In het verleden heb ik me wel eens gewaagd aan een paar nummers van Sabaton. Leuk voor even, maar na een kwartiertje had ik het meestal wel weer gehad met de power-metal-geschiedenislessen die deze groep steevast voorschotelt. Tot dit album mijn oren mocht strelen.

Carolus Rex onderscheidt zich van de rest van de Sabaton-catalogus doordat het over een stukje Zweedse geschiedenis gaat, met name Stormakstiden, de hoogtijdagen van het Koninkrijk Zweden. Het lijkt wel de persoonlijke opdracht van deze groep geweest te zijn om hun moederland de grootst mogelijke eer aan te doen, want de nummers klinken steviger, frisser en meer gedreven dan wat hiervoor (en grotendeels ook na) kwam.

Belangrijkst van allemaal: het songmateriaal is verdorie sterk over heel de lijn. Zeker tot en met het spetterende titelnummer krijgen we kraker na kraker voorgeschoteld. Stevige lijfliederen als The Lion from the North (mijn favoriet Sabaton-nummer), Gott mit Uns en Carolus Rex worden afgewisseld met verrassend melodische en emotionele stukken zoals A Lifetime of War en The Carolean's Prayer. 1648 is dan weer een intrigerend relaas van de Slag om Praag, waarbij Zweden als hebzuchtige en wrede agressor zijn tanden stukbeet op de stugge Tsjechen en de helft van Praag plunderde. Mooi dat Sabaton ook ruimte heeft gemaakt voor nuance door Zweden niet eenzijdig als nobel en onoverwinnelijk neer te zetten. Het komt dit album alleen verder ten goede.

De laatste 4 nummers (die de grootste veldslagen en de ondergang van Carolus schetsen) scheren muzikaal misschien net niet de hoge toppen van wat ervoor kwam, maar sluiten het verhaal alsnog meer dan waardig af. Long Live the King is een prachtige eulogie voor de gevallen koning, waarbij het verdriet om het verlies tastbaar is in Joakim's uithalen. Ruina Imperii laat, in gepast Zweeds, het doek vallen over de gloriedagen uit de geschiedenis van dit Scandinavische rijk.

Ook leuk: dit album is zowel in het Zweeds als het Engels opgenomen. Voor zij die er geen genoeg van krijgen, is het de moeite waard om de teksten naast elkaar te leggen en te kijken hoe deze van elkaar afwijken, want de Zweedse versie is op een aantal plaatsen een stuk minder feitelijk en meer persoonlijk van insteek, geschreven door en voor de verre achterkleinkinderen van dit vergane rijk.

Na de heel positieve ervaring met Carolus Rex is dit de eerste Sabaton-plaat die ik in zijn volledigheid heb leren kennen. Hoewel deze voor mij niet aan voorgenoemde kan tippen, is het een plaat waar ook voldoende te genieten valt. De eerste 3 volwaardige nummers zijn direct hoogtepunten (40:1 heeft direct een vaste plek verworven in mijn hardloop-playlist).

Daarna krijgen we nog steeds veel degelijkheid voorgeschoteld, al bekruipt me tegen het einde van de plaat wel een 'veel van hetzelfde'-gevoel. Sabaton leunt erg op de stoere Samson-stem van Joakim, de spierballen-riffs en de synths/koorstemmen die elk nummer zo episch mogelijk moeten doen klinken. De teksten zijn vaak simpel beschrijvend en handelen zonder uitzondering over historische veldslagen, waarbij inhoudelijk niet veel te ontwaren is onder het oppervlak. Ik kan de sound en stijl van Sabaton gelukkig goed appreciëren van tijd tot tijd, maar het heeft wel zijn effect op de herluisterbaarheid.

Wat me hier ook opvalt, is hoe vaak er leentjebuur wordt gespeeld bij andere bands. Nu is originaliteit niet echt waarvoor je überhaupt bij Sabaton moet zijn, maar mij schoten hier meermaals associaties met andere nummers te binnen die een stuk verder gaan dan loutere toevallige gelijkenis:
- De hoofdriff van Unbreakable is duidelijk geïnspireerd op Black Sabbath - A National Acrobat. De riff die halfweg wordt ingezet is dan weer een soort herinterpretatie van Rainbow - A Light in the Black.
- De hoofdriff en strofes van Cliffs of Gallipoli zijn twee druppels water Savatage - Gutter Ballet.
- The Price of a Mile is gebouwd rond de riff van In Flames - Bullet Ride.

Ondanks al deze kritiekpunten is The Art of War een prima, prettig luisterbaar album van begin tot einde. Sabaton weet met haar relatief beperkte muzikale arsenaal altijd wel sfeer te creëren, zowel in de tragere als de snelle nummers. In die laatste categorie vind ik Talvisota en Firestorm nog het vermelden waard. Alleen zie ik mezelf veel eerder teruggrijpen naar het superieure Carolus Rex als ik in de toekomst in een Sabaton-stemming ben.

Heerlijke plaat dit! Had niet gedacht dat ze dit nog in hun mars hadden. Het is niet de eerste keer dat Santana me zo aangenaam weet te verbazen. Op TW Classic in 2013 stonden ze ook op het programma, waar ze een set hoogtepunten aaneenregen en een tropisch zomers sfeertje lieten neerdalen over de festivalweide.

Dit album doet mij aan die zonnige dag terugdenken: ook hier vloeien de nummers vaak naadloos in elkaar over en voelt het geheel feitelijk aan als één lange jam, een mix van stijlen en tempo's vol geïmproviseerde passages en gitaarsolo's. Carlos bewijst nogmaals dat hij één van de meest virtuoze gitaristen op deze planeet is en zijn oude Woodstock-lineup (voor het eerst terug samen op een album in meer dan 40 jaar!) doet zijn opperste best om hem bij te benen.

Favorieten? Onmogelijk te zeggen! De gehele plaat kan mijn goedkeuring wel wegdragen en de 75 minuten zijn elke keer opnieuw heel snel voorbij gevlogen. Integraal beluisteren is dus de boodschap. 2016 is een heus revanchejaar geworden voor de oudjes!

Savatage goes Broadway.

Gisteren lag Gutter Ballet hier nog op, vandaag mocht Streets na vele jaren stof te verzamelen in mijn collectie nog eens integraal voorbij komen op mijn ochtendloopje. De progressie die de groep reeds aan het maken was op de vorige platen, en zeker de directe voorganger, wordt hier duidelijk verder gezet: piano en symfonische elementen nemen welhaast een even prominente plaats in als het immer klasse-gitaarspel van Criss Oliva, en alles wordt opgebouwd rond het levensverhaal van DT Jesus, een rockster die de typische ups en downs verbonden aan de levensstijl doormaakt. Erg origineel is het concept dus niet (zie o.a. een zeker album over een muur van Pink Floyd), maar muzikaal valt er gelukkig genoeg leuks te beleven om dit album zijn bestaansrecht te verlenen.

Zo is het begin van de plaat erg sterk. Het zeer sfeervolle titelnummer zet onmiddellijk een onheilspellende toon en schetst treffend de ongure scène van de nachtelijke straten van New York City, vol dealers, pooiers en ander crimineel gespuis. Direct erna krijgen we onze introductie van het hoofdpersonage in Jesus Saves, een stevig rockende song gedreven door een aanstekelijke riff met de nodige melodische uitstapjes, vintage Savatage. Tonight He Grins Again is de eerste van de vele pianoballades die dit album rijk is, en het is er direct één van de meest meeslepende. Wat kan die Jon toch krachtige rauwe klanken uit zijn gezandstraalde strot puren!

De lat wordt dus direct heel hoog gelegd, en jammer genoeg houdt de groep dit niveau niet consistent genoeg aan om te blijven boeien gedurende de volle 70 minuten die Streets lang is. Zoals reeds aangehaald zijn er nog meer piano-ballades te vinden, die soms zeer goed uitpakken (If I Go Away en natuurlijk Believe vallen in deze categorie), maar soms helaas ook wat inwisselbaar zijn (A Little Too Far, St. Patrick's, Heal My Soul, Somewhere in Time). Jon is dan wel een geweldige zanger en bovengemiddelde componist, zijn pianospel is niet altijd zo uitzonderlijk en tegen het einde krijg je meermaals het gevoel dat je bepaalde passages in verschillende variaties al hebt horen passeren. De liefhebbers zullen het thematische coherentie noemen, de criticasters compositorische luiheid of gebrek aan inspiratie.

Tot zover mijn kritieken van dit album, want voor de rest valt hier nog steeds meer dan genoeg te genieten. Savatage schittert voor mijn geld minstens evenzeer wanneer het gaspedaal wat harder ingedrukt wordt, en ook hier houden de stevigere, op scheurende gitaren steunende nummers de luisteraar gelukkig bij de les tussen alle rustige momenten door. Sammy and Tex, over een uit de hand gelopen straatgevecht met een drugdealer waar DT Jesus geld aan verschuldigd is, steekt net op het goede moment de lont aan het kruit na wat softer materiaal. Op Can You Hear Me Now krijgt Criss halverwege een moment om helemaal los te gaan, wat hij gretig aangrijpt. Direct erna borduurt New York City Don't Mean Nothing prima verder op dat elan.

Nog graag een aparte passage over mijn nieuwe favoriet van dit album, en mogelijk van deze groep in het algemeen: Ghost in the Ruins. Wat een verdomd heerlijk swingende rocksong is dit toch. De band staat op alle fronten op scherp. Jon blaft een bijtende en snerende tekst over de verloren zielen in de duistere onderbuik van de grootstad op de luisteraar af, vooraleer de ritmesectie een strakke groove mag neerleggen en Criss zijn moment suprème aflevert, een absolute masterclass van een gitaarsolo. Een gepast intens slotstuk, waarin Jon zingt en krijst alsof zijn leven ervan afhangt, mag de boel afsluiten.

En dan is daar natuurlijk de grote finale in de vorm van de primus inter pares van de Savatage-ballades. Believe is een stukje ongegeneerd bombast met het hart op de juiste plaats, een meezinger voor de eeuwigheid. Als er een hemel bestaat, hoop ik dat de instrumentale climax van dit nummer mij mag begeleiden als ik door haar gouden poort binnen mag komen gewandeld. Leuk weetje: Jon was bij de opname van dit nummer plots de tekst kwijt en song per abuis die van When the Crowds Are Gone. De groep vond het zodanig goed dat ze maar besloten om deze te houden. Ik beschouw het als een soort positieve parafrasering van een inherent dieptriest nummer, alsof nadat de tranen opgedroogd zijn en de wonden geheeld, de protagonist vrede kan nemen met het verleden en zijn levenswandel verder kan zetten als een sterker en meer compleet persoon.

Al met al begrijp ik (en deel ik tot op zekere hoogte) dus de kritieken die anderen hebben over het theatrale musical-aspect van dit album, en in het bijzonder de vele pianonummers die niet altijd even memorabel zijn. Voor mij wordt dit echter ruimschoots gecompenseerd door een stevige hoeveelheid sterk songmateriaal, interessante arrangementen en de bevlogenheid waarmee de band het allemaal brengt. Het vergt ambitie en talent om een muzikaal project van deze omvang te realiseren zonder dat het bezwijkt onder zijn eigen pretenties, en ik bewonder Savatage ervoor dat het hen gelukt is om dat voor elkaar te krijgen op dit album.

Deze plaat is ook mijn kennismaking met Shearwater en tegelijkertijd waarschijnlijk het album dat ik dit jaar al het meest gedraaid heb. De groep brengt een heerlijke mix van pop-rock met elektronische accenten, waarbij ze een weidse sound samenstellen met aanstekelijke gitaarriffs, sierlijke melodieën en bakken interessante, dromerige sonische details. Tevens was het een onderdeel van de soundtrack voor mijn reizen in Azië en Noord-Amerika, een levensveranderende ervaring, waardoor ik er ook een emotionele band mee opgebouwd heb. Belandt sowieso op een mooie plaats in mijn eindejaarslijstje!

Ook na het verstrijken van de jaren blijft deze plaat flink overeind. Voorlopig kan het "zusteralbum" Hypnotize me nog steeds niet volledig boeien, maar hierop staat gewoon de ene kraker na de andere. De keuze om Daron Malakian meer van de zang voor zijn rekening te laten nemen, levert schitterende resultaten op. De harmonieën tussen hem en Serj komen onder meer op Radio/Video en de kippenvel opwekkende afsluiter Lost in Hollywood geweldig uit de verf. Op dat laatste nummer krijg ik overigens een serieuze King Crimson-vibe van de zang. Is er nog iemand die dit zo aanvoelt?

Slimme zet ook van de band om het project in twee albums op te splitsen. Een uur en tien minuten van dit geweld rond de oren zou vermoeiend worden, maar in doses van een grote 35 minuten werkt het perfect. Mezmerize staat voorlopig te boek als mijn favoriete plaat van dit viertal!

Tot slot nog dit: ik benoem B.Y.O.B. tot het beste dat deze groep ooit op plaat heeft gezet. Een brok pure agressie, en verschroeiend snel en strak gespeeld. Als middelmatig gitarist vind ik dit veruit het moeilijkste nummer van SOAD om na te spelen.