Ik weet onderhand wel wat ik van Elbow mag verwachten - een plaat met grotendeels aardige liedjes waar een enkele track zodanig de hoogte in schiet dat het wat mij betreft de track van het jaar mag worden. Alle voorgaande platen van Elbow hebben er wel een (Asleep in the Back), twee (Cast of Thousands) of drie (The Seldom Seen Kid).

Met Build a Rocket Boys! kan ik een mooi en compleet cd'tje samenstellen met de beste liedjes van Elbow. Alles is weer aanwezig - mooi artwork (leuke titel ook) en de fantastische stem van Guy Garvey. De nummers zijn herkenbaar maar weten zelden echt grote hoogten te bereiken. Ik verwacht dat alleen Lippy Kids in het rijtje van Elbowliedjes zal gaan staan die ik nog regelmatig zal draaien. De rest vind ik degelijk.

Nog nooit zulke vierkante melodieën gehoord als op Indoor Swimming At The Space Station. Dat gaat maar door en door, tien en een halve minuut lang, en het voelt zodanig meeslepend aan dat het voor mij wel twintig minuten, nee, een hele dag mag voortduren. Wellicht is dat wat overdreven, maar de track voelt aan als meer dan alleen een heel mooie melodie.

Requiem On Frankfort Ave mag er ook zeker zijn, tenminste als idee. Hier zat namelijk nog veel meer in. De melodie voelt groots aan, maar ik heb het idee dat het niet echt goed naar voren komt. Reciting The Airships is dan weer een fantastisch mooi nummer.

Alles wat daar omheen zit voelt fijn aan, maar weet niet de diepte te bereiken van nummer 2 en 9. Desondanks, ik vind het mooi - het bevat genoeg leuke ideeën om toch zeker op een drie en een halve ster uit te komen, die lichtjes neigt naar vier. Het vuurwerk/de ballen op Repose in Blue en het kerkelijke Ostinato bijvoorbeeld. Ik ga me concentreren op Talk Amongst the Trees.

Na het aardige zijprojectje Dedicate Function, onder het pseudoniem Martin Eden, kondigde Matthew Cooper aan dat hij werkte aan een nieuw album onder zijn ‘reguliere’ artiestennaam Eluvium. Maar de aankondiging dat Nightmare Ending een dubbelalbum zou worden deden de alarmbellen rinkelen. Ik opperde bij DF dat Eluvium voor mijn gevoel op het hoogtepunt van zijn creativiteit opereerde, maar daar zou wel eens een einde aan kunnen komen. Dubbelalbums staan naar mijn mening vaak vol met fillers, en daar zit ik dus niet op te wachten.

Die sceptische houding bleek ongegrond, net zoals bij Similes. Op Nightmare Ending doet Eluvium waar hij in mijn ogen (oren, zo je wilt) het sterkst in is: een prettig melancholische sfeer creëren door middel van prachtige melodieën en shoegaze-invloeden. Hij doet een geslaagd beroep op de herhaling, met fascinerende nuances zoals ik die wel vaker tegenkom in andere elektronicagenres. (Het opgewonden Envenom Mettle is daar een mooi voorbeeld van. Ik blijf het fascinerend vinden als er in een melodie hier en daar wat noten worden toegevoegd of weg worden gelaten, waarna het zich weer herpakt.)

Maar bovenal pakt Eluvium weer grandioos uit met sfeer. De elektrische, haast industriële noise vormen een gordijn waarachter zich, in de verte, klinkende melodieën ritmisch voorbij stappen. De marcherende reus op By the Rails bijvoorbeeld, of het geroezemoes van een markt op Unknown Variation (dat halverwege uitmondt in een warme, mechanische soundscape waarachter een weeïge snarenmelodie doorschemert). Of het getrippel van kleinere voetjes op Rain Gently. Daarnaast pakt Eluvium qua sfeer ook heel beeldend uit. Je ziet tijdens het droevige Sleeper bijna letterlijk twee donzige Jeannie Paske-figuurtjes op een grasheuvel over de zee uitkijken, in de regen tijdens een storm. In slow motion.

Hoewel ik tot nu toe alles bovengemiddeld goed vindt, komt het eerste hoogtepunt pas met Covered in Writing, een heerlijke, zachte, geruststellende wave die halverwege grandioos uitpakt. (Hoewel ik kan begrijpen dat het voor sommigen wat cheesy over kan komen. Eluvium komt er wat mij betreft mee weg.) Strange Arrivals is de eerste – en enige track – die me weinig zegt. Happiness kan ik enorm waarderen, door de onschuld die het uitstraalt (daar kom ik zo nog even op terug). Het tweede hoogtepunt – en het is eeuwig zonde dat het een bonus track is – komt in het fantastisch getitelde Adolescent Space Adventures Outside the Supermarket. Niet alleen qua melodie behoort die track tot het beste wat Eluvium tot nu toe heeft voortgebracht, het vormt ook een perfecte afsluiter van het album.

Zo nu en dan luister ik eens iets waarmee Eluvium mee vergeleken wordt, maar mijns inziens kunnen maar weinigen tippen aan de diepgang die Eluvium in zijn werk kan leggen. Als geen ander weet hij zoveel prettige melancholie en levendige beelden op te roepen. De bijna kinderlijke zang van Happiness en vooral Adolescent Space Adventures krijgen het voor elkaar om nostalgie op te roepen, zowel naar mijn jeugd als naar het afgelopen uur. De voorzichtige kritiek dat Nightmare Ending weinig samenhang kent gaat dus niet helemaal voor mij op. De drie pianotracks vormen belangrijke schakels, terwijl de laatste twee tracks terugkijken op de zorgeloze jeugd van Envenom Mettle, de treurige periodes zoals je die in Sleeper hoorde en de mysterieuze geluiden in de verte op Rain Gently en Unknown Variation.

Nightmare Ending is dus, kort gezegd, een typisch Eluviumalbum. Vol met gruizige waves en beeldende melodieën. Nostalgisch, warm, geborgen en fantasierijk. En zeer geslaagd.

Eluvium's vorige albums kon ik bijzonder waarderen, maar Similes was een gok; raakte ik door de toevoeging van zang het vertrouwen in Cooper kwijt of mag dit zich meten met zijn betere werk? Die twijfel zorgde ervoor dat het album in een hoekje kwam te liggen waar ik me slechts sporadisch, met grote terughoudendheid, aan wilde wagen. Die twijfel was ongegrond en inmiddels volledig verworpen. Geheel tegen de algemene opvattingen in (op MusicMeter in ieder geval) vind ik Similes, na Static Nocturnal, Eluvium's beste werk. Een enorme verrassing die inmiddels niet meer weg te denken is uit mijn vaste afspeellijst.

Eens te meer weet Eluvium een enorm gevoel in zijn muziek te leggen. Een gevoel dat in ieder geval heel goed past bij mijn (muzikale) opvattingen. Daar kan zelfs de matige zang niets aan veranderen; ik vind het juist een essentieel onderdeel. Het geeft net dat beetje extra aan tracks als The Motion Makes Me Last; het gaat heel fijn samen met de lage pianonoten. Er wordt als het ware een warme deken over je heen gegooid. Bovendien vind ik die hoge, echoënde piano erg prettig, alsof er witte kiezeltjes in helder bergwater worden gegooid (een sound die ik ook op Moby's Play kon waarderen).

In Culmination lijkt erg veel op Riceboy Sleeps' Stokkseyri, hetzelfde idee van een chaos aan pianotoetsen, maar waar Stokkseyri heel goed druppels van een herfstbui in een plas water weet vorm te geven, daar is In Culmination wat warmer. Wonderlijk. Ik kan overigens beide nummers erg waarderen. Similes straalt een bepaalde rust uit, zelden dreigend, maar wel donker. Het is een feelgoodplaat, maar dan anders. Eluvium geeft me telkens het gevoel dat er vrede wordt gesloten. Weird Creatures heeft dat subtiel euforische, iets avontuurlijks, alsof je een nieuwe wereld hebt ontdekt dat nog mooier is dan Avatar's Pandora. Mooi ook hoe die doffe tikjes op de achtergrond de track inkleuren. Making Up Minds is een voortreffelijke conclusie met een heerlijke, berustende melodie. De wisselingen tussen hoog en laag van de piano en de zang bezorgen me keer en keer kippenvel. Mooi hoe het nummer halverwege nergens meer naartoe lijkt te gaan en verdrinkt in verwarrende, hallucinerende pianodraadjes.

Similes bevat alles wat ik van een Eluviumalbum kan verwachten: weidse ambient (Bending Dream), mooie melodieën, een mooie sound en een fijne sfeer. Een hoes die bovendien weer perfect bij de muziek past. Rustgevend, geruststellend, hypnotiserend en dromerig: ik ben er helemaal weg van.

Dit is een plaat die ik op twee momenten erg sterk vind. Natuurlijk New Animals from the Air. Ik hoor hier een klein beetje Sigur Ros in terug - zo doet de achtergrond me sterk denken aan Untitled #3 - qua sound maar ook qua melodie. Het is maar een detail overigens - niet dat Sigur Ros-liefhebbers zich naar mijn mening massaal op Eluvium kunnen gaan storten. Maar hoe dan ook, Talk Amongst the Trees opent erg sterk met een heel aardige emotionele kern.

Eluvium komt ook hierna aardig sterk uit de bus, maar hervindt zijn magie pas weer terug in het duo Calm of the Cast-Light Cloud en Taken, die ik onlosmakelijk met elkaar verbonden zie. In eerste instantie viel die eerste nog niet zo heel erg op, tot ik 'm eens halverwege op pauze zette. Ik wist niet hoe snel ik 'm weer aan moest zetten; het leek alsof ik in de kou werd gezet. Vervolgens gaat de 'mistige, verstikkende duisternis' over in het hoopvolle Taken, dat aanvoelt als een vredige dageraad en de opkomende zon op een frisse lenteochtend. Het doet me bovendien ook denken aan Basinski's Disintegration Loops - de melodie verandert zonder dat je het merkt. De relatieve duidelijkheid van een mooie gebeurtenis verandert in een wazige, galmende herinnering die niet zijn betekenis of gevoel verliest, maar wel zijn sound. En daar staat deze track voor - een opmerkelijke, in dit geval hoopvolle gebeurtenis die verwordt tot een herinnering.

Na het fenomenale Nightmare Ending (dubbel disc die over de volle lengte goed is, wat wil je nog meer?) brak er voor Eluvium een 'mindere' periode aan. Of nee, eigenlijk brak er wat mij betreft een mindere periode aan. Catalin nooit te horen gekregen want te exclusief (?), maar Shuffle Drones en Piano Works spraken me niet zo aan. False Readings On was wisselvallig, maar bevat met Washer Logistics toch nog een van de meest intense Eluvium tracks die ik ken.

Aan alles komt een eind, maar deze Virga I is absoluut niet het einde van mijn waardering voor Matthew Cooper. Want wat is track 1 toch weer monumentaal. Wat een intens melancholische sfeer zet Cooper hier neer. Heerlijke klanken, warm, weids, maar ook droevig.

Abyss Forms klinkt wat urgenter en gejaagder (haunted), en vooral House Taken Over klinkt mysterieus en spookachtig. Ze halen het beide niet bij Virga, maar desalniettemin is dit de ouderwetse kwaliteit die je van Cooper mag verwachten. Liefhebbers van William Basinski zouden dit trouwens zeker eens moeten checken, want het album Virga I doet meer dan eens denken aan diens The Disintegration Loops. Het roept in ieder geval ook eenzelfde soort stadse vervreemding (?) op. Klasse.

Een aparte ervaring, dit debuut van Eno. Voordat ik mijn vriendin kende, kende ik 'm alleen van zijn bijdrage aan de soundtrack van Trainspotting. Ik nam zelden echt de moeite om meer Eno te ontdekken. En dat is vreemd, want hij maakt toch muziek die dicht bij mijn muzikale smaak lag.

Vervolgens werd ik onbewust aan het werk van Eno voorgesteld middels muziek die in de auto, tijdens barbecues en achtergrondmuziek. Je begrijpt wellicht dat het vaak een dolle boel was. Het album in kwestie was Here Come the Warm Jets, dat ik in eerste instantie niet herkende als een Eno-album (ik was immers in de verondersteling dat Eno meer de ambient-artiest was). En zo kwam het dus dat mijn muzikale spectrum beetje bij beetje werd verrijkt. De totale krankzinnigheid die ik in dit debuut herken komt voort uit het gebrek aan luisterervaringen op het gebied van glamrock. Dat gebrek houd ik graag aan, maar Here Come the Warm Jets is wat mij betreft acceptabel. Het opvallende is dat ik deze plaat nooit serieus in zijn geheel heb beluisterd. Het is daarom ook een unicum toen ik zojuist weer even door het album bladerde en ieder nummer herkende en markeer als opvallend. Zodoende is de tijd aangekomen om nu eens serieus een oordeel hierover te vellen en daar een cijfer aan op te hangen.

Wat tegenstaat is dat deze muziek naar mijn smaak te extravert is. Bovendien ben ik heel moeilijk te porren voor dit soort extravagante uitspattingen. Het bijna macabere, uitzinnige Driving Me Backwards is wat mij betreft het muzikale equivalent van een compleet gestoorde musicus die z'n woorden eruit perst alsof zijn leven er van af hangt.

En dat is 'm nou juist de kracht, vreemd genoeg. Dit is een van die zeldzame uitzinnige albums waar ik goed naar kan luisteren. Het geeft me de energie om toch eens wat meer werk van Eno te ontdekken buiten zijn ambient avonturen.