliefde niet de vertolker van dit lied (maar andersom).

15. I Don’t Believe In The Sun

Merritt die als wappie avant-le-lettre beschrijft waarom de zon niet bestaat en astrologie herzien moet worden: de zon brengt hem niet wat ze anderen lijkt te brengen.

14. The Luckiest Guy

Nummer met de hoogste uithaal van de plaat, verder opperste vrolijkheid op een manier die kraak en smaak blijft houden, ook bij herhaalde inname.

13. The Sun Goes Down And The World Goes Dancing

Als de lamme onderuitgezakte figuur Merritt zingt ‘Well I don't know why but I just feel like dancing’, geloof je hem nog minder dan wanneer de extatische Scissor Sisters zingen ‘I Don’t Feel Like Dancing’.

12. When My Boy Walks Down The Street

Een rammelend popliedje dat muzikaal opzweept en vernuftig in elkaar steekt

11. Papa Was A Rodeo

Fraai nostalgisch nummer over een halve eeuw liefde en muziek, een roman in een lied met een mooie emotionele melodielijn. Moeilijk te geloven dat er tien betere nummers op de plaat staan, maar dat is wel mijn stelling.

10. Promise Of Eternity

Verdient alleen al een hoge notering om de smekend-laconieke wijze waarop Merritt zingt: what if the clowns/ couldn’t be clowowowowowons.

9. Epigraph For My Heart

Silm nummer waarin Merritt een waarschuwing op een medisch (?) toestel tot een couplet verheft en dat een grafschrift voor zijn hart wil maken.

8. All My Little Words

We naderen de top van de lijst, met een lied dat anderhalf decennium nadat Morrissey het woord ‘unloveable’ introduceerde, het woord ‘unboyfriendable’ aan het lexicon toevoegt.

7. Long-Forgotten Fairytale

Zalig liedje over hoe een liefde in rondjes kan draaien en steeds op een zelfde punt kan uitkomen zonder dat voornemens tot verandering of verbreking worden uitgevoerd. Het lang-vergeten sprookje dat liefde had moeten zijn is danig naar de achtergrond gedrukt

6. Yeah! Oh Yeah

Zwartgallige komische liefdesdialoog op knutselige muziek, en daarmee een indie-klassiekertje in de beste traditie van Lekman of The Mountain Goats.

5. The Book Of Love

Heeft het via een omweg (een cover van Peter Gabriel’s cover) nog ooit tot de top 2000 geschopt, wat we dan maar zien als een hommage aan dit mooi in elkaar zittende emotionele lied - dat voor mij weldegelijk alleen in de onderkoeld-laconieke uitvoering van Merritt werkt.

4. Absolutely Cuckoo

Luchtige liefdesbijsluiter om niet te hart van stapel te lopen als je amoreus betrokken raakt met de protagonist

3. You’re My Only Home

Klein liedje over vervreemding in een relatie, met de prachtige brug: when you cancelled dinner plans/ when you crossed the street and you don’t take my hand / I wish I didn’t understand

2. Busby Berekly Dreams

Sonore ballad over het nabeeld van liefde en hoe daarin een genadigheid en schoonheid kan liggen. Bij het horen over dit nummer van een lang verloren ware liefde die alleen nog in dromen figureert, moet ik denken aan Celine’s roman Reis Naar Het Einde Van De Nacht, waarin de hoofdpersoon schrijft over een verdwenen liefde zij hem heeft gegeven, dat de dood nooit zo koud, lelijk en zwaar zal zijn als bij de anderen.

1. Nothing Matters When We’re Dancing

Mijn nummer een van deze mammoettanker van een plaat is niet humoristisch, ironisch, bijtend of kien, maar is een klein slepend 24-karaatsliefdesliedje, dat naief, plechtig en hoopvol tegelijk is.

De instrumentatie is puik, donker doch fris en kraakhelder. De nummers daarentegen slepen totaal niet mee, alleen het openingsnummer heeft enige urgentie.

Ze hebben ook allemaal zowat dezelfde vorm. Zo van: [insert weinig verheffend couplet] [insert weinig verheffend couplet] [JUDGEMENT!] of [coupletje] [refreintje] [SKELETONS!].

Nee, het zit allemaal goed in elkaar en de instrumentatie is hier en daar om van te smullen, maar de liedjes worden na Winning nergens meer interessant.

Tja, natuurlijk is dit niet het absolute meesterwerk dat The Smiths, The Cure of Radiohead maar nooit gemaakt hebben. Natuurlijk wordt over tien jaar niet gezegd dat muziek begon en ophield bij Dear Science.

Ik kan me voorstellen dat je die überlovende muziekcritici tot aan de hel dwars zou willen zitten. Je zou ze een bochel toewensen, hun kat blauw verven, dit album minder dan drie sterren geven op muziekmeter, dat soort grapjes. Maar ik hoop dat iedereen die dit album een lauwe beoordeling geeft dat vanuit zijn eigen mening doet - en niet als duivelse wraak op types als Gijsbert Kramer.