Een heel consistente en sfeervolle plaat. Bij vlagen komen schitterende herfstachtige instrumentale passages voorbij die me enorm doen genieten. En de gelaagdheid doet me vermoeden dat The Third Sleep echt een plaat voor de lange adem is, een eigenschap die ik altijd wel kan waarderen en die getuigt van vernuftig muzikaal vakmanschap.

Desalniettemin blijft bij mij het idee hangen dat de plaat over de hele linie blijft steken in de derde en - heel sporadisch - vierde versnelling, waarbij een echte uitbarsting, 'pay off' of gierende vijfde versnelling eigenlijk nergens volgt. Dat is jammer, want daardoor blijf ik toch een beetje onbeduusd en onverzadigd achter na elke nieuwe luisterbeurt, hopende op net dat beetje extra dat de plaat naar een hoger niveau had kunnen tillen.

Je zou Diluvium ook echt eens moeten luisteren. Dat is met afstand mijn favoriete plaat van Obscura. Daar spelen in ieder geval een andere drummer (Sebastian Lanser) en een andere bassist (Linus Klausenitzer) op. De drumpartijen op dat album hebben een diepe indruk op me achtergelaten toentertijd. Er zijn ook wel wat playthroughs van op YouTube te vinden, mocht dat je aanspreken.

Op deze plaat mis ik een beetje de vinesse en de ogenschijnlijk achteloze moeite waarmee wordt gemusiceerd. Dat hoor ik veel meer terug op Diluvium. Daarentegen vind ik A Valediction wat agressiever en smeriger klinken dan die Diluvium, hetgeen me ook wel weer erg aanspreekt. Zo heeft ieder album zijn voor- en nadelen.

Ik zie trouwens dat ik toevallig Devoured Usurpur hier als enige favoriet heb aangevinkt. Kennelijk is die song me ontzettend bevallen toen ik dit album actief aan het beluisteren was. Wel komisch dat jij dat dan net de minste song van de plaat vindt. Reden genoeg eigenlijk om dit album weer eens op te leggen.

Ik ben in ieder geval ontzettend benieuwd wat je van Diluvium vindt. Mocht je niet de hele plaat willen beluisteren, dan beveel ik in ieder geval de titeltrack, Mortification of the Vulgar Sun en An Epilogue to Infinity aan. Van de eerst- en laatstgenoemde song is trouwens een drumplaythrough gemaakt. Scheelt je weer zoeken.

Niet zo invloedrijk en monumentaal als Blackwater Park en niet zo uitgekiend en perfect (dat is een kwestie van smaak) als Ghost Reveries, maar toch wel weer heel, heel erg goed. Deliverance mag zonder meer een hoogtepunt in het oeuvre van de legendarische Zweden genoemd worden, met vijf volwaardige topcomposities en één mooi instrumentaal intermezzo.

Het titelnummer heeft recenterlijk de enorm prestigieuze Opeth knock-out weten te winnen om daarmee de titel 'beste Opeth song' op te eisen. Mijns inziens is dat een keuze waar helemaal niets op af te dingen valt. Hoe briljant andere nummers als Ghost of Perdition, Black Rose Immortal, The Baying of the Hounds, Harlequin Forest en noem ze allemaal maar op ook zijn; dit nummer heeft iets speciaals. Het briljante kneiterharde intro, de heerlijke laid-back feel van de rustige stukken die naadloos in het geheel verweven worden, om nog maar niet te spreken over de iconische outro van het nummer. Geen wonder dat Deliverance (bijna) altijd de eer heeft de setlists af te sluiten, en geen wonder dat onze mede-musicmeteraars het nummer als beste Opeth nummer hebben bestempeld.

Na het fantastische A Fair Judgement, met de opbouw naar die ene gruwelijk monsterachtige doomriff op het einde, gevolgd door het mooie intermezzo genaamd For Absent Friends (een knipoog naar Genesis) komen we aan bij het tweede absolute prijsnummer van Deliverance dat met kop en schouders boven de rest van het materiaal uitstijgt; Master's Apprentices (waarmee ik niet zeg dat de rest 'slecht' is, maar gewoonweg een tikje minder briljant als laatstgenoemde nummer en het titelnummer). Ja omschrijven is lastig in deze. De beginriff heeft iets magisch, iets hoogachtends, iets keizerlijks, iets zo ontzettend bad-ass; het is m'n favoriete Opeth riff uit de rijke discografie van de band. De samenzangsectie met Steven Wilson, de gejaagdheid van de andere instrumentale passages, het is allemaal even prachtig. Master's Apprentices, een song die haar naam meer dan recht doet.

Een in duisternis ondergedompelde schoonheid, zo zou ik deze plaat willen omschrijven. Er straalt een bepaalde mate van naargeestigheid en distantie af van deze plaat, die toch heel uitnodigend is om naar te luisteren. Het is in dit kader dan ook niet zo verwonderlijk dat Akerfeldt de 'Deliverance-periode' in interviews omschrijft als zijn meest vervelende, duistere periode als frontman van Opeth. Wanneer ik de plaat luister is dat toch altijd iets dat ergens in mijn achterhoofd omzweeft. Desalniettemin is dit een briljante plaat in zijn eigen recht. Niet zoals Still Life, Blackwater Park of Ghost Reveries, maar onmiskenbaar Opeth.

4.5*

My Arms Your Hearse mag toch wel de ruwe diamant uit de discografie van Opeth worden genoemd. Enerzijds horen we een band nog in ontwikkeling, getuige het totaalgeluid dat op deze plaat wordt gecreëerd en de soms nog wat onwennig aanvoelende composities. Deze beide aspecten zouden op de volgende plaat al, Still Life, tot in den perfectie worden verbeterd en uitgevoerd. Deze minieme mankementjes worden echter ruimschoots gecompenseerd door een enorme hoeveelheid sfeer, een hartverscheurend concept, enkele van de meest memorabele riffs / zanglijnen uit de discografie van Opeth en tot slot met enkele compositionele pareltjes (April Ethereal, When, The Amen Corner, Demon of the Fall).

Overigens vind ik het jammer dat ze vandaag en morgen in Utrecht Demon of the Fall spelen van dit album, aangezien dat een klassieker is die in de meeste setlists van Opeth reeds te horen is geweest. Ik had liever een wat obscuurder nummer van deze plaat, bijvoorbeeld When of April Ethereal, live willen aanschouwen. Maar goed, Demon of the Fall is nog steeds een dijk van een nummer, dus er is geen enkele reden tot klagen. Toch is het jammer dat het geen minder bekend nummer is geworden.

Vandaag heb ik besloten My Arms Your Hearse te verhogen naar de maximale score. Waarom? Simpel; de voordelen die ik zojuist heb geschetst wegen in mijn beleving op tegen de nadelen. Daarnaast is My Arms Your Hearse een uniek album binnen de discografie van Opeth. De eerste contouren van het vermogen van Åkerfeldt om geniale composities neer te pennen komen vanaf deze plaat voor het eerst echt tot wasdom. Daarnaast klinkt er geen enkele plaat binnen de discografie van Opeth zoals deze; nog steeds ruw en bruut (iets wat ik bij Blackwater Park soms wat mis...) geproduceerd, maar toch veel beter en helderder dan Morningrise en Orchid. My Arms Your Hearse dus. Uniek, rauw, ongepolijst en kwalitatief zeer hoogstaand. Meer dan verdiend, die maximale score.

Vorige week heb ik, eindelijk, na erg lang wachten, mijn gloednieuwe platenspeler op kunnen halen uit de winkel. Ik had er al meermaals achteraan gebeld, maar u kent het met de huidige turbulente tijden; materiaaltekorten gooiden roet in het eten. Al met al duurde het ruim twee maanden langer dan gepland voordat de platenspeler arriveerde en opgehaald kon worden. Vorige week aangesloten op m'n vrij nieuwe stereosetje, wat nu allemaal werkt als een klok. Dus ik dacht; we kunnen eindelijk vinyl beluisteren!

Ik maak even een stapje terug in de tijd, want vorig jaar was ik namelijk in Den Haag voor een romantisch lang weekendje weg met mijn vriendin. Lopende door de drukke winkelstraat, op weg naar 'een' vinyl-winkel die we hoopten tegen te komen, kwamen we zeiknat de zaak Vinyl Grove binnen (welke zelfs in het AD heeft gestaan). Daar kocht ik Still Life (een reissue uit 2012) op vinyl, na een ellenlang gesprek met de zeer hartelijke eigenaar te hebben aangeknoopt naar aanleiding van deze plaatkeuze. Want wat bleek nou, hij had wel contact gehad met ex-keyboardist van Opeth, Per Wiberg, dus zodoende raakten we aan de praat over allerlei soorten muziek.

Maar enfin, vandaag was het dus de beurt aan dit vinylexemplaar van Still Life om onderworpen te worden aan een luisterbeurt. Daarbij heb ik twee bevindingen gedaan die ik graag zou willen delen. Allereerst, en dat lag ook wel in de lijn der verwachting, verbaas ik me over de geweldige kwaliteit die vinyl met zich meebrengt. Ik luister enkel eens een cd, maar meestal val ik terug op het oude vertrouwde Spotify. Vinyl is echter een duidelijke verbetering ten aanzien van laatstgenoemde. De muziek lijkt veel meer te ademen en het geluid lijkt nog beter uitgebalanceerd te zijn, waardoor elk minuscuul detail hoorbaar is. Dat brengt me eigenlijk meteen op de kern van mijn tweede bevinding, namelijk dat ik werkelijk het gevoel heb te luisteren naar een nieuw album. De nummers klinken stuk voor stuk zoveel frisser, rijker en beter dan op een digitaal platform, dat het totaal niet met elkaar te vergelijken is. Met speels gemak veegt vinyl dus de vloer aan met haar digitale muziekproviderrivalen.

Twee conclusies dus. Eén: twijfel je over vinyl en of dat noodzakelijk is? Ik zeg 'gewoon doen, vinyl', met een uitroepteken erachter. Ik was zelf eerst ook wat sceptisch (zoveel platen heb ik namelijk niet, bang dat vinyl wat tegen zou vallen voor de prijs die betaald moet worden), maar dat is totaal onterecht gebleken. Twee: Still Life vond ik al een meesterlijk, briljant, fabuleus album waarvoor ik al superlatieven tekort schoot, maar dankzij deze vinylbeleving wordt dat oordeel alleen maar versterkt. Ik was altijd van mening dat er beslist geen twee platen van dezelfde artiest in een top tien horen, maar ik kan toch niet anders dan Still Life, naast Ghost Reveries, in mijn top tien plaatsen. Een status die deze magistrale klassieker met recht verdient, al speelt mijn persoonlijke verhaal eromheen hier toch wel een rolletje in.

Ik bespaar jullie nu een inhoudelijke analyse van Still Life, die volgt later nog wel eens. Ik ben nog eens van plan een Opeth marathon te doen, waarbij ik alle platen van de Zweedse geweldenaren nog eens achter elkaar luister en m'n bevindingen daarover hier deel. Wordt vervolgd dus.

Ik denk dat ik de opvolger net een slagje beter vind, ook vanwege de thematiek die op dat album centraal staat (soort dystopische wereld waarin propaganda en indoctrinatie hoogtij vieren, beetje à la 1984 van George Orwell). Dit album is daarentegen ook om van te smullen, waarbij het persoonlijke hoogtepunt voor mij de stotterend-ronkende trance-dance-stonerbeat met een hypnotiserende baslijn en angstaanjagend klinkende gitaarklanken en achtergrondeffecten die het beginnummer aan een intens einde brengt: nog nooit had ik zoiets gehoord en tot op de dag van vandaag blijft dat een unieke ervaring.

Värähtelijä had ik een poos op 2,5* staan, maar later ook een poosje op 4,5*. Het zegt wel wat over de haat-liefde verhouding die ik met de muziek van Oranssi Pazuzu in het algemeen heb (gehad): de ene keer vind ik het meer dan fantastisch en reken ik het onder het beste dat ik ooit gehoord heb, maar de andere keer kan ik het zo vreselijk slecht pruimen dat ik liever iets anders opzet. Kortom, ik moet er echt voor in de stemming zijn om dit grondig te luisteren. Maar als het één keer klikt, dan klikt het ook echt en laat de muziek me niet snel los.

Want deze plaat is simpelweg één groot uurdurend blackmetal-georiënteerde psychedelische jamorgie die zijn weerga niet kent, of zoals The Don (wat missen we hem...) het treffend en kundig weet te omschrijven:
Op het vorige werk hintte de band al naar deze experimentelere richting, maar die platen waren toch voornamelijk gegrond in de black metal met een flinke stoneromlijsting. Värähtelijä is de eerste echte plaat waarop alle remmen los gaan en de band een volledig eigen pad bewandeld waarop de vervreemdende en eigenzinnige experimenteerdrang compleet hoogtij viert.

Op zowel Mestarin kynsi - mijn persoonlijke favoriet - en Muuntautuja is de band meer aan een verfijningsslag bezig door de sound geraffineerder te maken en de songs puntiger te houden, maar dat betekent wel dat het overdonderende en verpletterende karakter van Värähtelijä op die albums een beetje achterwege blijft. Dat is niet erg natuurlijk: je wilt ook niet twee keer dezelfde plaat achter elkaar maken en en daar komt bij dat de twee opvolgers elk hun eigen kwaliteiten en charmes hebben. Maar dat lijkt wel meer en meer de conclusie te rechtvaardigen dat dit een onovertroffen werkstuk in haar krankzinnige geschiftheid blijkt te zijn.

Een gekkenhuis, Värähtelijä, betreden op eigen risico.