Toen ik de allereerste klanken van Formentera Lady hoorde, wist ik dat ik aan een bijzonder album was begonnen. Na mezelf de afgelopen tijd aan verscheidene luisterbeurten te hebben onderworpen, kan ik met overtuiging zeggen dat Islands, dat in mijn ogen over het algemeen als een ondergewaardeerde telg van de familie Crimson wordt gezien, één van de beste, zo niet hét beste, album is van deze legendarische Britse progressieve band.

Islands is naar mijn mening de eerste plaat van King Crimson waar geen misperen op staan. Moonchild op ITCOTCK , The Devil's Triangle op ITWOP en het titelnummer van Lizard hebben voor mijn gevoel elk hun bedenkelijke momenten. Op Islands is dat niet het geval: het album klinkt als een coherent geheel en geen enkele song valt uit het gareel. Een compleet plaatje dus.

Daarnaast ademt Islands één en al sfeer. Ik denk dat dit het beste tot uiting komt in de twee langste composities, Formentera Lady en het titelnummer. Geweldig hoe King Crimson rustig de tijd neemt de sfeersetting te bepalen en de composities uit te werken. Het hele album is in een dergelijke dromerige, etherische sfeer gehuld, wat ook door de albumcover (en de titel, 'Islands') uitgedragen wordt en wat mede mogelijk wordt gemaakt door de klassieke instrumenten (zoals bijvoorbeeld de hobo, kornet en saxofoon. Om maar enkele te noemen), in combinatie met fijne mellotronklanken, het aparte gitaargeronk van de heer Fripp en de uitstekende ritmesectie.

Ik merk wel dat dit album zich niet in enkele luisterbeurten laat vangen, wat de reden is dat ik niet de volledige score ga geven. Islands is het type album dat met de jaren en luisterbeurt na luisterbeurt je muzikale zenuwstelsel binnensluipt. Zodoende houd ik het voorlopig op 4.5*, maar ik sluit een maximale score (en jawel, zelfs een eventuele top tien plaats) niet uit. Eén van mijn favoriete King Crimson albums en één van de meest unieke albums die ik in tijden heb gehoord.

Toen het oeuvre van King Crimson nog niet via streamingdiensten beschikbaar was moesten de Spotify-gebruikers het doen met live-registraties van King Crimson. Op zich was dat geen ramp, aangezien King Crimson natuurlijk het beste tot zijn recht komt wanneer er live naar ze geluisterd wordt. King Crimson op een album is leuk (en weergaloos goed), maar de essentie van de band komt pas echt naar voren wanneer ze live spelen.

Als fervent gebruiker van Spotify heb ik deze toentertijd een x-aantal keer laten draaien. Ik was niet echt bekend met King Crimson, maar de hele mystiek om de band heen (het niet kunnen draaien van hun albums via Spotify, de vele goede verhalen over In The Court Of The Crimson King) gaf mij het beeld dat King Crimson een soort legendarische status had. King Crimson was, in mijn perceptie, een legendarische band die muziek maakte waar 'de gewone mens' niet zomaar bij mocht en kon komen. Het toebedelen van die legendarische status aan King Crimson is, nu achteraf gezien, natuurlijk terecht, gegeven het feit dat King Crimson de muziekwereld behoorlijk heeft beïnvloed met alles waar ze de afgelopen 50+ jaar mee bezig zijn geweest.

Middels illegale praktijken op het internet (je moet wat, hé) heb ik In The Court toentertijd digitaal weten te beluisteren, maar mijn eerste echte kennismaking met de band was toch wel dit live-album (en dan specifiek de geweldige versie van Starless, die ook op YouTube te vinden is). Op de albumpagina van Spotify stond deze als meest recente aangegeven, dus die keuze was dan ook snel gemaakt. In 160 minuten voert King Crimson ons mee door het gehele oeuvre van de band: de ideale dwarsdoorsnee van één van de meest progressieve bands sinds de jaren '70.

Ik ben het echter wel eens met de kritische kanttekeningetjes die Don Cappuccino reeds heeft benoemd. Bij vlagen missen de nummers de energie, de onheilspellendheid en de sfeer die ze op het album of op andere live-registraties wel hebben. Daarnaast ben ook ik van mening dat de stem van Jakszyk soms net een beetje power en vuur mist (rauwigheid was inderdaad een goede omschrijving), iets wat een Greg Lake en zeker John Wetton wel hadden. Het zijn echter slechts schoonheidsfoutjes die, naar mijns inzien, geen afbreuk doen aan de algehele beleving en genietbaarheid van deze plaat. Maar toch denk je soms ergens in je achterhoofd: 'het had nóg beter gekund'. Maar ja, je kunt niet altijd zes gooien in het leven...

Gezien het feit dat deze live uitvoering mijn 'toegangspoort' tot King Crimson is geweest geef ik 'm vijf sterren, maar niet alleen daarom. Ook de rol die deze plaat heeft gespeeld in mijn beeld en perceptie van King Crimson draagt bij aan de welverdiende vijfsterrenscore. Daarnaast is de kwaliteit van de plaat op zich natuurlijk ook reden voor een dergelijke hoge score: geluidstechnisch is deze plaat verbluffend, de plaat biedt een puik overzicht van de carrière van de band en als kers op de taart staat op deze plaat één van de mooiste live-uitvoeringen van een nummer ooit geregistreerd. Ik doel op Starless, het mooiste nummer ooit gemaakt.

5*

Veel is al gezegd over dit album van King Crimson. Na een nieuwe beluistering kan ik er niet omheen met enige vertwijfeling achter te blijven. Het is in de discussies hier ook al vaker gememoreerd. In feite hoor ik op dit album drie verschillende typen songs.

Ten eerste een aantal gewoonweg heel mooie nummers, zoals bijvoorbeeld The Great Deceiver, Lament en The Night Watch. Prima composities met kop en staart; niks op af te dingen. Ten tweede een aantal live-uitvoeringen die niet heel interessant zijn en wat mij betreft in ieder geval niet als zelfstandige nummers doorkunnen, zoals We'll Let You Know, Trio en The Mincer. En ten slotte de twee afsluitende instrumentale improvstukken die luisteren naar de naam Starless And Bible Black en Fracture, beide enorm gelaagde en sterke songs die zich wat mij betreft kunnen meten met het beste werk van deze band. Het is King Crimson op zijn (of haar) absolute best naar mijn mening, waarbij vooral Fracture absoluut de show steelt. Bovenstaande beschrijving van het nummer vind ik dan ook zeer treffend.

Het feit dat we te maken hebben met drie verschillende typen songs enerzijds en met enkele voltreffers afgewisseld met wat missers anderzijds, maakt dat Starless And Bible Black een heel onevenwichtig album is. Ik vind het in die zin ook geen echt album, omdat het klinkt als een samengeraapte collectie aan nummers. Die stellingname is hierboven ook enkele keren geopperd en daar sluit ik me dan ook volledig bij aan. Slecht is het aan de andere kant dan ook weer niet, aangezien er enkele uiterst aardige songs op staan en ik de afsluitende twee instrumentale nummers erg sterk vind.

Als dit album consistenter was geweest, dan had ik er 4,5* voor over gehad. 3,5* is echter te laag, want er is ontegenzeggelijk kwaliteit aanwezig en dat cijfer doet geen eer aan de goede nummers op dit album. Dan biedt de gulden middenweg uitkomst: 4*.

Ook ik ben niet helemaal gecharmeerd van deze plaat. Zoetsappige, vrij recht-toe-recht-aan pop op z'n King Gizzards. Het klinkt allemaal wat oppervlakkig, met weinig spannende momenten, muzikale hoogtepunten of energieke uitspattingen. Het kabbelt allemaal maar wat voort richting het einde. Dat is mijn gevoel er een beetje bij.

Is het dan slecht wat King Gizzard hier doet? Nee, helemaal niet zelfs. Wat ze aan het doen zijn binnen dit specifieke genre op deze plaat is namelijk gewoon erg goed. Compositioneel is het goed doordacht en steekt het vernuftig in elkaar, de plaat zit vol fraaie melodieën en is uitstekend geproduceerd en het belangrijkste; ik hoor dat deze plaat een eigen smoel heeft. Het is King Gizzard die aan het werk is, en niet wéér een of ander popbandje dat dit kunstje voor de zoveelste maal uithaalt.

Resumé: een plaat die niet aan mij is besteed omwille van het gebrek aan spanning, dynamiek en muzikale uitdaging, omdat dit simpelweg mijn genre niet is. Desalniettemin is het een plaat die binnen het kader waarin Gizzard deze keer werkt uitstekend uit de verf komt. Een stabiele 6 lijkt me dus een meer dan terecht en passend cijfer.

Deze plaat ligt erg in het verlengde van Ice, Death, Planets, Lungs, Mushrooms and Lava . Twee lange psychrock-jamms met uitstapjes in verschillende genres zoals prog, zoals we van de Gizzards gewend zijn. Je wordt echt meegezogen in de composities en het halfuur vliegt voorbij voor je het weet. Het is echter jammer dat het wat minder interessant en meeslepend klinkt dan de songs op Ice, Death of als het beste nummer uit de rijke historie van de band, The Dripping Tap. Daar klinkt King Gizzard voor mijn gevoel toch net wat meer bevlogen en geïnspireerd dan wat ze op deze plaat laten horen, hoewel deze band natuurlijk altijd geïnspireerd lijkt te zijn...

Bij laatstgenoteerde opmerking echter wel een kanttekening: Ik krijg ook sterk het idee dat het een doelbewuste keuze is geweest om de twee jamms op deze plaat een van een dergelijke 'laid back-feeling' te voorzien. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld The Dripping Tap, waar alle registers open worden getrokken, of bijvoorbeeld bepaalde songs op Ice, Death, Planets, Lungs, Mushrooms and Lava, zoals Ice V. Desalniettemin ben ik meer fan van die meer energieke, 'no holds barred'-methode van laatstgenoemde album en song(s).

Toch is dit een waardevolle toevoeging in hun reeds zeer uitgebreide oeuvre. Deze zal de komende dagen nog wel aardig wat rondjes gaan draaien. Ik kijk nu al uit naar Changes, welke over twee weken uit zal komen. Ben benieuwd of de Gizzards ons dan compleet op het verkeerde been weten te zetten, of dat ze de lijn van de genre-overstijgende jamm-methode door zullen zetten. Als ik de quote van Mindscapes mag geloven, zal het volgende album ook een jammend karakter hebben. Helemaal niet erg, want de Gizzards hebben meermaals laten zien dat kunstje ook goed te beheersen. Voorlopig ben ik hier nog wel even zoet mee.

Eindelijk heb ik de kans gehad de plaat voor het eerst te beluisteren. De termen 'energiek', 'overrompelend', 'fris' en 'synergie' komen in mij naar boven. Een korte uiteenzetting van mijn initiële gedachten:

Wat ik heel erg merk als ik deze plaat luister is hoezeer de ontelbaar veel liveoptredens van King Gizzard nu hun weerslag beginnen te krijgen op het plaatmateriaal van de band. De bandleden zijn zó goed op elkaar in gespeeld, weten precies wat ze aan elkaar hebben en weten moeiteloos creatieve secties heel soepeltjes af te wisselen.

Wat me ook opvalt is eigenlijk hoe gebrekkig Infest the Rat's Nest eigenlijk is. Even eerlijk vrolijke vrienden, maar als je deze plaat naast het werk uit 2019 legt dan voelt de Rattennest toch aan als een simpele demo, of ligt dat aan mij? Ik zeg niet dat ik die plaat niet goed vind, maar ik vind deze plaat toch wel tien pakken beter dan het vorige volledige metalwerk van de band.

Verder kan ik hier na mijn eerste luisterbeurt weinig inhoudelijks over kwijt, behalve dat mijn verwachtingen ruimschoots overtroffen zijn. Wat me bijstaat is dat ik de drie langste nummers (Motor Spirit, Dragon en Flamethrower) met afstand de beste nummers vond. Daar zat wat mij betreft de meeste compositionele creativiteit in. Flamethrower is overigens wel echt het hoogtepunt / klapstuk van de plaat. Ik denk inderdaad dat Mindscapes een heel valide punt aan heeft gesneden door te stellen dat de laatste helft van het slotnummer kan worden gezien als de muzikale stijlovergang naar de volgende plaat. Complimenten ook hoe de band erin is geslaagd dat zo soepel, stijlvol en niet-geforceerd te verweven met de rest van de plaat.

Nu maar wachten tot het vinylexemplaar deze kant op komt. Achteraf gezien ben ik erg blij dat ik die gepreordered heb, aangezien de eerste luisterbeurt hier zo ontzettend goed is bevallen. Dit lijkt me ook weer zo'n typische plaat die op een betere geluidsinstallatie (dan een digitaal medium) beter uit de verf komt. Kortom: een aanrader en welkome toevoeging aan het toch al zeer, zeer uitgebreide oeuvre van deze jonge Australische honden. Topband!

Mijn vinyl is vandaag binnengekomen en de eerste luisterbeurt zit er net op. Wat een werkstuk is dit weer geworden zeg. Het is nog veel te vroeg om conclusies te trekken, maar gevoelsmatig heb ik het idee geluisterd te hebben naar het meest uitgebalanceerde studioalbum dat deze Australische muzikale duizendpoten tot op heden hebben uitgebracht. En dat wil wat zeggen gezien de ongelooflijke staat van dienst die de band nu al heeft opgebouwd.

De toevoeging van het orkest is in ieder geval een meesterlijke greep geweest, want de typische Gizzardiaanse manier van componeren en muziek maken krijgt daardoor net dat beetje extra body en doordachtheid die ik bij ander materiaal van de band wel eens mis. Kortom is ook deze release van King Gizzard weer een absoluut genot voor het oor, die waarschijnlijk - ja, ik zeg het toch - hoog in mijn jaarlijst gaat eindigen en met absolute zekerheid mijn zomerplaat van 2025 gaat worden.

Het begint meer en meer te kriebelen om tickets voor Den Bosch te kopen in november...

Stukje bij beetje ontvouwt de schoonheid en briljantie van deze plaat zich aan mij. Crumbling Castle is de blikvanger van deze plaat; echt een ijzersterke track (maar niet zo goed als The Dripping Tap, Mindscapes ). De rest van de songs doen qua niveau nauwelijks onder voor het machtige openingsnummer, iets waar ik op voorhand toch wel bang voor was. Nu kan ik constateren dat ook de rest van de nummers het hoge niveau van Crumbling Castle weten vast te houden.

Persoonlijk hoogtepuntje is de opener van de B-kant: Inner Cell. Een geweldig gelaagd nummer waar die mooie zanglijn heel subtiel en fijn verweven is met de melodieën van de overige instrumenten. Op het eerste gehoor (en dat is de kracht van deze plaat) een weinig opzienbarende song, maar met meerdere luisterbeurten hoor je pas hoe goed en briljant dat allemaal in elkaar steekt. En dat geldt in principe voor elk nummer op Polygondwanaland.

Nog een pluspunt van deze plaat is de telkens terugkomende muzikale motiefjes en licks. Het geeft de plaat een zekere consistentie / charme als je het mij vraagt en het maakt het prettig om ernaar te luisteren. Die verschillende herkenningspunten zorgen ervoor dat je de weg niet kwijtraakt. Een laatste pluspunt van Polygondwanaland vind ik de naadloze overgangen tussen de songs. Sowieso ben ik daar enorm fan van, want ik vind dat gewoon heel prettig om naar te luisteren. Maar in de tweede plaats sluit dat ook aan bij hetgeen ik vermeldde bij de terugkerende muzikale motiefjes; het geeft de plaat een zekere consistentie, waardoor het prettig is ernaar te luisteren.

In korte tijd is King Gizz uitgegroeid tot één van mijn favoriete artiesten. De briljante live-registraties, het jeugdige en vrolijke imago, de zo creatieve en think-outside-the-box muzikale benadering en het experimenteren met allerhande verschillende stijlen maakt dat ik niet anders dan respect kan hebben voor de band. Alle loftuitingen voor deze Australiërs zijn mijns inziens dan ook volkomen terecht. En op Polygondwanaland bewijzen ze dan ook eens te meer één van de beste rockgroepen in de hedendaagse muziekindustrie - en misschien zelfs wel van de eenentwintigste eeuw - te zijn. Zo, daar staat het, zwart op wit.