We zijn 2005, en met de valse zang, nogal eigenzinnige instrumentatie, ruige productie, de semi-surrealistische lyrics met rijkelijke beeldvorming, het thema van Anne Frank en natuurlijk de perfect ten van pitchfork was In the Aeroplane Over the Sea het summum van de indierock. Wou je enigzins meetellen bij de pseudo-vegetarische hipster-kiddies, dan moesten je All-Stars op de correcte manier geknoopt zijn, moest je van elke band het exacte genre kunnen formuleren en moest je Neutral Milk Hotel op je iPod hebben staan. Kwam je thuis van een niet al te gezellig avondje onafhankelijke Oost-Europese film, dan zette je nog snel even een Mangum op om je gloednieuwe Lastfm-teller wat meer street cred te geven.

Kan je geloven dat ik er destijds een hekel aan had? Gelukkig zijn we nu al weer vier jaar verder, want In the Aeroplane over the Sea is eigenlijk een opperbest album. Sfeervol, intiem, ontroerend en meeslepend. Het is nog altijd geen muziek die je loeihard wil laten knallen, wel een soort bizarre ode aan een meisje uit lang vervlogen tijden. Geen toonbeeld van strakke instrumentatie of oorstrelende productie, wel een verzameling sterke nummers die deel uitmaken van coherent geheel. Nog steeds pretentieus maar who the hell cares. Na een kleine honderd luisterbeurten verliest het allemaal wel wat zijn emotionele impact, maar hulde aan Jeff Mangum voor deze onbegrijpelijke brok lelijke mooie muziek.

Ach, ik heb bij dit album ook altijd in mijn hoofd een achterliggend concept. Voor mij is Pink Moon een nachtelijke wake, samen met de stem en gitaar van Nick Drake de nacht doorbrengen en wachten op de ochtend die komt (From the Morning).

Het is naar mijn mening trouwens het beste album van Nick Drake. Ik heb hem veel liever ingetogen en intiem, dan met een hele hoop arrangementen en opgetogen zoals op de eerdere albums. Gewoon allemaal korte, simpele en magisch mooie liedjes die totaal gespeend zijn van enige pretentie of opgeklopte dramatiek.

Toch maar een 4,5*, want het is gewoon te kort, en te veel een sfeerplaat. Op een zonnige zomerdag is dit draaien natuurlijk een totale faux pas. Neen, dit hoor je te beluisteren als je 's nachts de drang krijgt om alles overdadig te contempleren. Dan overstijgt Pink Moon alle andere muziek.

De protoplaat van Nirvana is rauw en ongepolijst, en eigenlijk de enige grunge plaat die ze hebben gemaakt. In tegenstelling tot de opvolger ligt Bleach niet makkelijk in het gehoor. De productie is objectief slecht maar subjectief goed, het verhaal van de 600$ productiekosten die werden betaald door Jason Everman is bekend genoeg.

De nummers zijn hier en daar nog wat hoekig en voelen soms zelfs wat onafgewerkt aan, maar het genie van Cobain laat zich hier en daar al horen in een catchy refrein of een rake zanglijn. Vooral de eerste helft van het album is zeker van een respectabel niveau. De opener bijvoorbeeld, Blew, mag gerust naast het latere werk geplaatst worden. Het kenmerkende samenspel van de bas en gitaar is er duidelijk herkenbaar, net zoals het talent van Cobain om een refrein te schrijven dat zich meteen in je hersens nestelt. Wat ook opvalt is het nogal ongeïnspireerde drumwerk - Grohl zou nummers als dit later naar een hoger niveau tillen. Een andere, minder ruwe parel is About A Girl. Hoewel het pas later echt bekend zou worden met de versie van op MTV Unplugged is de versie van Bleach ook een toonbeeld van Cobain's gedweep met the Beatles. School is het anthem van de plaat, dat door de passionele vocalen erg opzwepend werkt. Eens voorbij halfweg zakt de plaat wat in, en mede door de gebrekkige productie gaan de nummers al snel wat op elkaar lijken. Al bij al een redelijk goed album dat wel quasi al zijn aandacht te danken heeft aan het latere succes van de band. 3*

Wanneer een band doorbreekt bij het grote publiek en plots miljoenen platen begint te verkopen, zijn er drie mogelijkheden. Je kan ermee stoppen, je kan doorgaan zoals je bezig was en hopen het succes te verlengen, of je kan doorgaan met je eigen ding te doen. Gelukkig voor ons deed Nirvana het laatste, want In Utero is zonder twijfel het beste album dat het trio uit Seattle heeft afgeleverd vooraleer Kurt Cobain besloot er maar meteen finaal mee te kappen.

Om een opvolger voor het legendarische Nevermind te maken huurde Nirvana de producer Steve Albini in, wat voor een serieuze verandering qua klankkleur zorgde. Alle instrumenten werden samen opgenomen, en in slechts enkele takes. In tegenstelling tot de voorganger klinkt In Utero ongepolijst (het kraakt en piept langs alle kanten), het is allemaal ruwer, harder, noisier maar ook veel warmer dan Nevermind. Ik betwijfel of deze aanpak bij de nummers van Nevermind zou gewerkt hebben, want het songmateriaal van In Utero is ook erg verschillend. Nummers als Radio Friendly Unit Shifter en Milk It zijn veel donkerder en zwaarder dan eerder werk. Wat hier ook meespeelt zijn de getormenteerde vocalen van Cobain die de grenzen van de dynamiek opzoeken en het album van emotionele diepgang voorzien. Instrumentaal is er niet zo veel veranderd. Dave Grohl speelt als een verbeten houthakker (Scentless Apprentice ) en Krist Novoselic is als vanouds uitstekend in het inspelen op het gitaarwerk van Cobain. En hoewel het album enkele nummers bevat die bijna als filler beschouwd kunnen worden (Very Ape, Rape Me) blijft het album toch beter overeind staan dan Nevermind. De sterk heersende atmosfeer in de nummers geeft ze allemaal een soort organisch band, waardoor In Utero voluit een album is in plaats van een verzameling nummers (wat op Nevermind wel enigzins het geval was). 5*

Ik voeg me toe aan het rijtje mensen die het einde het besteb deel van het album vinden. Nu, de opener mag er ook zeker wezen. Dive is een typisch voorbeeld van de powerpop die Nirvana zo populair maakte. Daarna komen een hele resem korte nummers, duidelijk b-kant materiaal dat niet echt irriteert maar ook zeker niet essentieel is. Als je volhoudt wordt je op het einde echter beloond met enkele leuke nummers, met als hoogtepunt de afsluiter. Aneurysm is zonder twijfel een van de allerbeste Nirvana nummers - onbegrijpelijk dat deze niet op Nevermind stond. En zo op de valreep nog nipt 3*.

Omdat omstreeks 2003 (toen breedband internet boomde en copyright claims op internet nog onbestaande waren) iedereen met bovengemiddelde interesse in Nirvana dit al gedownload heeft.

Over de muziek dan: zoals ook op Wishkah het geval was, klinkt Cobains stem vaak wat te laag. Zoals gewoonlijk klinken de instrumenten live pakken minder dan op album, dus ondanks de goeie setlist toch maar een 3,5*. Leuk voor de fans, al de rest mag het bij de laatste twee studio albums en Unplugged houden.

Dit is toch nog altijd mijn favoriete live-album. Heerlijk sfeervol, met uitstekende covers. Halfweg zakt het album eventjes in (nummers 6 tot en met 9), omdat nummers als Polly en Something in the Way toch wat te eentonig zijn om zo na elkaar gespeeld te worden. Maar het spetterende slot (waarover al uitvoerig bericht is door andere gebruikers) maakt die tekortkoming ruimschoots goed.

Dit moet zowat mijn meest gedraaide album zijn, en hoewel ik hem eigenlijk niet meer hoef te draaien (hij zit integraal in mijn hoofd) zet ik hem nog steeds met plezier eens op. Sappige rock die goed in het gehoor ligt dankzij de mooie propere sound van de instrumenten en de heerlijke vocalen van Cobain. De sterkte van Nirvana ligt zonder twijfel bij Kurt Cobain; zijn songschrijftalent gecombineerd met zijn typerende ruige maar toch verrassend melodieuze zangstijl zijn steevast ingrediënten van een soort cross-over tussen hardrock en pop. De andere muzikanten dragen echter ook hun steentje bij. Dankzij het onderschatte basspel van Novoselic (Come As You Are ) en natuurlijk het mepwerk van Grohl stuiven de nummers allemaal in sneltreinvaart voorbij, zonder ergens te blijven hangen in overbodig geneuzel.

Veel van de legendarische status van het album wordt afgedaan als een bijproduct van wat er in april '94 gebeurde, maar dat is praat voor de vaak. De hele eerste helft van het album zijn regelrechte klassiekers, met op kop natuurlijk Smells Like Teen Spirit. Met de absurd aanstekelijke riff, het ringende gitaarnootje tijdens de strofes en de krachtige drums tijdens het refrein mag het niet verbazen dat dit zo'n status heeft gekregen. Maar ook de meezing-punkrock van In Bloom, met die leuke tom-tom fills; de waterige gitaarklank in persoonlijke favoriet Come As You Are en het schreeuwerige refrein van Lithium hebben stuk voor stuk aandeel in de status van Nevermind.

Nu kan ik nog wel even doorgaan, over het geniale duo dat Drain You en Lounge Act wel niet vormen, over het prachtige einde van On A Plain, over de verrassende afsluiter die Something in the Way is, over hoe Stay Away en Polly mijn minst favoriete nummers zijn, maar ik ga het gewoon laten bij mijn conclusie: Hoewel Nevermind geen toonbeeld is van muzikaal kunnen, en de powerakkoorden na ettelijke luisterbeurten wat kunnen gaan vervelen, is het een uitstekend instapalbum voor rockmuziek, en een terechte klassieker.

Een nogal flauwe songkeuze, en voor een verzamelalbum hadden ze dan ook meteen de volle 80 minuten mogen benutten wat mij betreft. "You Know You're Right" is wel een prachtige toevoeging, maar in moderne tijden natuurlijk niet genoeg om het hele album te kopen. Mensen die Nirvana willen leren kennen kunnen beter meteen de reguliere albums kopen.

Ik beluister deze nog nauwelijks in zijn geheel. Vooral CD 1 is toch wel een hele zit. Daarna wordt het wel (een heel pak) beter, vooral CD 3 laat duidelijk zien dat Cobain nog steeds progressie aan het maken was als songschrijver. De DVD is zeer de moeite waard, prachtige cover van Brel ook.

Het Italiaanse Nosound brengen new prog die te vergelijken valt met de rustigere nummers van Porcupine Tree en Anathema, in combinatie met invloeden van ambient en post-rock. Ze gebruiken naast piano en helder gitaargetokkel veel violen, en net als Porcupine Tree zijn de vocalen vaak overladen met effecten. Zeker de combinatie van uitgesponnen progballades met violen doet me denken aan Anathema, die dwepen ook wel wat met spacerock en dergelijke. Mooie referenties dus.

Een adjectief dat A Sense of Loss uitstekend beschrijft is het woordje 'vloeiend'. Alle nummers zijn van eenzelfde trage, statige schoonheid die enkel op bepaalde momenten echt ten volle gesmaakt kan worden. Gevolg hiervan is natuurlijk dat dit album soms helemaal niet te doorworstelen is; want met een gemiddelde duur van acht minuten is het dan allemaal te veel van hetzelfde, zonder dat er ergens schot in de zaak komt. Nergens is er een abrupte overgang, of een spannende progressie. Kortom, soms een 4*; soms een 1*; dus ik hou het netjes in het midden.