Gewoonlijk probeer ik de singles van een album waar ik heel erg naar uitzie, niet te vaak (één of twee keer) te draaien voordat ik het volledige album kan horen. Toen deze zomer I Guess Time Just Makes Fools of Us All uitkwam, had ik gemist dat dit een voorbode voor een nieuw album betrof, ik dacht dat het alleen een 'extra' nummer van zijn greatest hits was (want dat het was het óók). Het kwam mooi uit dat ik dacht me niet te hoeven inhouden, want al vanaf de eerste luisterbeurt was ik volledig verslaafd aan deze song. Met afstand mijn meest gedraaide song van de zomer, misschien wel het jaar (ieder geval stevig ingeklemd tussen nummers van Nick Cave en The Smile).

Maar dat ik dit nummer zo onderhand al kon dromen, doet niets af aan de kracht ervan, ook in de context van het album. Het blijkt namelijk wel een beetje het buitenbeentje te zijn, deze funky trip die me afwisselend doet denken aan Dylan in zijn Christelijke periode en Lennon die met disco flirt. Een buitenbeentje dat het voor elkaar krijgt om maar niet te vervelen. Net zoals het tweede single Screamland maar niet lukt, om eens níet mijn hart uit mijn lichaam te scheuren, elke keer dat dat refrein erin knalt, welhaast de boxen opblazend.

En dan heb je al ongeveer een kwart van deze plaat gehad, want dat heb je met platen waar weinig tracks op staan. Maar ik hóu van platen met weinig-maar-wel-hele-lange tracks, denk ook bijvoorbeeld aan Bowie's Station To Station en - het hier in een nummer ook geciteerde - Astral Weeks van Van Morrison. Het maakt van Mahashmashana een veel krachtigere plaat dan bijvoorbeeld Pure Comedy, de enige andere Father John-plaat die qua grootsheid hiermee te vergelijken valt. Maar die duurt een minuut of twintig te lang, waardoor de muzikale en tekstuele intensiteit wat dood slaat.

Wat Mahashmashana ook anders maakt dan al zijn andere platen, is dat hier muzikaal (vooral in de arrangementen) zo ontzettend veel gebeurd (het openingsnummer zou ik willen omschrijven als 'Phil Spector on lsd') dat het wel moeilijk is om de aandacht bij de teksten te houden. Terwijl wat ik daarvan opvang - per luisterbeurt steeds wat meer - zo briljant is als altijd: genadeloos sardonisch naar zichzelf en de maatschappij waar we ons in bevinden. Maar zijn pronkende preekstem raakt soms verzopen in alle sounds. Het maakt het beluisteren van dit album wel enigszins uitputtend, maar toch staat er geen noot teveel op, alles klopt met elkaar.

En net wanneer je wel toe bent aan een beetje lucht is daar dat heerlijke I Guess Time dan weer. Om vervolgens af te sluiten met het romantische Summer’s Gone, dat teruggrijpt op zijn vorige album (het jazzy Chloë) dat ik in tegenstelling tot velen zeker geen mindere plaat vond.

Maar ik hoor hier verwijzingen naar ál zijn eerdere werken (de Costello-achtige amfetaminen-rock van She Cleans Up had zo op Fear Fun gepast, de desoriënterende ontboezemingen van The Accidental Dose op Customer of Honeybear), en toch klinkt Mahashmashana als geen enkele ander Papa Sjon-album. Want dat waren stuk voor stuk prachtfilms, maar dit is de IMAX-versie. Óp naar het volgende level.

In mijn wekelijkse radio-rubriek 'De Keuze van Kas' op AmsterdamFM heb ik vandaag dit album besproken, beluister het hier.

Jeetje, wat een heftige reacties roept dit album op zeg. Verbaast me wel, want als je kijkt naar de ontwikkelingen die de band per album doormaakt is deze bonte trip vol onverwachte wendingen toch wel min of meer wat we mochten verwachten. De rode draad blijft de met rauwe schwung gebrachte persoonlijke poëzie van Grian, die op zijn wonderschone soloplaat van vorig jaar wat mij betreft een voorlopig hoogtepunt bereikte. Maar de band is duidelijk meer dan hij alleen, dit zijn hongerige muzikanten die naar steeds weer nieuwe wegen zoeken om zichzelf vorm te geven. Iemand schreef hier al dat elk nummer op dit album een belevenis is en dat is precies zoals ik het ook ervaar. De eenheid is daardoor wel ver te zoeken, maar of die gefragmenteerdheid de spannende charme van dit album is of juist een struikelblok zal denk ik vadertje tijd moeten uitwijzen. Ik ben benieuwd wat de toekomst van deze heren nog meer allemaal brengen zal, maar om de ‘beschermheilige der kameleons’ maar even te parafraseren: saai zal het zeker niet worden.

Een tweede Foxwarren-plaat, daar had ik nou echt niet op gerekend. Het verhaal rond het eerste album was zo intrigerend - jeugdvrienden maken een album dat door een opeenvolging van onfortuinlijke omstandigheden jarenlang op de plank blijft verstoffen en uiteindelijk tegen ieders verwachting in toch nog wordt uitgebracht als de band allang en breed uit elkaar is - dat ik er volledig vrede mee had dat het altijd op zichzelf zou blijven staan. Bovendien leek frontman Andy Shauf elk gemis overbodig te maken, door met een grote productiviteit waanzinnig goede soloplaten uit te brengen. Wat zou het toevoegen om die band dan nog nieuw leven in te blazen, wordt dat mooie verhaal dan niet mogelijk bezoedeld door een geforceerd vervolg? Het tegendeel blijkt waar: 2 maakt het Foxwarren-verhaal er alleen maar intrigerender en fanyastischer op. Ondanks een hoop vertrouwde elementen - de catchy hooks, de droogkomische teksten en natuurlijk Andy's verdwaasde dictie - is dit album namelijk al net zo onderscheidend van Andy's soloplaten als van Foxwarrends debuut. Dat zit 'm in de originele en vernuftige productie, de dromerige manier waarop de nummers in elkaar overlopen met filmische intermezzo's, het geeft deze plaat een associatie die tot dusverre een onbekende leek in het Andy-versum: hiphop. Ergens geeft deze collage-achtige trip van sferen ook wel een White Album-gevoel. Dit is een fris-dromerig plaatje vol liedjes die zich steeds dieper onder je schedel nestelen, om immens blij van te worden. Als het zo kan gaan, mag deze band gerust elke paar jaar als een fenix uit z'n as herrijzen.

Ben een beetje verbaasd dat deze plaat hier (en in alle recensies die ik tot dusverre heb gelezen) wordt afgedaan als 'FF die terug naar de basis gaat'. Niet dat daarmee iets mis zou zijn, maar ik lijk wel een andere plaat te horen.

Alleen die eerste drie tracks zou ik als 'typisch Franz' omschrijven, alhoewel ze qua productie veel gelaagder (luister bijvoorbeeld eens op goede koptelefoon hoe die blazers in Love Illumination naar binnen komen) en ook zwoeler zijn, soulvoller misschien wel, dan de sober strakke gitaarpop van het debuut en de wat melancholiekere variant daarvan op de tweede plaat. De rest van het album gaat allerlei kanten op en is in wezen net zo avontuurlijk als Tonight, alleen waar die plaat duidelijk een muzikale zoektocht was (wat de een als 'spannend' en de ander als 'geforceerd' ervoer), daar zijn hier de resultaten van het experiment op een waanzinnig knappe wijze geïntegreerd in de schijnbare achteloze onweerstaanbaarheid van het geheel. Daarnaast vind ik dit album, vooral in de tweede helft, een stuk grimmiger van toon dan het eerdere werk. Neem bijvoorbeeld het Roxy Music-achtige 'Treason! Animals'? Dat is toch waanzinnig, hoe Kapranos daarin doordraait en tegelijk de volledige controle houdt? Fantastische tekst ook. En dan 'Stand On The Horizon'. Klinkt het moeilijk? Het tegenovergestelde is het geval, het glijdt als stroop in de oren. En toch zit dat nummer zo bijzonder in elkaar, het eindigt heel ergens anders dan waar het begon, het neemt je mee in vier minuten en drieëntwintig seconden mee op een onnavolgbaar popreisje. Complexiteit die simpel klinkt, iets knappers is er volgens mij niet.

Het lijkt wel alsof mensen tegenwoordig van een band verwachten dat ze óf een 'Kid A'tje' afleveren óf gemakkelijk scoren door zichzelf te herhalen, maar tussen die twee uitersten zitten nog zo ontzettend veel interessante manieren waarop een band zich kan ontwikkelen en dit komt dan ook op mij over als een heel natuurlijk volgend hoofdstukje voor deze band. Zeker geen gemakzuchtige herhaling, maar toch ontzettend herkenbaar, want catchy en inventief, plezierig en koppig ineen, zoals je van deze band mag verwachten.

Moet bekennen dat ik deze band nooit bijzonder aandachtig beluisterd heb; mogelijk ten onrechte ben ik er altijd vanuit gegaan dat hun grootste troef het bizarre charisma van de zanger was en de muziek an sich daar toch wat gewoontjes bij afstak. Ik keek dan ook liever hun liveclipjes (en staan ze hoog op mijn lijstje van bands om eens in het echie mee te maken, mocht dat ooit weer eens kunnen) dan dat ik een album van ze uit de digitale kast trok. Misschien moet ik die opvatting met terugwerkende kracht herzien en hun oudere platen opnieuw een kans geven, want deze nieuwe weet wél mijn aandacht volledig vast te houden. En hoe! Alle liedjes zijn direct prettig aanstekelijk, met een prachtige productie en natuurlijk die stem die ook (of juist) omringd door schijnbaar luchtige klanken alles meteen een beklemmende diepte weet in te trekken. Ik hoor veel jaren '80-invloeden, vooral de vroege New Order in de langzamere nummers, maar retro wordt het nooit. Je hoort aan alles dat dit alleen nu door dit gezelschap gemaakt had kunnen zijn, het 'klopt' gewoon. En na veel toffe platen die de laatste tijd verschenen waar je echt even voor moet zitten - Fleet Foxes, Flaming Lips, Spinvis, om over Sufjan nog maar te zwijgen - fijn dat er weer eens eentje is die bescheiden onder de 45-minuten blijft, waardoor je hem haast vanzelfsprekend lekker nog een keertje op kan zetten. En vooruit, daarna nog een keertje dan maar...

Wat grappig, in mijn beleving is deze plaat juist net wat onderscheidender dan de vorige paar (al is de verrassingsverwachting voor deze band natuurlijk sowieso wel behoorlijk laag). Zou niet weten waar hem dat precies in zit, ogenschijnlijk niet in de nummers an sich, die lijken toch voor de zoveelste keer de vertrouwde formule braaf te volgen, maar er zit denk ik ditmaal iets in de productie wat me doet opveren. Het klinkt allemaal echt als een klok, meer dan ooit. En allicht zal meespelen dat ik ze onlangs eindelijk eens live heb gezien, waarbij uiteraard veel nummers van deze plaat voorbijkwamen. Ook heb ik het gevoel dat Samuel zijn stem afwisselender gebruikt dan voorheen, net wat meer registers ervan laat horen, met teksten die ook iets directer zijn en daardoor (mij althans) dieper weten te raken. Hoe het ook zij, ik blijf dit maar opzetten. Mooie hoes ook bovendien.