Natuurlijk valt niet te ontkennen dat de jonge Joel goed zijn oren gebruikte bij het draaien van Elton John's Tumbleweed Connection. Maar het hing gewoon ook wel in de lucht dit geluid. Directe persoonlijke pianosongs. Recht uit het hart - recht in het hart. Ik hoor ook wel wat van Carole King en Let it Be van The Beatles. Hoe origineel kun je eigenlijk zijn. Maar waarin Billy Joel echt uitblinkt is zijn breed uitgesponnen pianospel en daar laat hij de meest prachtige melodieën overheen rollen. Soms beetje zoekende naar vorm en inhoud, maar de gedrevenheid spat er van af. Een groot muzikant.

De jonge Joel had het een tijdje niet gemakkelijk als artiest. Lag overhoop met zijn platenbaas Family Productions waar hij een levenslang wurgcontract tekende. Om dit te omzeilen ging Joel incognito als barpianist aan het werk om intussen over te kunnen stappen naar Columbia. Family bleef de rechten eisen. In die tijd was het ploeteren. Piano Man is dan ook het eerste echt serieuze album. En het begin van een tienjarige reeks van negen topalbums.

Nu heb ik de 2-CD versie van het album (uitgave op zwarte vinyllook CD's en met een fantastisch geluid) en die tweede schijf bevat een een live-optreden in de Sigma Sound radiostudio op 15 april 1972, dus anderhalf jaar voor de release van dit album. Compleet met de radio-aankondigingen. En mocht je een kreukelige bootleg verwachten: het geluid van deze opnames is zelfs nog beter.

Maar goed: het originele album is waar het om gaat. Liefhebbers van traag railverkeer kennen natuurlijk de titeltrack al. Travelin' Prayer, The Ballad of Billy the Kid en anti-drugssong Captain Jack zijn ook zeker niet mis. Ja toch wel een beetje de Amerikaanse Elton John. Maar zijn eigenheid kwam in de volgende jaren steeds sterker aan bod, tot ik hem halverwege de jaren '80 niet meer zo kon meemaken.

Piano Man is een registratie van een jonge veelbelovende artiest. Geen 'million seller' nog. Succes en de schaduwkanten daarvan zou de zanger in latere jaren leren kennen.

Columbia is er toch weer in geslaagd de laatste roestige blikken met opnametapes van lente en zomer 1970 open te krijgen en de inhoud aan de wereld mede te delen. (De geromantiseerde versie van het verhaal). Eerst in heel beperkte oplage, eigenlijk puur als juridische constructie om de rechten op het materiaal te behouden en, toen er toch wel grote belangstelling voor bleek te zijn, vanaf februari wereldwijd voor de handel.

Terecht is dit dan ook niet deel zoveel in de Bootleg Series, want dat is net teveel eer. Bovendien hadden we al Bob Dylan - Another Self Portrait (1969-1971) (2013). Het zal niet verbazen dat het materiaal op '1970' hier naadloos op aansluit en je kunt ze in je platenkast het best naast elkaar zetten.

Nu heb ik al heel lang een voorliefde voor het album Bob Dylan - New Morning (1970). Niet het meest spannende werk van Dylan, maar ik luister er graag naar. Een fijn album dat past in de introspectieve sfeer van 1970: nostalgie in plaats van protest, de singer-songwriter die achter zijn piano over heel gewone dagelijkse dingen zingt.

De rebel, protestzanger, spreekbuis van een generatie, wereldverbeteraar, die profetisch orakelende Bob was verzeild geraakt in de knusse en veilige sfeer van het gezinsleven. Huisvader Bob had vroeger in de jaren '60 wel zijn wilde tijd gehad, o jee ja. Maar optreden deed hij al een paar jaar niet meer, behalve dat familie-uitstapje naar het eiland Wight dan. Liever speelde hij met de kinderen, las wat in de bijbel en speelde op zijn gitaar. En ook de drugs had hij niet nodig. Hij zag er goed uit en zijn stem klonk beter dan ooit. Niets leek de idylle te verstoren.

En die sfeer haalde misschien niet het meest bevlogen werk naar boven, maar wel het best beluisterbare. Bob Dylan was een liedjeszanger zonder pretenties geworden. En met net zoveel plezier zong hij liedjes van anderen als hij daar zin in had. Zijn stem had niets meer van dat gekwelde uit voorgaande jaren. Ontspannen en speels. En zo ging hij de studio in. Niet om iets groots neer te zetten, maar om fijn muziek te maken. En dat proef je zo overduidelijk op deze opnames. Zo ontspannen is hij ook in de sessies met George Harrison. Het eindresultaat lijkt hier van weinig belang, het mooie moment des te meer.

De focus op dit verzamelwerk ligt op de nummers Sign on the Window, Went to See the Gypsy en If Not for You: de kern van New Morning. Anders, maar zeker niet slechter dan de definitieve albumversies. Nodig om al deze outtakes in bezit te hebben? Nou nee. Bedenk wel dat dit album alleen nu in fysieke vorm wordt uitgebracht, 'zolang de voorraad strekt'. Streamen is niet mogelijk.

Ach, het is niet wereldschokkend, maar allemaal wel bijzonder aardig en het klinkt zo heel veel beter dan de overgeproduceerde platgeslagen rotzooi die de popindustrie in overvloed heeft voortgebracht. Eenvoudig, een verademing.

Lastig om hier een waardering aan te hangen die recht doet aan het geheel. De uitgave is zonder meer uitstekend verzorgd: Informatief boekje met mooi fotomateriaal, prima audiokwaliteit van de gerestaureerde archiefbanden en een mooi overzicht van materiaal dat niet of niet in déze vorm op de reguliere albums terechtkwam.

We hebben het over een periode waarin Dylan (kennelijk opzettelijk) z'n uiterste best deed zijn fans van zich te vervreemden. Dat probeerde hij met een dubbelalbum vol covers onder de wat misleidende titel Self Portrait. Desondanks behaalde dat album de nummer 4 positie in de Billboard albumlijst. Met New Morning, waarop Dylan bewees creatief aan de beterende hand te zijn, kwam hij, een paar maanden later, tot plaats 7 in die lijst.

Dit album met restmateriaal is geen verzameling hoogtepunten. Wat je versteld doet staan is het goede geluid. Je maakt Dylan hierdoor op een heel intieme manier mee, veelal in kleine akoestische setting. Dat Dylan prima uit de voeten kan met vertolken van traditionals bewijst hij hier, zoals later ook op albums als Good as I been to you (1992). Je zou kunnen zeggen dat Dylan in deze opnames van rond 1970 laat horen een stukje rust gevonden te hebben na zijn spraakmakende sixties-periode. Hij hoeft even niet zo nodig en is een gewone gemiddeld presterende artiest geworden.

Uniek, ja. Buitengewoon goed, nee dat wordt het hier nergens.

Dit jaar zal Bob Dylan, zoals het er nu naar uitziet, de leeftijd van tachtig jaar bereiken. In 1961 maakte Robert Zimmerman onder de naam Bob Dylan in de Columbia Studio zijn eerste plaatopname. Zestig jaar geleden dus. Dit debuutalbum, dat in 1962 in de VS uitkwam, was in verkoopcijfers uitgedrukt geen succes. Een aardig debuut van een jonge folkzanger, die zo duidelijk in de voetsporen wilde treden van Woody Guthrie. Maar bij uitbrengen was de jonge Dylan al drie stappen verder en werkte met ongeduld aan een opvolger.

We kunnen veilig stellen dat nauwelijks iemand in Nederland voor 1965 nog van Bob Dylan had gehoord. Dit album kwam dan ook pas in 1967 voor het eerst van de Nederlandse platenpersen. De verzamelaar Greatest Hits, in datzelfde jaar uitgebracht, zal voor de meeste platenkopers een betere eerste kennismaking geweest zijn. Veel Dylan-liefde is ontstaan met terugwerkende kracht. Slechts een handvol ingewijden kende de protestzanger vanaf het eerste uur. Boudewijn de Groot was er één van. Hits heeft Bob Dylan in Nederland weinig gehad. Het tekstloze Wigwam (1970) was nota bene zijn meest succesvolle single en behaalde een derde plaats in de Top 40. Pas in 1978 zette Dylan voor het eerst voet op Nederlandse grond voor een optreden. Nee, laten we elkaar niets wijsmaken. In de jaren '60 telde Bob Dylan in Nederland maar nauwelijks mee.

Niets opzienbarends op dit debuut. Slechts twee eigen nummers (Talkin' New York en Song for Woody ) en voor het overige vertolkingen van bekende en minder bekende folk- en bluesnummers. Ergens moet er een begin aan het verhaal geweest zijn. Waar voor vele artiesten het debuut een magisch vertrekpunt vormt, hoeven we als platenverzamelaar niet veel moeite te doen voor dit eerste werk. Snel verder, moet Dylan gedacht hebben. Er was nog zoveel meer ...

De 2CD versie was voor mij voldoende. Daar waar ik flinke moeite had met de productie van Daniel Lanois op Time Out Of Mind (1997) is deze release voor mij een uitkomst. Het experiment in geluidskunst, de flarden geluid die langs de randen omhoog klimmen als spookbeelden van gesmoorde zielen. Alles goed en wel: daar zat ik destijds niet op te wachten.

Het doet het me goed dat het ook anders kan klinken in deze frisse en kraakheldere mix. Geluidstechnisch aan de top en indringend. En nu helemaal content met de wat late maar juiste waardering. Een uitstekend album en een comeback van een artiest die een jaar of zeven in een creatieve pauze verzeild was geraakt, fraaie coveralbums daargelaten. Alleen daarom al een opzienbarend album. Deze móest er komen. Het heilig vuur was terug.

Natuurlijk hoorde er ook weer een tweede schijfje bij met 'alternate takes'. Dat is leuk, maar niet noodzakelijk. Om nog maar niet te spreken van de vele live-opnames op nog eens drie schijfjes in de 'superdeluxe edition'. Je moet er maar zin in hebben.

Beste coveralbum van Dylan. Prachtig sober in eigen garagestudio opgenomen.

Een verjaardagscadeau in december 1983 toen ik eenentwintig werd. Na drie gospelalbums deed Bob Dylan eigenlijk al helemaal niet meer mee in de wereld van de rocksterren. Maar nu ineens lag er weer een prachtige plaat op mijn draaitafel en een hoesfoto waaraan geen slijtage was af te lezen. Tweeënveertig jaar is toch echt geen leeftijd om met pensioen te gaan.

Infidels is wel een ingewikkelde titel. Na zijn gospelperiode nu weer ongelovig geworden? Zo kun je het uitleggen. Maar inhoudelijk is het een album vol met Bijbelse verwijzingen. Infidels zijn 'de anderen' die niet zo denken als jij. Er zit de notie van onbetrouwbaarheid in. Eigenlijk gewoon een scheldwoord. Dylan staat niet langer in het geloof als getuige maar op de begane grond, waarop neergekeken wordt door vrome gelovigen. Zo werden ook de Joden genoemd. Hij voegt zich in die schare 'ongelovigen'. Misschien is het zicht op die plek beter op wat waar is.
Ongetwijfeld heeft de kritiek vanuit fundamentalistisch christelijke hoek in de VS op de bekering van Dylan hiermee te maken gehad. Hij voldeed niet aan hun regels.

Het album gaat over onrecht, mensen die in de maatschappij buiten de boot vallen, is heel duidelijk over politici en hypocrisie. Is hier en daar snoeihard. De protestzanger is na 15 jaar terug:

"Steal an little and they throw you in jail, steal a lot and they make you a king". Hoe actueel, vandaag de dag.

Het geluid is wel degelijk van de jaren '80. De productie, deels door Knopfler, laat wat te wensen over. Strak en met net een beetje teveel galmende reverb. Hoe het veel beter had kunnen klinken ontdekten we in de serie alternatieve opnames op Bob Dylan - Springtime in New York (2021).

Er werd wat geschrapt. Bekendste outtake is wel het prachtige Blind Willie McTell. Het kwam niet op het album, evenals Foot of Pride.
Tenslotte: de bijdragen van gitarist Mark Knopfler storen me in het geheel niet. Zijn spel komt prachtig tot z'n recht in Sweetheart Like You, I and I en vooral Jokerman. Een prachtnummer.
Helemaal warm word ik van Don't Fall Apart on Me Tonight.
Bob Dylan was er nog in de jaren '80, al moesten we even wachten tot 1989 om weer zo'n voltreffer tegen te komen.

Een album waar niet iedere rechtgeaarde Dylan-liefhebber meteen voor in de houding springt. Alleen al vanwege de lengte van minder dan een half uur. Waar de meeste Dylan-albums uit de jaren '60 al snel boven de 45 minuten aantikken, valt de plaat op als een schijnbaar tussendoortje. Kennelijk moest Bob Dylan even een country-plaatje maken.

Toch was de connectie met Nashville geen incident want ook succesalbum Blonde On Blonde (1966) en John Wesley Harding (1967) werden in de country-hoofdstad ingespeeld. Voor producer Bob Johnston geen onbekend terrein en feitelijk is voor Dylan de sprong van folk naar country meer gradueel dan een omslag naar een nieuw genre. Americana kunnen we het nu noemen en daarin komt veel samen.

Opvallend is Girl from the North Country, samen met Johnny Cash, die nauwelijks introductie nodig heeft. Ik zie het zo dat Cash toch wel de grote man was in die jaren en Dylan hem ook zo zag, vereerd om met hem te kunnen opnemen. Er is meer van deze Dylan-Cash opnames te vinden op Bob Dylan - Travelin' Thru (2019) - MusicMeter.nl en ook op die opnames valt op hoe bijna eerbiedig die twee met elkaar musiceren.
Dat respect kwam echter van twee kanten en ik citeer hier de liner-notes die Cash bij het album noteerde:

"Of Bob Dylan"

There are those who do not imitate,
Who cannot imitate
But then there are those who emulate
At times, to expand further the light
Of an original glow.
Knowing that to imitate the living
Is mockery
And to imitate the dead
Is robbery
There are those
Who are beings complete unto themselves
Whole, undaunted,-a source
As leaves of grass, as stars
As mountains, alike, alike, alike,
Yet unalike
Each is complete and contained
And as each unalike star shines
Each ray of light is forever gone
To leave way for a new ray
And a new ray, as from a fountain
Complete unto itself, full, flowing
So are some souls like stars
And their words, works and songs
Like strong, quick flashes of light

From a brilliant, erupting cone.
So where are your mountains
To match some men?

This man can rhyme the tick of time
The edge of pain, the what of sane
And comprehend the good in men, the bad in men
Can feel the hate of fight, the love of right
And the creep of blight at the speed of light
The pain of dawn, the gone of gone
The end of friend, the end of end
By math of trend
What grip to hold what he is told
How long to hold, how strong to hold
How much to hold of what is told.
And Know
The yield of rend; the break of bend
The scar of mend
I'm proud to say that I know it,
Here-in is a hell of a poet.
And lots of other things
And lots of other things.
-- Johnny Cash

Ik kan dit moeilijk inkorten, want er wordt nogal wat gezegd. Er moet een diepe herkenning of vriendschap tussen die twee geweest zijn.
In het instrumentale Nashville Skyline Rag horen we met welke geweldige muzikanten er gewerkt werd. Sterke overtuigende nummers verder als I Threw It All Away, Lay Lady Lay en Tonight I'll Be Staying Here with You . En wat te denken dan van Peggy Day? Het is een frivole Dylan, prachtige steelguitar erbij en de man die ooit als protest-zanger naam maakte, gaat hier voor de simpele liefdesrijmpjes. Geen gekwelde gevoelens worden hier besproken deze keer.

Ja, zo mag Bob Dylan ook zijn. Op de opvolger Self Portrait (1970) maakte de artiest het nog een stukje bonter met een dubbelalbum vol covers, ongetwijfeld hiermee een grote schare 'volgelingen' van zich afschuddend. Zoiets zou hij tien jaar later met zijn bekeringsplaat Slow Train Coming (1979) nog eens presteren. Als artiest deed hij wat hij wilde doen. En waarom dan geen country-album?

Een plechtig moment bijna, anderhalf jaar geleden. Terwijl de hele wereld in de eerste Corona-golf was ondergedompeld (ik beloof dat ik het hierover niet meer zal hebben) verscheen er na de single-voorloper Murder Most Foul een heel nieuw album van de toen 79-jarige artiest. En daar waren we na Tempest (2012) en een reeks kennelijk makkelijk volgespeelde coverplaten wel weer eens aan toe. Eigen werk spreekt toch meer aan, ook al kan de man ook prima albums maken met traditionals en covers. Op de één of ander manier weet hij het allemaal naar zijn hand te zetten. Bob Dylan heeft, terecht of niet, een soort levende-legende-status die met weinigen te vergelijken is. De Nobelprijs deed daar nog een schepje bovenop. Nu is ook Dylan maar een gewoon mens en niet zo heel verzot op interviews en nieuwsgierige blikken in zijn privéleven, en ook dát versterkt de mythologie. Er valt genoeg te speculeren.

Zo was ook dit album er ineens, alsof het uit de lucht kwam vallen. En omdat ik al zoveel van de man kende, ga je na een paar minuten al meteen denken: waar ken ik dat van, waar lijkt het op, is het beter of slechter dan Tempest en ... doet zijn rafelige stem het nog een beetje.
Zeker, Dylan klinkt als een oude man, maar na die constatering valt het verder toch eigenlijk erg mee. Want hij pakt de noten nog best en is prima verstaanbaar. En daarbij is hij zo wijs om zijn composities aan te passen aan zijn mogelijkheden. Het tempo is laag, er klinkt bedachtzaamheid, de paar lekkere bluesrockers vliegen niet uit de bocht en Dylan kan het prima bijhouden. Verstilling, overpeinzing, rust. En misschien nu toch écht de laatste studioplaat met nieuw eigen werk. Maar bij een artiest als Bob, die zijn kaarten zorgvuldig tegen de borst houdt, kan ik er zomaar helemaal naast zitten. Je kunt je zijn dood gewoonweg niet voorstellen.

Erg sterk vind ik: I Contain Multitudes, My Own Version of You en Key West (Philosopher Pirate). Het schommelstoelerige I've Made Up My Mind to Give Myself to You duurt me te lang en eigenlijk zou ook Crossing the Rubicon van mij wat meer tempo mogen hebben. Maar zoals gezegd: Dylan neemt de tijd en haast om zijn venijnige teksten rond te slingeren, dat heeft hij al jaren niet meer.
Dat drukt de waardering voor mij met een half puntje. Nee, was het echt prut geweest, dan kreeg dit album gewoon een onvoldoende. Maar wellicht hebben we te maken met zijn beste album na Modern Times (2006). Wel zeker eigenlijk.

Er was niet zoveel mis met de bekeerde periode van Dylan. Hij zong beter, was een stuk vriendelijker naar zijn publiek en maakte best aardige nummers.
Saved, Covenant Woman en Pressing On bijvoorbeeld, helemaal niet verkeerd.

Het mondkapjesalbum van de oude meester. Zoals hierboven al meermalen genoemd, is Dylan opvallend goed bij stem. Naar mijn idee geen toeval, maar bewust zijn 'goede stem' opgezet bij deze opnames. Kon hij op sommige voorgaande albums alleen nog maar wat rochelen en raspen, hier horen we hem gewoon weer zingen zoals ooit op Nashville Skyline. Het hoort bij de act, zullen we maar denken.

Puike akoestische vertolkingen, weinig elektrische versterking, en dat verhoogt de intimiteit van deze opnames nog maar eens. What Was It You Wanted van Oh Mercy klinkt hier heel bijzonder. Een hoogtepunt. Bluesrocker Watching the River Flow is hier ook erg sterk en hier en daar wordt de man toch verleid tot een beetje grommen. Sierra's Theme sluit het album instrumentaal af. De sessie zit er op. Je ziet Bob tevreden glimlachen, een goed glas 'Heaven's Door' in de hand. En, misschien denkt hij nu: zó kan ik nog wel eens een plaatje opnemen.

Wat minder uitgesproken een gospelalbum, maar Dylan gebruikte nog volop bijbelse elementen in zijn nummers zoals in het dreigend onrustige The Groom's Still Waiting at the Altar. In the Summertime en Every Grain of Sand zijn meer ingetogen en meditatief. Het album klinkt wat ruw geproduceerd als in een live-setting en dat bevalt hier goed.

Het album waarmee Dylan bewees een herboren christen geworden te zijn. Radicaal en wat ongenuanceerd worden de ongelovigen de oren gewassen. Hier en daar is dat drammerige ook te horen in de composities. Precious Angel, met de prachtige bijdrage van Mark Knopfler op gitaar en anthem When He Returns zijn echter helemaal goed.

Nummer 16. Eerlijk gezegd had ik hier niet meer op gerekend. Het beslaat overgebleven werk en opnames uit de eerste helft van de jaren '80. En dan hebben we het over de albumperiode van Shot of Love, Infidels en Empire Burlesque. Dat laatste album had steeds wel een verdachte klank. Dylan had dit album meer met een popsaus overgoten dan goed voor hem was. Vergelijkingen met zijn beste werk uit de jaren '60 en '70 waren snel getrokken en het vonnis geveld. Het zou tot Oh Mercy (1989) duren voordat Dylan artistiek weer helemaal mocht meetellen. (Wat kunnen die fans toch streng zijn).

Op mijn bureau ligt nu de 2-CD versie van Springtime in New York. En wat een schot in de roos is deze prachtige set. Uitstekend geluid en ik verbaas me vooral over de prachtige versies van de Infidels-opnames. Waarom, o waarom deze niet voor het album gekozen destijds. Ik snap het niet. Het beste werd ook nu weer voor het laatst bewaard. Mooi voor mij, want trouw kocht ik in de jaren '80 de albums, maar helemaal tevreden was ik destijds niet. Het was nog niet af in mijn beleving. Nu vallen de kwartjes.

Buitengewoon goed: Angelina, Jokerman, Blind Willie McTell [Take5], I and I, Someone’s Got A Hold Of My Heart, New Danville Girl en Dark Eyes.

De jaren 1989 (Oh Mercy ) tot 2006 (Modern Times ) kun je best beschouwen als een bloeiperiode van Bob Dylan. Niet te vergelijken met zijn stormachtige periode in de jaren '60 en zijn comeback midden jaren '70. In zekere zin had hij zijn tijd gehad. Toch vinden we juist in dit tijdperk interessant materiaal; rauwer en dieper gravend in zijn americana-wortels dan ooit tevoren. Dylan (her)vond zichzelf. Rijper en bedachtzamer.

Tell Tale Signs vertelt het verhaal van dat proces met een machtige worp aan materiaal. Dylan in de schijnwerpers kan soms flink tegenvallen, maar in de schaduw, bijvoorbeeld in Most of the Time, zónder de productie van Lanois voel je de warme gloed dichterbij komen. Prachtige versies van songs waarbij je je verbaasd afvraagt: waarom koos hij déze niet voor zijn reguliere albums?! Ja, waarom. Niemand zal het weten. Ook Dylan zelf niet, vrees ik. Intussen hebben we hier het beste deel uit de Bootleg-reeks in handen. Prachtig!

Er zijn albums die je niet elke week beluistert en waarbij je gevoelsmatig een bepaalde reserve hebt, een zekere moeite moet doen, je ertoe moet zetten. En, je raadt het al, Tempest ís zo'n album.

In 2012 keek ik met gespannen verwachting uit naar het album. Na drie jaar was Dylan weer in een studio gesignaleerd. Wat zou het nu weer zijn. Het fenomeen had weer eens toegeslagen. Tien gloednieuwe songs in 68 minuten. Zou het misschien zijn laatste zijn?

Natuurlijk, zijn stem, die was al een tijdje naar z'n grootje en daar klinkt het ook wel naar. Of dat de hele waarheid is over die stem, weet je bij Dylan nooit zeker. Kan ook best zijn dat hij speelt met de versleten klank, zich maskeert achter een soort tijdloze oudheid. De man die alles al gedaan en bedacht heeft, hele generaties voor zich won en van zich vervreemdde, de spreekbuis en de dromenvanger van 'the sixties', de lichtbrenger en de klaagzanger, spreekt hier opnieuw zijn orakel uit. En iedereen springt bovenop zijn teksten en begint te analyseren. Wat bedoelt Dylan hier nu toch mee!?

Laat ik het nuchter bekijken. Geheimzinnigheid hoort bij de act van Dylan. Natuurlijk laat hij ook hier niet het achterste van zijn tong zien. Hij kijkt wel uit. Geen zielenknijperij, geen emotionele rollercoasters. We gaan hem echt niet beter leren kennen nu. Dylan draagt zijn masker. En speelt er mee. Daarom: ik laat de tekst met rust. Het is, goed beschouwd, verpakkingsmateriaal. Interessant genoeg misschien voor het Nobel comité, maar een boodschap of een diepere laag hoef je er niet in te zoeken. De boodschap, als die er al is, is alleen bestemd voor dhr. Robert Allen Zimmerman zelf.

Wat dan wel? Om te beginnen: de sfeer. Hier wordt een sfeertekening gemaakt en met grote precisie. Het genre dat de troubadour hier hanteert is dat van de countryblues. Met popmuziek heeft dat niets te maken. Het is de klank en de wereld van de verliezers in de harde Amerikaanse samenleving. De onderstroom. Zwervers, misdadigers, moordenaars en pechvogels horen daarbij. De mensen voor wie hun wereld in rook opging. Daarbij sluit Dylan zich aan. Als je zo graag een statement wilt, nou dan heb je er één.

Verder niet analyseren dus. De country wordt vooral hoorbaar door bandlid Donnie Herron, die de steel guitar, de banjo, de mandoline en de viool hanteert. Dan heb je Nashville niet meer nodig.
Verder Tony Garnier, sinds het begin van de Never Ending Tour Dylan's vaste basplukker, Davis Hidalgo, gitarist, violist en accordeonist van Los Lobos, huisgitarist Stu Kimball en drummer George G. Receli, voorwaar een zeer capabel bandje. De blues beweegt zich niet steeds netjes in 'twelve bars' maar zit ingebakken in het idioom van dit album.

Tempest, een wervelwind of een storm in een glas water. Zoals de Titanic niet zonk door harde wind en hoge golven maar door een onverwachte dreiging vanonder de zeespiegel, veroorloof ik me de beeldspraak door te trekken naar dit album en kom dan uit bij wat er zich onder de oppervlakte afspeelt. En dat is giswerk, dat geef ik toe. Dylan schudt de tijd van zich af en zoekt de eeuwigheid. Dat is de onderstroom. Zoals hij op de navolgende albums zijn profetische mond gesloten houdt, is het alsof er hier nog een paar schoten gelost moeten worden. Bloed stroomt er. Moord, verraad, onrecht, pijn maar ook verzoening, zoals met John Lennon. Titelnummer Tempest is idioot lang natuurlijk. Ik zie hem grijnzen vanonder zijn hoed. Zoek de zeven verborgen wijsheden, beste Dylanvreters. Maar ach, ze zijn er niet. Het is maar een plaatje. Een beeld, een schilderijtje. Zijn laatste echte? Zou best eens kunnen. Je weet het nooit met Bob Dylan.

Nee, echt juichen deed ik niet, toen ik in september 2012 ongeduldig de downloadversie afspeelde. Wist ik veel dat ik er een decennium over zou doen dit album een beetje te gaan begrijpen ...

Helemaal niets aan te merken op de tracklist van dit compacte verzamelwerk. Het beste van drie decennia.

Het is niet te doen dit blok historie in drie delen adequaat te beschrijven. Zelfs niet in een reeks superlatieven, waaraan ik me in recensies (van albums waar ik gelukkig mee ben) nogal eens bezondig.
Met het bijbehorende boekwerkje wordt je ingewijd in de eigenaardigheden van iedere track. Het is alsof je een museumzaal betreedt en links en rechts de bordjes leest en op de knopjes drukt voor het geluidsfragment. Interessant.

De ondertitel belooft ons de periode 1961 t/m 1991 te bestrijken. Dat is mooi 30 jaar en Dylan had een feestje te vieren in dat jaar, maar klopt niet met de inhoud, want de laatst geselecteerde track werd opgenomen op 23 maart 1989. De outtakes van Under the Red Sky (1990) bewaarde Columbia voor later.

De opnames op deze uitgave zijn niet een klasse minder goed dan het materiaal op de reguliere Dylan-albums. Sterker nog: je komt een stukje dichterbij de man áchter al die albums. De demo's, outtakes en liveopnames, bijna achteloos opgenomen vaak, geven een eerlijke blik op de geschiedenis van die eerste achtentwintig jaar Bob Dylan. Van ruw en rommelig tot overgeproduceerd, begrijp je bij meerdere tracks best dat het zo niet op een album terecht kwam. Wel goed, niet perfect. Maar Dylan klinkt wel steeds gedreven.

De eerste anderhalve CD staan in het teken van de eerste vier akoestische jaren: Dylan de folksinger, in het voetspoor van Woody Guthrie. Daarmee is die beginperiode rijk belicht. Bij If You Gotta Go, Go Now stappen we ineens in het elektrische tijdperk. Dan lopen we op de tweede helft van CD2 snel door de jaren zeventig naar de afvaltracks van Shot of Love ('81) en Infidels ('83) op CD3. De late gospeljaren, zullen we het noemen, krijgen hier een prominente plaats. Met Series of Dreams, een afvaller van Oh Mercy uit 1989, in een productie van Daniel Lanois, eindigt de reeks.

Laten we het praktisch bekijken. Je draait niet wekelijks het hele albumrepertoire van Bob Dylan. Ook ik niet. Maar met deze driebox in de hand en daarbij het vervolg vanaf 1989 op Bootleg Series Volume 8: Tell Tale Signs (2008), bestrijk je de geschiedenis van de artiest, bezien vanaf de achterkant. Of tenminste vanuit een andere invalshoek. En die is minstens even interessant en laat ons regelmatig verbazen.

Mijn selectie:
Ramblin' Gamblin' Willie; Farewell Angelina; It Takes a Lot to Laugh, It Takes a Train to Cry;
If Not for You (met George Harrison); Idiot Wind; Golden Loom (met Emmylou Harris);
Every Grain of Sand; Lord Protect My Child en Blind Willie McTell (met Mark Knopfler)

Leuk de bovenstaande besprekingen (1,2) na ruim 10 jaar nog eens door te lezen.

Dit kleine boxje The Real ... Bob Dylan is nog steeds voor een leuk prijsje, ergens rond de 9 euro, te koop en biedt een prachtig overzicht van de jaren '60, '70 en '80. Ergens rond 1989 eindigt de verzameling, dus we missen nummers van Time Out of Mind, Love and Theft en Modern Times, om een paar belangrijke latere albums te noemen. Maar geen nood. Daarvoor kunnen we prima terecht bij Bob Dylan - Tell Tale Signs (2008).

Het aardige van deze set is dat er ook 'outtakes' op staan zoals Blind Willie McTell. Erg fraai is een andere outtake; de snelle versie van Dignity.

Geen verzameling 'greatest hits' dus, en voor Nederlandse begrippen zou Dylan's grootste hit dan het instrumentale Wigwam moeten zijn, van Self Portrait (1970), dat tot nummer 3 in de Top 40 kwam. Representatief?

Tijdens het korte uitstapje naar Asylum Records maakte Dylan, kort na zijn studioplaat Planet Waves een reeks concerten waarvan dit album verslag doet. Dylan durft het weer aan, samen met The Band, het podium te betreden na zo’n zeven jaar thuis gezeten te hebben. En het resultaat is niet gering. Recensent Robert Christgau schreef: "Without qualification, this is the craziest and strongest rock and roll ever recorded. All analogous live albums fall flat."
Zo is het wel een beetje: je wordt hier van je stoel geblazen.

Huisvlijt van de eerste orde. Tekstje schrijven, beetje jammen en dan direct opnemen op dat bandrecordertje daar in de hoek van de basement. Niks meer aan doen. Dat was het idee, in 1967, een plaat maken was niet echt de bedoeling. Later, in 1975, mixte en schaafde Robbie Robertson met technicus Rob Fraboni de opnames wat bij en werd het als dubbelalbum uitgebracht bij Columbia. Het is een Dylanalbum, maar zeker niet minder een hoogtepunt voor The Band. En een bron van eindeloze discussie voor de fanaten.
De nieuwe versie uit 2014 met beter geluid, naar men zegt, heb ik aan me voorbij laten gaan. Je moet niet verder sleutelen aan de geschiedenis. Met deze versie blijf ik gelukkig.

Voor 75 eurocent wil je dit nog wel meenemen, in onberispelijke staat, hoewel ik al één en ander van Boudewijn in huis heb. Eigenlijk heeft deze CD maar één nadeel: de afschuwelijke hoesfoto. Ogen dicht dus en draaien. Alles wat ik wens staat er op, zo ook de gruwelijk prachtige afsluiter, het met Gerrit Komrij geschreven lied De Kinderballade.

Zelf heb ik het meest met zijn album Hoe Sterk is de Eenzame Fietser (1973), en ja, Jimmy en Tante Julia ontbreken niet. Jeugdsentiment.
De tekst van Travestie levert in deze tijd de nodige problemen op. Dit kan niet meer.
In Wegen hoor ik iets terug van J.J. Cale.

De verzamelaar kwam uit in 1990, en misschien vermoedde Phonogram/Mercury dat een terugblik gerechtvaardigd was omdat de zanger al langere tijd met vakantie was, niet wetend uiteraard dat er vanaf 1996 'Een Nieuwe Herfst' zou volgen. De Groot, die meermalen afscheid nam, heeft inmiddels wel geleerd hoe betrekkelijk zo'n afscheid is zolang je nog zingen kunt. Hij komt vast terug, nog een keer.

Niet de allerbeste registratie van zijn kunnen, dit avondje Brian Wilson. Maar ik bedenk daarbij dat het wel zijn laatste podiumwerk van betekenis was, op een moment dat het brein achter The Beach Boys nog voldoende bij zinnen was. Een fijne trip down memory lane, gekoppeld aan enkele momenten van het laatste album op dat moment: No Pier Pressure.

Nu Brian Wilson niet meer onder ons is, hij overleed 11 juni 2025, een concertregistratie waar ik niet over ga zeuren. Een eerbiedwaardig man die ons zoveel moois heeft gebracht, hier als 73-jarige achter zijn piano. Wie had dat eigenlijk drie decennia eerder nog verwacht? Een mooie belevenis, bij de onvolkomenheden die er ook vast te noemen zijn. De DVD heb ik nog niet bekeken, daarvoor ben ik teveel een luisteraar met de ogen dicht, maar laat ik die dan bewaren voor de komende oudejaarsavond bijvoorbeeld. Beter kan het niet zijn.

Samen met bands als New Music vormde dit rond 1980 een klasse apart. Hip, nieuw, creatief en tegelijk met een klank vol heimwee. De kille megafoon-stem was geleend van Flash and the Pan, denk ik. Heel functioneel hier waar het gaat over vervreemding in de robotmaatschappij. We konden er toen nog om lachen, nu inmiddels realiteit aan het worden. Mensen zijn nummers, anoniem en o zo eenzaam in de plastic robotwereld met alleen maar schermpjes. Herkenbaar?

Fantastisch geproduceerd album met prachtig gevonden intro's en outro's.